Leśnica (Słowacja)
![]() Kościół w Leśnicy | |
Państwo | |
---|---|
Kraj | |
Powiat | |
Starosta | Ján Gondek[1] |
Powierzchnia | 14,60[2] km² |
Wysokość | 490[3] m n.p.m. |
Populacja (2021) • liczba ludności • gęstość | |
Nr kierunkowy | +421 52[3] |
Kod pocztowy | 065 33[3] |
Tablice rejestracyjne | SL |
49°24′08,28″N 20°28′10,56″E/49,402300 20,469600 | |
Strona internetowa |
Leśnica[6] (słow. Lesnica, niem. Leschnitz, węg. Erdős, do 1902 Lesnicz) – wieś w północnej Słowacji (w historycznym regionie Spisz), położona w powiecie Lubowla. W 2011 liczyła 522 mieszkańców.
Historia
Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1297. Założona została przez rodzinę Görgey na terenie dzisiejszej Starej Leśnicy. W XV wieku istniała także Nowa Leśnica, co może świadczyć o szybkim rozwoju miejscowości. Od XVI wieku wieś stała się własnością zakonników z Czerwonego Klasztoru. Przez długi czas była odizolowana od świata – nie istniała żadna droga do tej miejscowości. Dzięki tej izolacji dobrze zachował się tutaj oryginalny folklor pieniński: dawne zwyczaje, styl budownictwa, ubiory, tradycje pasterskie. W 1751 dotarli do niej przez Przełom Pieniński członkowie wiedeńskiej wyprawy naukowej. Pierwszą, bardzo wąską drogę wykonano w latach 1870–1875 ze Szczawnicy (tzw. Droga Pienińska). Dzięki tej drodze w XIX wieku Leśnica stała się popularna wśród kuracjuszy spacerujących pomiędzy Śmierdzonką (Smerdžonka, dziś część Czerwonego Klasztoru) a Szczawnicą. Wielokrotnie np. w swoich wierszach wymienia ją Maria Konopnicka. Obecną drogę do Wielkiego Lipnika przez przełęcz pod Tokarnią wykonano dopiero w 1967.
Po I wojnie światowej wieś stała się przedmiotem sporu pomiędzy Polską a Czechosłowacją – ostatecznie włączono ją do tej ostatniej. Kazimierz Łapczyński w 1862 pisał o Leśnicy: "zamieszkałą jest przez ludność polską, ale silnie naciskana słowackim żywiołem". W 1938 Polska wymogła przyłączenie miejscowości w swoje granice. 30 czerwca 1939 wieś weszła w skład gminy Szczawnica Wyżna[7]. W 1939 stała się ona częścią Słowacji. Po wojnie po raz kolejny Leśnica była przedmiotem sporów międzynarodowych, ale ostatecznie pozostała w Czechosłowacji.
Najważniejszym zabytkiem Leśnicy jest kościół rzymskokatolicki z XVII wieku, zbudowany na fundamentach gotyckich. Wśród budynków częste są domy w zabudowie szeregowej z bocznymi bramami wejściowymi i drewniane chaty z grubych bierwion.
Położenie geograficzne i turystyka
Jest to jedyna miejscowość całkowicie położona w środku Pienin. Rozłożona jest na wysokości 470–520 m n.p.m. w głębokiej dolinie Leśnego Potoku pomiędzy Małymi Pieninami a Grupą Golicy. Od zachodniej strony dolina ta ciasnym wąwozem (przełom Leśnego Potoku), pomiędzy wapiennymi ścianami Wylizanej i Golicy uchodzi do doliny Dunajca.
Miejscowość utrzymuje silne kontakty z pobliską Szczawnicą, z której często przychodzą tutaj pieszo polscy turyści (30 min.). Dojazd samochodem możliwy jest okrężną drogą przez Czerwony Klasztor i przełęcz pod Tokarnią. Licznie przychodzą tutaj szczawniczanie na odpust na św. Michała (29 września). Obecnie wieś jest jednym z centrów ruchu turystycznego w słowackiej części Pienin. Wielu jej mieszkańców zajmuje się obsługą spływu Dunajcem. W zimie działa wyciąg narciarski. Dla potrzeb turystów istnieje restauracja, centrum turystyczne, pensjonaty i schronisko turystyczne (Chata Pieniny). W sezonie często występy ludowych kapel.
- Szlaki turystyczne
niebieski: Droga Pienińska – Leśnica – przełęcz Limierz – Przełęcz pod Klasztorną Górą – Czerwony Klasztor. 2.10 h, ↓ 2 h
zielony: Leśnica – przełęcz Pod Płaśniami – Haligowce. 2.05 h, ↓ 2.05 h
żółty: do skrzyżowania z niebieskim na Szafranówce. 35 min., ↓ 25 min.
Miasta partnerskie
Kultura
We wsi jest używana gwara spiska, zaliczana przez polskich językoznawców jako gwara dialektu małopolskiego języka polskiego, przez słowackich zaś jako gwara przejściowa polsko-słowacka[8].
Zobacz też
- Dawne przejście graniczne Lesnica – Szczawnica
Przypisy
- ↑ Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-10-31].
- ↑ Statistical Office of the Slovak Republic: Hustota obyvateľstva - obce [om7014rr_ukaz: Rozloha (Štvorcový meter)] (słow.). 2022-03-31. [dostęp 2022-03-31].
- ↑ a b c Statistical Office of the Slovak Republic: Základná charakteristika (słow.). 2015-04-17. [dostęp 2022-03-31].
- ↑ Statistical Office of the Slovak Republic: Počet obyvateľov podľa pohlavia - obce (ročne) (słow.). 2022-03-31. [dostęp 2022-03-31].
- ↑ Statistical Office of the Slovak Republic: Hustota obyvateľstva - obce (słow.). 2022-03-31. [dostęp 2022-03-31].
- ↑ Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. KSNG, 2013. s. 264. [dostęp 2017-10-29].
- ↑ Dz.U. z 1939 r. nr 57, poz. 375
- ↑ Júlia Dudášová-Kriššáková , Goralské nárečia z pohľadu súčasnej slovenskej jazykovedy, Prešov: Vydavateľstvo Prešovskej univerzity v Prešove, 2016, s. 20-24, ISBN 978-80-555-1714-8 (słow.).
Bibliografia
- Józef Nyka: Pieniny. Przewodnik. Wyd. IX. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2006. ISBN 83-915859-4-8.
- Pieniny polskie i słowackie. Mapa 1:20 000. Wrocław: Wyd. Kartograficzne Eko-Graf, 2000. ISBN 83-86645-38-5.
Media użyte na tej stronie
Autor: Caroig, Licencja: CC BY-SA 3.0
Outline map of the prešov Region, Slovakia, ready for the Geobox template, calibrated at en:Template:Geobox locator Prešov Region
Stripe-marked trail on the trail in the Czech Republic - blue.
Stripe-marked trail on the trail in the Czech Republic - yellow.
Autor: Jerzy Opioła, Licencja: CC BY-SA 4.0
Ta ilustracja pokazuje chroniony obiekt zabytkowy, posiadający numer 710-898/0 na Słowacji.
Stripe-marked trail on the trail in the Czech Republic - green.
Autor: Paweł1995, Licencja: CC BY 3.0
Witacz w Leśnicy. Zdjęcie zrobione podczas wczasów.