Luzino
wieś | |
![]() Kościół pw. Św. Wawrzyńca w Luzinie | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2018) | 7646[1] |
Strefa numeracyjna | 58 |
Kod pocztowy | 84-242[2] |
Tablice rejestracyjne | GWE |
SIMC | 0166930 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() | |
Strona internetowa |
Luzino (kaszub. Lëzëno; niem. Lusin) – wieś kaszubska położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Luzino, nad rzeką Bolszewką w pobliżu drogi krajowej nr 6.
Według danych z 17 października 2011 roku w Luzinie było 7560 osób zameldowanych na pobyt stały[3].
Miejscowość jest siedzibą gminy Luzino. Znajduje się tu Szkoła Podstawowa im. Lecha Bądkowskiego. W Luzinie znajduje się parafia pod wezwaniem MB Różańcowej i parafia pod wezwaniem św. Wawrzyńca oraz cmentarz katolicki.
Położenie
Wieś znajduje się na trasie linii kolejowej nr 202 Gdańsk – Słupsk – Stargard, ze stacją Luzino oraz w pobliżu drogi krajowej nr 6.
Kolejowy ruch pasażerski obsługiwany jest przez trójmiejską SKM oraz Przewozy Regionalne[4].
Wieś duchowna położona była w II połowie XVI wieku w powiecie puckim województwa pomorskiego[5]. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Luzino. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.
W sąsiedztwie wsi znajdują się pozostałości wczesnośredniowiecznego grodziska z IX wieku. Podczas zaboru pruskiego wieś nosiła nazwę niemiecką Lusin. Podczas okupacji niemieckiej nazwa Lusin w 1942 została przez nazistowskich propagandystów niemieckich (w ramach szerokiej akcji odkaszubiania i odpolszczania nazw niemieckiego lebensraumu) zweryfikowana jako zbyt kaszubska i przemianowana na nowo wymyśloną i bardziej niemiecką – Freienau, którą w 1943 po raz kolejny zmieniono na Lintzau.[6]
Demografia
Dane historyczne | ||
---|---|---|
Data | Ludność | Zm., % |
1910 | 1223 | – |
1945 | 960 | −21,5% |
1963 | 2160 | 125% |
1973 | 3573 | 65,4% |
1984 | 4220 | 18,1% |
1993 | 5169 | 22,5% |
2000 | 6086 | 17,7% |
2001 | 6187 | 1,7% |
2002 | 6264 | 1,2% |
2003 | 6436 | 2,7% |
2004 | 6573 | 2,1% |
2005 | 6666 | 1,4% |
2006 | 6742 | 1,1% |
2007 | 6844 | 1,5% |
2008 | 7056 | 3,1% |
2010 | 7116 | 0,9% |
2011 | 7264 | 2,1% |
2015 | 7335 | 1% |
2018 | 7646 | 4,2% |
lata 1963-2010: dane z 31 grudnia; 1945[3] i 1910 bez szczególnej daty |
Luzino jest wsią charakteryzującą się dużym przyrostem ludności spowodowanym wysokim przyrostem naturalnym oraz migracją ludzi z sąsiednich miejscowości, szczególnie z terenów powiatu wejherowskiego i Trójmiasta. Luzino jest jedną z największych wsi w województwie pomorskim, a także jedną z większych w Polsce.
Zabytki
- Kościół św. Wawrzyńca zbudowany w latach 1733–1740 i rozbudowany (przedłużenie prezbiterium ku wschodowi) w pierwszej połowie XX wieku; z bogatym barokowym wyposażeniem wewnętrznym. Na dachu kościoła znajduje się chorągiewka z datą 1689 pochodząca z poprzedniego kościoła drewnianego. Wewnątrz zwracają uwagę liczne rzeźby z XVIII w., droga krzyżowa z XIX w., XVIII-wieczna chrzcielnica oraz wykuta z kamienia średniowieczna kropielnica pochodząca z poprzedniego kościoła. Na frontonie znajduje się fresk upamiętniający „marsz śmierci” i kanonizację o. Maksymiliana Kolbego pędzla artysty Edmunda Szyftera. Na wieży kościelnej znajdują się 4 dzwony: zabytkowy z gdańskiego warsztatu E. Lindemana z 1793 roku, dzwon „Niemiec” z 1895 r. (przeniesiony z kościoła ewangelickiego), dzwon „Maryja” (1950) oraz dzwon okrętowy; a także czynny zegar mechaniczny z 1912 roku. Na południowej ścianie kościoła umieszczono zegar słoneczny.
- Były neogotycki kościół ewangelicki – obecnie siedziba Gminnej Biblioteki Publicznej.
Atrakcje turystyczne
- Muzeum Kaszubskie przy ul. Ofiar Stutthofu (w budynku posterunku policji). W muzeum znajdują się eksponaty z typowej wsi kaszubskiej oraz historyczne urządzenia codziennego użytku. Muzeum składa się z dwóch części: w budynku – część muzealna oraz na wolnym powietrzu – skansen
- Park Dendrologiczny przy siedzibie Nadleśnictwa Strzebielino, w którym podziwiać można niespotykane na co dzień rzadkie okazy drzew i krzewów.
- Grodzisko położone w południowo-wschodniej części Luzina, w lesie nad rzeką Bolszewką.
Galeria
Przypisy
- ↑ Raport o stanie Gminy Luzino za rok 2018. luzino.eu. [dostęp 2020-05-04].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 695 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ a b Uchwała Nr XII/122/2011 Rady Gminy Luzino z dnia 17 października 2011 r. w sprawie uchwalenia „Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Gminy Luzino na 2012 rok”.. 2011-11, s. 3, seria: Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr XII/122/2011 Rady Gminy Luzino z dnia 17 października 2011 r.. [dostęp 2011-11-02].
- ↑ ROZKŁAD JAZDY POCIĄGÓW: LUZINO, Portal Pasażera [dostęp 2018-08-01] (pol.).
- ↑ Prusy Królewskie w drugiej połowie XVI wieku : suplement. Cz. 1, Mapy, plany, Warszawa 2021, k. 1.
- ↑ Familienforschung in Westpreußen. [dostęp 2015-08-15]. (niem.).
Linki zewnętrzne
- Luzino, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 494 .
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 54.92 N
- S: 53.40 N
- W: 16.65 E
- E: 19.75 E
Autor:
Mapa gminy Luzino, Polska
Coat of arms of Luzino commune (upon Appendix no. 2 of Statute of Luzino Commune from June 29, 2004)
![ISO 639 Icon pl.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/ISO_639_Icon_pl.svg/30px-ISO_639_Icon_pl.svg.png)
Autor: MKM, Licencja: CC BY-SA 3.0
Plac św. Józefa w Luzinie wraz z kapliczką i zabytkowym budynkiem wybudowanym w 1911 roku
Autor: MKM, Licencja: CC BY-SA 3.0
Pomnik Towarzystwa Powstańców i Wojaków w Luzinie usytuowany przy ul. Kościelnej na miejscu pierwotnego pomnika zniszczonego przez Niemców podczas okupacji.
Autor: MKM, Licencja: CC BY-SA 3.0
Obelisk "Pamięci Ofiar "Marszu Śmierci" KL Stutthof" usytuowany na Placu św. Józefa w Luzinie
Autor: MKM, Licencja: CC BY 3.0
Kościół pod wezwaniem Św. Wawrzyńca w Luzinie
Autor:
Mapa powiatu wejherowskiego, Polska