Ludwik Finkel
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 20 marca 1858 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 24 października 1930 |
Miejsce spoczynku | |
Zawód, zajęcie | historyk, bibliograf |
Narodowość | polska |
Tytuł naukowy | profesor zwyczajny |
Alma Mater | |
Uczelnia | |
Stanowisko | kierownik Katedry Historii Austriackiej, dziekan Wydziału Filozoficznego, prorektor, rektor, kierownik Katedry Historii Nowożytnej |
Odznaczenia | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Ludwik_Finkel..jpg/220px-Ludwik_Finkel..jpg)
Ludwik Michał Emanuel Finkel (ur. 20 marca 1858 w Bursztynie, zm. 24 października 1930 we Lwowie) – polski historyk, bibliograf, encyklopedysta[1], profesor oraz rektor Uniwersytetu Lwowskiego.
Życiorys
Był synem Jakuba (adiunkta sądowego) i Anny z Warnickich. Uczęszczał do szkoły ludowej w Grzymałowie, następnie do C. K. I Gimnazjum w Tarnopolu; w latach 1877-1881 studiował historię, filozofię i historię literatury na Uniwersytecie Lwowskim, m.in. pod kierunkiem Aleksandra Hirschberga, Juliana Ochorowicza i Romana Pilata. Jego mentorem i mistrzem był, teraz już trochę zapomniany, Ksawery Liske. Serdecznym przyjacielem był, przedwcześnie zmarły, wspaniale się zapowiadający historyk, Stanisław Lukas. Na podstawie pracy Marcin Kromer, historyk polski XVI wieku obronił w 1882 doktorat filozofii na Uniwersytecie Lwowskim; uzupełniał studia na uniwersytetach w Berlinie (m.in. pod kierunkiem Theodora Mommsena) i w Paryżu (1882-1884). Pracował przez krótki czas jako asystent w Archiwum Krajowym Aktów Grodzkich i Ziemskich we Lwowie, w 1885 został wykładowcą historii nowożytnej Polski i powszechnej oraz historii literatury polskiej w Wyższej Szkole Rolniczej w Dublanach; w 1886 habilitował się. Pozostawał związany z Akademią w Dublanach do 1899, ale już w 1892 podjął pracę na Uniwersytecie Lwowskim jako profesor nadzwyczajny i kierownik Katery Historii Austriackiej. W 1899 został profesorem zwyczajnym, pełnił funkcję dziekana Wydziału Filozoficznego (1901/1902), prorektora (1912/1913), rektora (1911/1912); w 1918 objął Katedrę Historii Nowożytnej, którą kierował do końca życia. W 1900 zainicjował działalność Powszechnych Wykładów Uniwersyteckich we Lwowie.
Był encyklopedystą i redaktorem naczelnym dwóch polskich encyklopedii. W latach 1898-1912 Encyklopedii zbioru wiadomości z wszystkich gałęzi wiedzy wydanej nakładem Macierzy Polskiej, a później także Encyklopedii podręcznej ilustrowanej z lat 1905-1906[1][2].
Od 1900 był członkiem korespondentem AU (późniejszej PAU), od 1910 jej członkiem czynnym; od 1888 brał udział w pracach Komisji Historycznej AU. Należał także do Towarzystwa Historycznego we Lwowie (1890-1903 sekretarz, 1914-1923 prezes), Towarzystwa Naukowego we Lwowie (1920 członek czynny), Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1928 członek honorowy); był członkiem korespondentem Muzeum w Rapperswilu[3] oraz prezesem Macierzy Polskiej. Był członkiem Rady Wykonawczej Macierzy Polskiej[1], członkiem korespondentem Towarzystwa Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu od 1897.
Uniwersytet Wileński uhonorował go doktoratem honoris causa w 1927, otrzymał ponadto Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Polonia Restituta (1927)[4] oraz Medal Polskiego Towarzystwa Historycznego "Za Bibliografję Historji Polskiej" autorstwa profesora Wojciecha Przedwojewskiego; w ten sposób wyróżniono najbardziej znaczące dzieło Finkla.
Prace nad Bibliografią historii Polski Ludwik Finkel zainicjował w połowie lat 80. XIX wieku wspólnie z Henrykiem Sawczyńskim. Pierwszy tom ukazał się w 1891, tom trzeci - w 1906. Bibliografia obejmowała materiały źródłowe oraz prace naukowe, dotyczące dziejów Polski do 1815, opublikowane do 1900; było to łącznie 34305 pozycji. Ponadto Finkel zajmował się w pracy naukowej dziejopisarstwem Marcina Kromera, polityką zagraniczną ostatnich Jagiellonów, historią Uniwersytetu Lwowskiego. Badał twórczość Mikołaja Sępa Szarzyńskiego oraz poetów romantycznych, przygotował krytyczne wydanie kroniki Galla Anonima. Brał udział w zjazdach polskich historyków i historyków literatury, dokonał analizy dorobku wszystkich Zjazdów Historyków Polskich do 1925.
W 1928 otrzymał tytuł honorowego obywatela Lwowa (wręczony w 1929)[5][6].
27 października 1930 został pochowany na cmentarzu Łyczakowskim[7][8].
Uczniowie
Do grona jego uczniów należeli m.in. Janina Franklówna, Natalia Gąsiorowska, Kazimierz Hartleb, Stanisław Kot, Stanisław Loewenstein, Henryk Mościcki, Irena Porębska, Kazimierz Tyszkowski[9]. Wysoko dorobek Finkla oceniał m.in. Oswald Balzer.
