Marian Turkowski
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 28 lipca 1894 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 13 grudnia 1948 |
Przebieg służby | |
Lata służby | |
Siły zbrojne |
|
Formacja |
|
Jednostki | |
Stanowiska | dowódca pułku piechoty |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa (bitwa pod Kostiuchnówką, bitwa pod Kaniowem), |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Marian Turkowski (ur. 28 lipca 1894 w Iwkowej, pow. brzeskim, zm. 13 grudnia 1948 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Po ukończeniu gimnazjum w Bochni, rozpoczął naukę na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Po wybuchu I wojny światowej w 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Żołnierz 2, potem 3 pułku piechoty. W 1916 został ranny podczas bitwy pod Kostiuchnówką, dostał się do niewoli rosyjskiej. W 1917 został zwolniony z niewoli i wstąpił do II Korpusu Polskiego w Rosji. Porucznik z 1917. W 1918 walczył w bitwie pod Kaniowem.
W listopadzie 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego. Od stycznia 1919 w Białostockim Pułku Strzelców (przemianowanym 12 października 1921 na 79 pułk piechoty) – od dowódcy kompanii do zastępcy dowódcy pułku. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej, jako dowódca Białostockiego Pułku Strzelców. Dostał się do niewoli litewskiej. Zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919.
W okresie międzywojennym kolejno: dowódca 79 pułku piechoty w Słonimiu (do czerwca 1933), dowódca piechoty dywizyjnej 27 Dywizji Piechoty w Kowlu (od czerwca 1933), komendant Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie (1935–1938) i dowódca 3 Dywizji Piechoty Legionów w Zamościu (od 5 maja 1938). W 1938 dowodził akcją niszczenia cerkwi prawosławnych na Lubelszczyźnie. Zburzono wówczas 127 świątyń, w tym 91 cerkwi, 10 kaplic i 26 domów modlitwy.
W 1936 został wiceprezesem Stowarzyszenie Bochniaków (prezesem został płk Tadeusz Jakubowski, drugim wiceprezesem ppłk Leopold Okulicki)[1].
W kampanii wrześniowej dowodził 3 DP Leg. w składzie Grupy Operacyjnej gen. Skwarczyńskiego. W trakcie bitwy pod Iłżą 8 września ranny, dostał się do niewoli niemieckiej. Po wyjściu ze szpitala trafił do Oflagu VII A Murnau.
Po uwolnieniu z niewoli w 1945 wrócił do kraju. Został przyjęty do Wojska Polskiego i wyznaczony na stanowisko szefa Departamentu Piechoty i Kawalerii w Ministerstwie Obrony Narodowej. Później został dowódcą 7 Dywizji Piechoty. W 1946 został awansowany na stopień generała brygady. 30 września 1948, z powodu stanu zdrowia, został przeniesiony w stan spoczynku.
Zmarł 13 grudnia 1948 w Warszawie. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A 22-Tuje-5)[2].
Awanse
- chorąży – 18 stycznia 1915
- podporucznik – 25 czerwca 1915
- porucznik – 1917
- kapitan – 1919
- major – zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919
- podpułkownik – 9 września 1924 ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 85. lokatą w korpusie oficerów piechoty
- pułkownik – 1 stycznia 1929 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 i 21. lokatą w korpusie oficerów piechoty
- generał brygady – 1946
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4273 (1922)[3]
- Krzyż Niepodległości (12 maja 1931)[4]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (9 listopada 1931)[5]
- Order Krzyża Grunwaldu III klasy
- Krzyż Walecznych (czterokrotnie, po raz 1, 2 i 3 w 1921)[6][7]
- Złoty Krzyż Zasługi (trzykrotnie: 16 marca 1928[8], 10 listopada 1928[9], 13 maja 1933[10])
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Komandor Królewskiego Orderu Miecza (Szwecja)[11]
- Medal Zwycięstwa („Médaille Interalliée”) (zezwolenie Naczelnika Państwa w 1921)[12]
Przypisy
- ↑ Historia Stowarzyszenia. bochniacy.pl. [dostęp 2015-03-01].
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna --- Warszawskie cmentarze, www.cmentarzekomunalne.com.pl [dostęp 2020-05-11] .
- ↑ Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 2, s. 102
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 111, poz. 163 „za pracę w dziele odzyskania Niepodległości”.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 260, poz. 345 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”.
- ↑ Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2033 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 40, poz. 1854, s. 1553)
- ↑ „Na wniosek gen. br. Hallera Józefa za męstwo i odwagę wykazane w bitwie Kaniowskiej w składzie b. II Korpusu Wschodniego w dniu 11.5.18 r.”, Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2098 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 42, s. 1671)
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 65, poz. 88 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”.
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
- ↑ M.P. z 1933 r. nr 110, poz. 139.
- ↑ Zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. Zezwolenie na przyjęcie i noszenie orderów. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”, s. 39, Nr 2 z 11 listopada 1937. Ministerstwo Spraw Wojskowych.
- ↑ Decyzja Naczelnika Państwa z 12 grudnia 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 268)
Bibliografia
- Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917, s. 13.
- Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 307, 343.
- Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990, s. 831–832. ISBN 83-211-1096-7.
- P. Borecki, Łuna nad cerkwiami. Wiosną i latem 1938 r. władze II Rzeczypospolitej przeprowadziły planową akcję burzenia prawosławnych świątyń, „Przegląd”, nr 36 (298) z 11 września 2005, s. 47–49.
- D. Matelski, Grabież i restytucja polskich dóbr kultury od czasów nowożytnych do współczesnych, t. I, Kraków 2006, s. 288.
Media użyte na tej stronie
Lesser coat of arms of the Austrian Empire form the Congress of Vienna in 1815 until the Austro-Hungarian Compromise of 1867. It then represented the Cisleithanian territories of Austria-Hungary in the Reichsrat until 1915.
It shows the arms of Habsburg-Lorraine encircled by the chain of the Order of Golden Fleece, surmounted on the crowned Austrian imperial double-headed eagle clutching in its claws the Imperial orb, sceptre and sword, with the Imperial Crown of Rudolf above.
After 1915 the inescutcheon only displayed the red-white-red arms of Austria.Orzełek legionowy
Ribbon for the World War I Victory Medal awarded by the Allies:
- w:World War I Victory Medal (United States) awarded by the w:United States Department of Defense
- w:Victory Medal (United Kingdom) also called the Inter-Allied Victory Medal
- w:Médaille Interalliée 1914–1918 (France)
- w:Inter-Allied Victory Medal (Greece)
- w:Allied Victory Medal (Italy)
- etc.
Autor: Wiki Romi, Licencja: CC0
Bareteka Komandora Królewskiego Orderu Miecza
Baretka: Order Krzyża Grunwaldu III klasy