Lubieszów (Ukraina)
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Obwód | |
Rejon | |
Data założenia | 1484 |
Powierzchnia | 3,39 km² |
Wysokość | 151 m n.p.m. |
Populacja (2018) • liczba ludności |
|
Nr kierunkowy | +380 3362 |
Kod pocztowy | 44200 |
Tablice rejestracyjne | AC |
Położenie na mapie Ukrainy (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() | |
Portal ![]() |
Lubieszów (ukr. Любешів, Lubesziw) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, siedziba administracyjna rejonu lubieszowskiego. Leży na historycznym Polesiu.
Historia
W połowie XVII wieku była tu wieś spalona przez Tatarów w 1653 roku. Większego znaczenia miejscowość nabrała w II poł. XVII wieku, gdy marszałek wielki litewski Jan Karol Dolski herbu Kościesza zbudował tu miasteczko Nowy Dolsk (nazwa się nie przyjęła) wraz z pałacem i ogrodem. Dolski założył tu w 1684 roku klasztor zakonu pijarów, którzy w otworzyli tu w 1693 roku kolegium słynące z wysokiego poziomu nauczania. W 1706 roku miasteczko zniszczyły poważnie wojska szwedzkie. Odbudował je Michał Serwacy Wiśniowiecki, który zbudował w nim nowy pałac. W 1768 roku kasztelan bracławski Jan Antoni Czarnecki zbudował w Lubieszowie klasztor kapucynów. W kolegium pijarów uczył się w latach 1753-1756 Tadeusz Kościuszko, jego brat Józef Kościuszko, filozof Daniel Kazimierz Narbutt, botanik Stanisław Bonifacy Jundziłł. Szkołę zamknęli w 1834 roku Rosjanie po upadku powstania listopadowego. Dwa lata wcześniej zamknięto oba klasztory.
Prywatne miasto szlacheckie położona była w końcu XVIII wieku w hrabstwie lubieszowskim w powiecie pińskim województwa brzeskolitewskiego[2].
Po rozbiorach Lubieszów wchodził w skład powiatu pińskiego, guberni mińskiej. Po powstaniu listopadowym władze rosyjskie w ramach represji w 1832 roku zamknęły oba klasztory. Kościół pijarów stał się świątynią parafialną, a katolicki kościół kapucynów zamieniono na cerkiew prawosławną. W 1834 roku zamknięto kolegium pijarów.
W latach 1915-1916 miasteczko zniszczono podczas działań wojennych między Austriakami i Rosjanami. Za II RP istniała wiejska gmina Lubieszów.
W 1942 roku Niemcy i policjanci ukraińscy zamordowali tu 800 Żydów.
We wrześniu 1943 roku UPA zaatakowało miasteczko, jednak atak odparli partyzanci radzieccy, którzy ewakuowali mieszkańców czasowo w bezpieczne miejsce. Kolejny nastąpił w dniu 9 listopada 1943 roku i w jego efekcie oddział UPA wymordował 283 bezbronnych Polaków zamieszkujących Lubieszów i pobliską Rejmontówkę[3]. Część spalono żywcem[4]. Spalono wtedy także dwie sercanki, którymi były siostra zakonna Jadwiga Alojza Gano i siostra Andrzeja Maria Osakowska[5]. W 70. rocznicę wydarzeń, na starym miejscowym cmentarzu odsłonięto pomnik upamiętniający to wydarzenie[6].
W 2013 liczyło 5731 mieszkańców.[7]
Zabytki
- Kolegium Ojców Pijarów w Lubieszowie, gdzie jak napisano na tablicy kształcił swą wzniosła duszę i umysł Tadeusz Kościuszko.[8][9][10] Kolegium założono na planie czworoboku. Obok wznosił się barokowy kościół pijarów z 1742 roku, który rozebrano w 1971 roku.
- Kościół kapucynów pw. śś. Cyryla i Metodego z 1768 r. w stylu barokowym i układzie trójnawowej bazyliki
- Klasztor kapucynów z 1768 r., barokowy, po wojnie komisariat milicji. Całość otacza barokowe ogrodzenie z bramą
- brama pałacowa z 1 poł. XVIII wieku prowadząca dawniej do pałacu Wiśniowieckich i Czarneckiech. Za bramą rozciąga się park pałacowy
- cmentarz polski z krzyżem Straży Mogił Polskich z 1996 roku
Bibliografia
- W. Husarski, Kościół oo. pijarów w Lubieszowie, [w:] „Południe”, 1922, nr 4, s. 24-35
- Wiktor Chomicz, Pod opieką Świętych Cyryla i Metodego, [w:] „Wołanie z Wołynia” nr 2 (63) z marca-kwietnia 2005 r., s. 31-32
- Wiktor Chomicz, Jest to potrzebne nie martwym, to jest potrzebne żywym, [w:] „Wołanie z Wołynia” nr 4 (65) z lipca-sierpnia 2005 r., s. 37
- Bp Antoni Dydycz OFM Cap., Z dziejów kapucyńskiego klasztoru w Lubieszowie, [w:] „Europa Orientalis. Polska i jej wschodni sąsiedzi od średniowiecza po współczesność”, Toruń 1996, s. 301-313.
