Męcina
Artykuł | 49°40′43″N 20°32′50″E |
---|---|
- błąd | 39 m |
WD | 49°40'43.0"N, 20°32'49.9"E, 49°40'42.64"N, 20°33'17.64"E |
- błąd | 14 m |
Odległość | 0 m |
wieś | |
![]() Nowy kościół w Męcinie | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2013) | 3248[1] |
Strefa numeracyjna | 18 |
Kod pocztowy | 34-654[2] |
Tablice rejestracyjne | KLI |
SIMC | 0438825 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Męcina – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Limanowa[3][4].
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Męcina. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.
Integralne części wsi
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0438831 | Biały Dwór | część wsi |
0438848 | Bobrówka | część wsi |
0438854 | Bukowiec | część wsi |
0438860 | Dębina | część wsi |
0438877 | Łęgi | część wsi |
0438883 | Miczaki Dolne | część wsi |
0438890 | Miczaki Górne | część wsi |
0438908 | Paszkowiec | część wsi |
0438914 | Podgórze | część wsi |
0438920 | Podlesie | część wsi |
0438937 | Podwysokie | część wsi |
0438943 | Szczepieniec | część wsi |
0438950 | Wygoniska | część wsi |
0438966 | Zadziele | część wsi |
0438972 | Zagórze | część wsi |
0438989 | Zakrętek | część wsi |
Położenie
Męcina leży u podnóży Pasma Łososińskiego i grzbietu Litacza[5], w środkowym biegu potoku Smolnik (dopływu Dunajca), przy drodze powiatowej Limanowa – Chełmiec[6].
Szlak żółty prowadzi do grzbietu Pasma Łososińskiego (na Jaworz).
Historia
Najstarsze ślady działalności człowieka na tym terenie udokumentowane są pomiędzy Męciną i Pisarzową. Wykopaliska archeologiczne ujawniły tu cmentarzyska urnowe z czasów kultury łużyckiej, która na ziemiach polskiej trwała w okresie 1300–400 r. p.n.e.[5]
Pierwsze wzmianki o wsi rycerskiej Męcina pochodzą ze świętopietrza z 1326 i dotyczą miejscowej parafii[6].
Pod koniec XVI w. Męcina dzieliła się na Niżną i Wyżną, rządziły tu rody szlacheckie Krzeszów i Marcinkowskich. W połowie XVI w. dziedzic Męciny Sebastian Krzesz popadł w spór z miejscowym proboszczem, który rychło przemienił się w otwarty konflikt[7]. Zwycięsko z tej batalii wyszedł Krzesz, który ostatecznie wygnał księdza, zagarnął jego majątek, poniszczył księgi parafialne, a na miejsce kazał sprowadzić dwóch kaznodziejów braci polskich. W świątyni zamiast ołtarzy ustawiono zwykły drewniany krzyż[5]. W okresie reformacji kościół służył miejscowemu zborowi braci polskich.
Dopiero w 1605 r. na miejsce przybył nowy ksiądz katolicki, który swoją posługę musiał rozpocząć od remontu kościoła, w czym pomógł finansowo kolejny dziedzic z rodu Krzeszów – Stanisław, który nawrócił się na katolicyzm[5].
W XIX w. proboszczem w Męcinie był ksiądz Wincenty Wąsikiewicz, badacz kultury ludowej, autor książek i opracowań ludoznawczych. W tym okresie w Męcinie było kilka dworków szlacheckich i folwarków. W Męcinie Dolnej na dworze zwanym "Białym" (dziś teren naprzeciw szkoły) w XIX w. gospodarowała rodzina Gostkowskich, natomiast blisko Kłodnego był dwór zwany "Bobrówką" (dziś pozostały po nim 2 niewielkie spichlerzyki). W Męcinie Górnej był w XIX w. dwór zwany "Dębiną" (ok. 1 km od kościoła, w górę wsi, po prawej stronie drogi do Pisarzowej), w którym również gospodarzyła inna gałąź rodziny Gostkowskich.
Po wojnie Męcina zasłynęła w całym kraju i poza jego granicami dzięki wytwórni kijów hokejowych Bronisława Smolenia. Bronisław Smoleń był inicjatorem budowy szkoły w Męcinie i wielu innych akcji społecznych. Na ścianie szkoły znajduje się tablica poświęcona jego osobie, odsłonięta 1 września 1997 r[8].
