Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Maroku
Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Maroku – lista miejsc w Maroku wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972[1] i ratyfikowanej przez Maroko 28 października 1975 roku[2].
Obecnie (stan na czerwiec 2020 roku) na liście znajduje się dziewięć obiektów, wszystkie o charakterze dziedzictwa kulturowego[2].
Na marokańskiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Maroko zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa, znajduje się trzynaście obiektów (stan na czerwiec 2020 roku)[2].
Obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO
Poniższa tabela przedstawia marokańskie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:
- Nr ref. – numer referencyjny UNESCO;
- Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście[a] wraz z jej angielskim oryginałem[2];
- Położenie – miasto, region; współrzędne geograficzne;
- Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa[4]:
- kulturowe (K),
- przyrodnicze (P),
- kulturowo–przyrodnicze (K,P);
- Rok wpisu – roku wpisu na listę i rozszerzenia wpisu;
- Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
- Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście[a] wraz z jej angielskim oryginałem[2];
Nr ref. | Obiekt | Zdjęcie | Położenie | Typ | Rok | Opis |
---|---|---|---|---|---|---|
170 | Medyna w Fezie Medina of Fez | ![]() | Fez Fez-Meknes 34°03′40,0″N 4°58′40,0″W/34,061110 -4,977780 | K (ii)(v) | 1981 | Średniowieczna medyna z medresami, karawanserajami, pałacami, rezydencjami, meczetami i fontannami w dawnej stolicy Maroka Fezie[5]. |
331 | Medyna w Marrakeszu Medina of Marrakesh | ![]() | Marrakesz Marrakesz-Safi 31°37′53,0″N 7°59′12,0″W/31,631390 -7,986670 | K (i)(ii)(iv)(v) | 1985 | Medyna ze średniowiecznymi zabytkami: meczetem Księgarzy, kasbą, murami miejskimi i monumentalnymi bramami, oraz z zabytkami czasów późniejszych, m.in.: pałacem el-Badi, medresą Alego ibn Jusufa, nekropolą Sadytów, placem Dżami al-Fana[6]. |
444 | Ksar w Ajt Bin Haddu Ksar of Ait-Ben-Haddou | ![]() | Sus-Massa-Dara 31°02′50,0″N 7°07′49,0″W/31,047220 -7,130279 | K (iv)(v) | 1987 | Ksar – ufortyfikowana osada z gliny, z domami skupionymi wewnątrz murów obronnych, tradycyjny typ zabudowy pre-saharyjskiej[7]. |
793 | Zabytkowe miasto Meknes Historic City of Meknes | ![]() | Meknes Fez-Meknes 33°53′00,0″N 5°33′30,0″W/33,883333 -5,558333 | K (iv) | 1996 | Meknes, założone w XI w. przez Almorawidów, stolica kraju za panowania Maulaja Isma’ila (1672–1727), z wieloma XVII-wiecznymi zabytkami w stylu hiszpańsko-mauretańskim[8]. |
836 | Stanowisko archeologiczne w Volubilis Archaeological Site of Volubilis | Fez-Meknes 34°04′26,0″N 5°33′25,0″W/34,073890 -5,556940 | K (ii)(iii)(iv)(vi) | 1997 2007 | Stanowisko archeologiczne z kompleksem ruin rzymskiego miasta z III w. p.n.e. – starożytnej stolicy Mauretanii Tingitana[9]. | |
837 | Medyna w Tetuanie (dawne Titawin) Medina of Tétouan (formerly known as Titawin) | ![]() | Tetuan Tanger-Tetuan-Al-Husajma 35°34′15,0″N 5°22′00,0″W/35,570833 -5,366670 | K (ii)(iv)(v) | 1997 | Średniowieczna medyna w Tetuanie, rozbudowana w XV w. po rekonkwiście przez uchodźców z Andaluzji wygnanych przez Hiszpanów[10]. |
753 | Medyna w Essaouira (dawny Mogador) Medina of Essaouira (formerly Mogador) | Marrakesz-Safi 31°30′50,8″N 9°46′13,1″W/31,514111 -9,770306 | K (ii)(iv) | 2001 | XVIII-wieczna medyna w As-Suwajra – przykład północnoafrykańskiego miasta warownego wzniesionego według zasad ówczesnej europejskiej architektury wojskowej[11]. | |
1058 | Portugalskie miasto Mazagan (El Jadida) Portuguese City of Mazagan (El Jadida) | ![]() | Dukkala-Abda 33°15′24,0″N 8°30′07,0″W/33,256670 -8,501940 | K (ii)(iv) | 2004 | XVI-wieczna portugalska twierdza – Mazagan – współcześnie część miasta Al-Dżadida, przykład wczesnorenesansowej architektury wojskowej m.in. z późnogotyckim kościołem Wniebowzięcia w stylu manuelińskim[12]. |
1401 | Rabat, nowoczesna stolica i historyczne miasto Rabat, Modern Capital and Historic City: a Shared Heritage | Rabat-Sala-Al-Kunajtira 34°01′27″N 6°49′24″W/34,024167 -6,823333 | K (ii)(iv) | 2012 | Rabat – efekt twórczego połączenia arabsko-muzułmańskiej przeszłości z zachodnim modernizmem – ze średniowiecznym starym miastem z meczetem Hassana i nowym miastem wzniesionym w okresie francuskiego protektoratu z gmachami administracji, dzielnicami mieszkalnymi i handlowymi oraz ogrodem botanicznym (fr. Jardins d’Essais)[13]. |