Publikacje
Ogłosił ponad 300 prac. Był redaktorem "Kwartalnika Historycznego" i pisma "Muzeum", a już w czasach szkolnych kierował kółkiem samokształceniowym "Echo Wolności" i redagował tygodnik "Echo" (1875-1877). Niektóre publikacje:
- Poselstwa Jana Dantyszka (1879)
- Marcin Kromer historyk polski XVI w. Rozbiór krytyczny (1883)
- Elekcja Leszczyńskiego w roku 1704 (1884)
- Okopy św. Trójcy (1889)
- Napad Tatarów na Lwów w roku 1695 (1890)
- Bibliografia historii polskiej (1891, 1895, 1906, 3 tomy) (we współpracy z prof. Stanisławem Starzyńskim)
- Konstytucja 3 Maja (1891)
- Miasto Tarnopol w roku 1672 (1892)
- Księstwo warszawskie (1893)
- O pieśni Legionów (1894), wyd. 2 pt. Pieśń Legionów (1910) (z ilustracjami Juliusza Kossaka)
- Historya Uniwersytetu Lwowskiego (1894, 2 tomy z prof. Stanisławem Starzyńskim [1])
- O tzw. metodzie regressywnej w nauczaniu historyi (1894)
- Elekcja Zygmunta I. Sprawy dynastyi Jagiellońskiej i Unii Polsko-Litewskiej (1910)
- Króla Jana Kazimierza dyplom erekcyjny Uniwersytetu Lwowskiego z r. 1661 (z 3 tablicami podobizn dyplomu) tekst oryginalny z tłumaczeniem i komentarzem (1912)
- O sprawie udziału lenników w elekcjach jagiellońskich (1913)
- Karol Szajnocha bibliotekarzem : Zakładowi Narodowemu imienia Ossolińskich w stulecie pracy i zasług (1928)
- Pojęcie, zakres i zadania dziejów powszechnych (1931)
Przypisy
- ↑ a b c Finkel 1898 ↓.
- ↑ Karol Estreicher 1906 ↓.
- ↑ Sprawozdanie z Zarządu Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswylu za Rok ...., 1899, s. 8.
- ↑ Odznaczenia. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 103 z 6 maja 1927.
- ↑ Ze Lwowa. „Kurier Warszawski”. Nr 132, s. 26, 13 maja 1928.
- ↑ Wręczenie dyplomów obywatelom honorowym miasta. „Gazeta Lwowska”. Nr 300, s. 4, 31 grudnia 1929.
- ↑ Pogrzeb wielkiego uczonego. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 250 z 29 października 1930.
- ↑ Stanisław Nicieja: Cmentarz Łyczakowski we Lwowie w latach 1786-1986. Ossolineum, 1988. ISBN 83-04-02817-4.
- ↑ Joanna Pisulińska, Doktoraty historyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza 1918-1939 [w:] Wielokulturowe środowisko historyczne Lwowa w XIX i XX w., t. 1, red. Jerzy Maternicki, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego 2004, s. 233-249
Bibliografia
- Praca zbiorowa: Encyklopedya podręczna ilustrowana według 2-go najnowszego wydania "Macierzy Polskiej" we Lwowie, uzupełniona i opracowana do użytku naszych czytelników,t. I. Warszawa: Macierz Polska, Polska Akademia Umiejętności, nakładem „Słowa”, 1905.
- Karol Estreicher: Bibliografia polska 1881-1900, t.I A-F. Kraków: Nakładem Spółki Księgarzy Polskich, 1906.
- Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983.
- Oskar Halecki, Ludwik Finkel jako historyk ostatnich Jagiellonów, "Kwartalnik Historyczny" 45 (1931), s. 235-253.
- Alina Cała, Hanna Węgrzynek, Gabriela Zalewska: Historia i kultura Żydów polskich. Słownik. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, 2000. ISBN 83-02-07813-1.
- Adam Nowak, Złote lata Bibliografii Polskiej. Ludwik Finkel i jego dzieło, Warszawa: SBP 1977.
- M. Hoszowska, Ludwik Finkel i Akademia Umiejętności: z dziejów współpracy naukowej Lwowa i Krakowa na przełomie XIX i XX wieku, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego 2011
- Agnieszka Wałęga, Finkel Ludwik Michał Emanuel (1858-1930), pseud. Ludwik Warnicki. [w:] „Słownik biograficzny polskiej historii wychowania”, Praca zbiorowa pod red..Andrzeja Meissnera i Władysławy Szulakiewicz, Toruń 2008 ss. 230-235
Linki zewnętrzne
- Ludwik Finkel, Bibliografia historyi polskiej. Cz. 1 Kraków 1891-1914
- Bibliografia historyi polskiej. Cz. 2 Kraków 1895
- Bibliografia historyi polskiej. Cz. 3 Kraków 1906
- Dzieła w Federacji Bibliotek Cyfrowych
- Dzieła w archive.org
- Przemowienie rektora
- Publikacje Ludwika Finkla w bibliotece Polona
Media użyte na tej stronie
Autor: Igor Monchuk, Licencja: CC BY-SA 4.0
Ludwik Finkel. Поле № 73 , Личаківський цвинтар.
Ludwik Finkel - polski historyk