Interesujące i zabytkowe obiekty na terenie wsi
- W centrum wsi, przy drodze do Nowego Sącza znajduje się kościół pw. św. Antoniego Opata z końca XVII wieku, drewniany, budowany na zrąb, z wieżą konstrukcji słupowej. Wewnątrz zachowała się belka tęczowa z barokowym krucyfiksem, chór muzyczny o wykroju i profilach barokowych. Pod ołtarzem znajduje się kamienna krypta grobowa dziedziców Męciny oraz miejscowych proboszczów. W kruchcie wisi obraz św. Jana Kantego oraz figura św. Jana Nepomucena z 1740 r[5][9].
- Zbudowany w latach 1984–2006 nowy kościół murowany, pełniący obecnie funkcję kościoła parafialnego.
- Izba pamięci Zdzisława Smolenia – inspektora Okręgu Podhalańsko–Karpackiego Związku Strzeleckiego "Strzelec", który zebrał dość bogatą kolekcję pamiątek rodzinnych, obejmującą zdjęcia, kolekcję orzełków wojskowych, umundurowanie żołnierskie i uzbrojenie (m.in. szabla rosyjska, zdobyta w bitwie warszawskiej 1920)[5].
- Dom pracy twórczej Jolanty i Zygmunta Kłosowskich, miejscowych artystów malarzy i rzeźbiarzy[5].
- Zabytkowa kapliczka z XVII wieku w przysiółku Miczaki, przy której odprawiali nabożeństwa katolicy męcińscy w czasie, gdy miejscowy kościół został zamieniony na zbór ariański[5].
- Nad Miczakami znajduje się duży kamieniołom piaskowca (niedawno wznowiono prace).
- W dolnej części wsi, przy drodze do Krasnego Potockiego można zobaczyć zrujnowany, dwustuletni młyn. Zachowały się fragmenty starego koła młyńskiego[5].
W centrum wsi znajduje się również zespół szkół, remiza OSP, kilka sklepów, dworzec PKP.
Urodzeni w Męcinie
Urodzili się Ferdynand Piwowar i Władysław Pociecha, ofiary zbrodni katyńskiej[10].
Zobacz też
- Męcina Mała
- Męcina Wielka
- Piaskowiec męciński
Przypisy
- ↑ GUS - Bank Danych Lokalnych. [dostęp 2015-10-05]. (pol.).
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 771 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ a b c d e f g h i beskidwyspowy.eu: Męcina. www.beskidwyspowy.eu, 13,04,2010. [dostęp 2011-03-26]. (pol.).
- ↑ a b P. Skoczek, "Parafie...", s. 139
- ↑ A. Matuszczyk, "Beskid...", s. 166
- ↑ A. Matuszczyk, "Beskid...", s. 167
- ↑ P. Skoczek, "Parafie...", s. 139-145
- ↑ Ludwika Dudzik. Katyń - symboliczne groby w Męcinie. „Skibowy Kamień”, s. 11, Nr 74 - kwiecień 2009. ISSN 1734-350X.
Bibliografia
- Piotr Skoczek: Parafie Ziemi Limanowskiej. Proszówki: Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 139-145. ISBN 978-83-88383-43-4.
- Andrzej Matuszczyk: Beskid Wyspowy. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Rewasz, 2008, s. 166-167. ISBN 978-83-89188-78-6.
- Męcina, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VI: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 272 .
- Męcina, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 316 .
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
- N: 50.59 N
- S: 49.07 N
- W: 18.92 E
- E: 21.55 E
Logo społeczności Wikimedia. Proszę zauważyć, że w przeciwieństwie do większości logotypów związanych z ruchem Wikimedia, to logo nie jest zarejestrowane jako znak towarowy.
Herb gminy Limanowa. Źródło: załącznik do uchwały Nr V/42/2015 Rady Gminy Limanowa z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie ustanowienia herbu, pieczęci, flagi i sztandaru Gminy Limanowa
Autor: Przykuta, Licencja: CC BY-SA 3.0
Spichlerz, skansen w Nowym Sączu
Autor: Jerzy Opioła, Licencja: CC BY-SA 4.0
Męcina - kościół par. p.w. św. Antoniego Pustelnika, otoczenie, drzewostan
Autor: Paweł Opioła, Licencja: CC BY-SA 4.0
Nieczynny kamieniołom w Męcinie