Obiekty na marokańskiej Liście Informacyjnej UNESCO
![Geographylogo.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/16px-Geographylogo.svg.png)
Poniższa tabela przedstawia obiekty na marokańskiej Liście Informacyjnej UNESCO:
- Nr ref. – numer referencyjny UNESCO;
- Obiekt – polska nazwa obiektu wraz z jej oryginałem na marokańskiej Liście Informacyjnej[2];
- Położenie – miasto, region; współrzędne geograficzne;
- Typ – klasyfikacja według zgłoszenia[4]:
- kulturowe (K),
- przyrodnicze (P),
- kulturowo–przyrodnicze (K,P);
- Rok wpisu – roku wpisu na Listę Informacyjną;
- Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
- Obiekt – polska nazwa obiektu wraz z jej oryginałem na marokańskiej Liście Informacyjnej[2];
Nr ref. | Obiekt | Zdjęcie | Położenie | Typ | Rok | Opis |
---|---|---|---|---|---|---|
450 | Maulaj Idris Moulay Idriss Zerhoun | ![]() | Meknes-Tafilalt 34°03′20″N 5°31′20″W/34,055556 -5,522222 | K (ii)(iv)(vi) | 1995 | Miasto na górze Zerhoun założone przez Idrisa I założyciela pierwszego państwa islamskiego w Maroku pod koniec VII wieku; charakteryzuje się wyszukaną architekturą islamską[14]. |
451 | Taza i Wielki Meczet Taza et la Grande Mosquée | ![]() | Taza-Al-Husajma-Taunat 34°14′00″N 4°01′00″W/34,233333 -4,016667 | K (ii) | 1995 | Historyczne miasto na skrzyżowaniu szlaków między wschodem a zachodem kraju z zachowanymi budowlami obronnymi i Wielkim Meczetem z okresu średniowiecza[15]. |
452 | Meczet w Tinmel Mosquée de Tinmel | ![]() | Marrakesz-Safi 30°59′04,7″N 8°13′42,5″W/30,984639 -8,228472 | K (ii)(v) | 1995 | Meczet w Tinmel w Atlasie Wysokim ku czci Ibn Tumarty (1080–1128), twórcy ruchu Almohadów w XII w.[16] |
456 | Liksus Ville de Lixus | ![]() | Tanger-Tetuan-Al-Husajma 35°12′03,2″N 6°05′50,1″W/35,200886 -6,097239 | K (ii)(iii)(iv) | 1995 | Stanowisko archeologiczne z ruinami starożytnego miasta z pozostałościami z czasów fenickich, punickich, mauretańskich, rzymskich i islamskich[17]. |
458 | El Gour El Gour | ![]() | Fez-Meknes 33°51′01″N 5°18′32″W/33,850278 -5,308889 | K (iii) | 1995 | Kurhan (bazina) z ok. IV w. p.n.e. wzniesiony z ciętych kamiennych bloków ułożonych dwuwarstwowo na plania koła[18]. |
459 | Grotte de Taforalt Grotte de Taforalt | ![]() | Region Wschodni 34°48′53,1″N 2°24′14,3″W/34,814750 -2,403972 | K (v) | 1995 | Jaskinia, w której znaleziono szczątki ok. 100 ludzi kultury iberomauruzyjskiej z okresu ok. 20 tys. lat p.n.e.[19] |
1179 | Park Narodowy Talassemtane Parc naturel de Talassemtane | ![]() | Tanger-Tetuan-Al-Husajma 35°13′31,1″N 5°08′26,1″W/35,225300 -5,140589 | P (vii)(x) | 1998 | Śródziemnomorski ekosystem leśny, charakteryzujący się występowaniem licznych gatunków enedmicznych, m.in. jodły hiszpańskiej[20]. |
1180 | Obszar występowania Dracaena draco subsp. ajgal Aire du Dragonnier Ajgal | Tanger-Tetuan-Al-Husajma 29°46′00″N 9°43′00″W/29,766667 -9,716667 | P (vii)(viii)(ix)(x) | 1998 | Obszar występowania podgatunku draceny smoczej Dracaena draco subsp. ajgal i arganii żelaznej, gdzie znajdują się także malowidła naskalne wykonanane sokiem z draceny smoczej[21]. | |
1182 | Laguna Khenifiss Lagune de Khnifiss | ![]() | Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra 28°03′00″N 12°15′00″W/28,050000 -12,250000 | P (vii)(x) | 1998 | Laguna Khenifiss (60 tys. ha) leżąca na północny wschód od Tarfaya na wybrzeżu atlantyckim charakteryzuje się dużą bioróżnorodnością[22]. |
1183 | Park Narodowy Dachla Parc national de Dakhla | ![]() | Ad-Dachla-Wadi az-Zahab 23°43′00″N 15°57′00″W/23,716667 -15,950000 | P (x) | 1998 | Park Narodowy Dachla (ponad 14 tys. km²) w Rio de Oro charakteryzuje się dużą bioróżnorodnością, występują tu m.in. zagrożone wyginięciem mniszki śródziemnomorskie[23]. |
5625 | Oaza Fidżidż Oasis de Figuig | Region Wschodni 32°07′00″N 1°13′45″W/32,116667 -1,229167 | K (iii)(iv)(v) | 2011 | Oaza w południowo-wschodnim Maroku przy granicy z Algierią z charakterystyczną zabudową ksaru, systemem irygacyjnym i wielopoziomowymi ogrodami[24]. | |