- Zbigniew Małyszycki, Jeszcze o kościele i klasztorze Ojców Kapucynów w Lubieszowie, [w:] „Wołanie z Wołynia” nr 4 (65) z lipca-sierpnia 2005 r., s. 38-39
- Antoni Małyszycki, Tragedia Lubieszowa, [w:] „ŁAD katolikom na Wschodzie” nr 3/94 z marca 1994 r., s. I.
- A. Moszyński, Kronika kollegium lubieszowskiego, Kraków 1876
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Чисельність наявного населення України на 1 січня 2018 року. Державна служба статистики України. Київ, 2018. стор.16
- ↑ Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 117.
- ↑ Instytut Pamięci Narodowej , Prokurator OKŚZpNP w Szczecinie umorzył śledztwo w sprawie zabójstwa co najmniej 283 mieszkańców osady Kolonia Rejmontówka i miejscowości Lubieszów (woj. poleskie) 9.11.1943 r., Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2019-08-13] (pol.).
- ↑ Jacek Kiełpiński, Oni tu przyszli. Wspomnienia Marianny Piątek z domu Wojdan, świadka mordu w Lubieszowie na Polesiu, gdzie dwustu Polaków spalono żywcem, Warszawa 2018
- ↑ S. A. Michna, Siostry zakonne – ofiary zbrodni nacjonalistów ukraińskich na terenie metropolii lwowskiej obrządku łacińskiego w latach 1939–1947, Warszawa 2010, s. 53–56.
- ↑ Grzegorz Rąkowski, "Wołyń", wyd. Rewasz, s.77
- ↑ Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України. Київ, 2013. стор.46
- ↑ Гімназія піярів. 1938 / Поштова листівка. Видана 1938 р. // Персональний сайт Петра Кравчука » Фотоальбом » Любешів.
- ↑ Grzegorz Rąkowski. Wołyń (do serii "Przewodnik po Ukrainie Zachodniej"). Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2005 - 464 S. // S. 78
- ↑ Ołeksij Brenczuk. Szkoła pijarów // Polsko-ukraiński dwutygodnik Monitor Wołyński, 27 stycznia 2011
Linki zewnętrzne
- Lubieszów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 412 .
- Dolsk (Nowy), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 103 .
- Dolsk. wolhynia.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-01-18)].
- Zdjęcia
- Archiwalne widoki miejscowości w bibliotece Polona
Media użyte na tej stronie
Autor: RosssW, Licencja: CC BY-SA 4.0
Districts of Volyn region since July 17, 2020
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Ukraine
Flag of Volyn Oblast, Ukraine
Flag of Volhynian Oblast, Ukraine
Autor: Сергій Наумук, Licencja: CC BY-SA 3.0
To jest zdjęcie miejsca lub budynku wpisanego do Państwowego Rejestru Zabytków Nieruchomych Ukrainy pod numerem: 07-231-0002
Autor: RosssW, Licencja: CC BY-SA 4.0
Districts of Volyn region since July 17, 2020
Любяшоў (Lubiašoŭ), рог пляцу Рынку (plac Rynak) і вуліцы Замкавай (vulica Zamkavaja). Царква-мураўёўка
Coat of arms of Volhynian Oblast (Ukraine)
Autor: Viacheslav Galievskyi, Licencja: CC BY-SA 4.0
To jest zdjęcie miejsca lub budynku wpisanego do Państwowego Rejestru Zabytków Nieruchomych Ukrainy pod numerem: 07-231-0049
Autor: Viacheslav Galievskyi, Licencja: CC BY-SA 4.0
To jest zdjęcie miejsca lub budynku wpisanego do Państwowego Rejestru Zabytków Nieruchomych Ukrainy pod numerem: 07-231-0049
Любяшоў (Lubiašoŭ), пляц Рынак (plac Rynak). Касьцёл і калегіюм піяраў
Autor: Олександр Сінчук, Licencja: CC BY-SA 3.0
Фото смт. Любешів, зроблене з параплана у 2008 р. у день відкриття стадіону
Autor: Viacheslav Galievskyi, Licencja: CC BY-SA 4.0
To jest zdjęcie miejsca lub budynku wpisanego do Państwowego Rejestru Zabytków Nieruchomych Ukrainy pod numerem: 07-231-0001
Autor: Viacheslav Galievskyi, Licencja: CC BY-SA 4.0
To jest zdjęcie miejsca lub budynku wpisanego do Państwowego Rejestru Zabytków Nieruchomych Ukrainy pod numerem: 07-231-0003