5848 | Casablanca, miasto XX wieku, na skrzyżowaniu wpływów Casablanca, Ville du XXème siècle, carrefour d’influences | ![]() | Casablanca-Sattat 33°32′00″N 7°35′00″W/33,533333 -7,583333 | K (ii)(iv) | 2013 | XX-wieczne miasto, synteza elementów różnych kultur, epok i modeli urbanistycznych[25]. |
6159 | Łańcuch oaz Tighmert, przedsaharyjski region Wadi Nun Le chapelet d'oasis de Tighmert, Région présaharienne du Wad Noun | Kulmim-Wad Nun 28°27′00″N 10°06′36″W/28,450000 -10,110000 | K (iii)(iv)(v) | 2016 | Łańcuch oaz otaczających Tighmert – dawniej ksarów, współcześnie gajów palmowych, wzdłuż Wadi Nun[26]. |
Uwagi
- ↑ Polskie nazwy podane są za Polskim Komitetem ds. UNESCO[3].
- ↑ Na mapie nie umieszczono Parku Narodowego Dachla.
Przypisy
- ↑ UNESCO: Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ a b c d e UNESCO: Morocco (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ Maroko. Polski Komitet ds. UNESCO. [dostęp 2020-06-25].
- ↑ a b UNESCO: The Criteria for Selection (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Medina of Fez (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Medina of Marrakesh (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Ksar of Ait-Ben-Haddou (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Historic City of Meknes (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Archaeological Site of Volubilis (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Medina of Tétouan (formerly known as Titawin) (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Medina of Essaouira (formerly Mogador) (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Portuguese City of Mazagan (El Jadida) (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Rabat, Modern Capital and Historic City: a Shared Heritage (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Moulay Idriss Zerhoun (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Taza et la Grande Mosquée (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Mosquée de Tinmel (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Ville de Lixus (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: El Gour (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Grotte de Taforalt (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Parc naturel de Talassemtane (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Aire du Dragonnier Ajgal (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Lagune de Khnifiss (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Parc national de Dakhla (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Oasis de Figuig (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Casablanca, Ville du XXème siècle, carrefour d’influences (ang.). [dostęp 2020-06-25].
- ↑ UNESCO: Le chapelet d'oasis de Tighmert, Région présaharienne du Wad Noun (ang.). [dostęp 2020-06-25].
Media użyte na tej stronie
Autor: Christian Rosenbaum (Chrissie z niemieckiej Wikipedii), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Caracalla-Bogen
Autor: Nicolas Perrault III, Licencja: CC0
The site of Taforalt on 11 September 2017. The time of day in the metadata is not good.
Autor: PIERRE ANDRE LECLERCQ, Licencja: CC BY-SA 4.0
To obiekt wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, pod nazwą Ksar of Ait-Ben-Haddou.
Taza 2011 (Stadtansicht)
Autor: Michal Osmenda from Brussels, Belgium, Licencja: CC BY-SA 2.0
Fes. View over the rooftops, not far from Bab Bou Jeloud and Talaa Kebira, with the minaret of the Sidi Lazzaz Mosque on the left.
Tumulus El Gour
Autor: SpreeTom, Licencja: CC BY-SA 4.0
Sunrise in Casablanca with Hassan II Mosque in the background. The picture was taken by the Kenzi Tower Hotel in the Casablanca Twin Towers.
Autor: YoTuT from United States, Licencja: CC BY 2.0
Dakhla, Western Sahara
Autor: original: rucativava, derivation made by Radoslaw Botev, Licencja: CC BY-SA 2.0
The ruins of Lixus, Morocco
Autor: Eric Gaba (Sting - fr:Sting), Licencja: CC BY-SA 3.0
Blank physical map of Morocco, for geo-location purposes.
Autor: Kayaky, Licencja: CC BY 3.0
Ramparts of Essaouira. My own work taken while on vacation in Morocco Nov 6, 2008
Autor: Jodal rachid, Licencja: CC BY-SA 4.0
Talambot Camp - National park of Talassemtane
Autor: Acp, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Pavillion in den Menaragärten, dahinter das Atlasgebirge
Autor: Ymblanter, Licencja: CC BY-SA 3.0
Dunes in Khenifiss Nationl Park. The Atlantic Ocean is in the background.