Maryland

Maryland
State of Maryland
stan
7. stan od 28 kwietnia 1788
ilustracja
PieczęćFlaga
PieczęćFlaga
Dewiza: Fatti maschii, parole femine
Państwo Stany Zjednoczone
StolicaAnnapolis
Kod ISO 3166-2US-MD
GubernatorLarry Hogan (R)
Powierzchnia32 131 km²[1]
Populacja (2017)
• liczba ludności

6 052 177[2]
• gęstość209,2 os./km²
Strefa czasowaUTC-05:00
UTC-04:00
Języki urzędowede iure brak
de facto angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Stany Zjednoczone
Piramida wieku
Mapa stanu Maryland

Maryland (wymowa:/ˈmɛrələnd/) – stan Stanów Zjednoczonych na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego.

Jest jednym z 13 stanów założycielskich. Od południa graniczy z Dystryktem Kolumbii, Wirginią i Wirginią Zachodnią, od wschodu z Delaware, a od północy z Pensylwanią.

Zatoka Chesapeake dzieli stan na dwie części – wschodnią – nizinną i zachodnią – wyżynną, łagodnie wznoszącą się w kierunku Appalachów.

Geografia

Stan zajmuje powierzchnię całkowitą 32 133,15 km², z czego 25 314,08 km² to powierzchnia lądowa, a 6819,07 km² (21,2%) leży pod wodą. Najwyższym punktem w stanie jest wierzchołek Hoye Crest na górze Backbone Mountain w hrabstwie Garrett, o wysokości 1024 m n.p.m. Najniższy punkt lądowy stanu położony jest na poziomie morza na brzegach zatoki Chesapeake oraz Oceanu Atlantyckiego. Najniższy punkt w granicach administracyjnych stanu położony jest na dnie zatoki Chesapeake, około 53 m pod poziomem morza, około 1,6 km na południowy zachód od południowego brzegu wyspy Kent w hrabstwie Queen Anne’s i określany jako Bloody Point Hole[3].

Topografia stanu Maryland jest zróżnicowana, dlatego czasami stan określa się mianem "Ameryki w miniaturze"[4]. Stan posiada linię brzegową o długości około 12 420 km, z czego 11 175 km to linia brzegowa zatoki Chesapeake[5]. Wschodnia część stanu ma charakter nizinny i położona jest na półwyspie Delmarva, wchodzącym w skład niziny Atlantyckiej. Środkowa część stanu leży na obszarze Wyżyny Piedmontu, zaś na zachodzie znajdują się pasma górskie Pasma Błękitnego oraz gór Allegheny, wchodzących w skład systemu górskiego Appalachów.

Główne rzeki stanu to Patapsco, Patuxent, Potomak oraz Susquehanna.

Zbiorniki wodne

W Maryland nie istnieje ani jedno naturalne jezioro, ponieważ procesy geologiczne w tym stanie nie sprzyjały powstawaniu jezior. Jako że lodowce nie występowały na tym obszarze podczas ostatniej epoki lodowcowej, w Maryland nie ma jezior polodowcowych. Wszystkie istniejące obecnie zbiorniki wodne w Maryland zostały stworzone sztucznie przez człowieka poprzez zatamowanie rzek. Choć niektóre z nich nazywane są jeziorami, jak na przykład jezioro Deep Creek Lake czy jezioro Lake Habeeb, to wszystkie są zbiornikami retencyjnymi. Największymi zbiornikami wodnymi w stanie są rezerwuar Conowingo Reservoir na rzece Susquehanna o powierzchni 34,65 km² i pojemności ponad 382 mln m3 oraz Deep Creek Lake o powierzchni 15,78 km² i pojemności ponad 127 mln m3. Poniższe zestawienie obejmuje zbiorniki wodne w Maryland o powierzchni ponad 3 km²[6].

NazwaPołożenieRzekaPrzeznaczeniePowierzchnia (km2)Maksymalna pojemność (mln m³)
Conowingo Reservoirhrabstwa Cecil i Harford, PensylwaniaSusquehannaElektrownia wodna34,65382
Deep Creek Lakehrabstwo GarrettDeep Creek (dopływ rzeki Youghiogheny)Elektrownia wodna, rekreacja15,78127
Liberty Reservoirhrabstwa Baltimore i CarrollNorth Branch Patapsco Riverzasoby wody dla miasta Baltimore12,57218
Youghiogheny River Reservoirhrabstwo Garrett, PensylwaniaYoughioghenyzbiornik przeciwpowodziowy, elektrownia wodna11,33186
Loch Raven Reservoirhrabstwo BaltimoreGunpowderzasoby wody dla miasta Baltimore9,71113
Prettyboy Reservoirhrabstwo BaltimoreGunpowderzasoby wody dla miasta Baltimore6,07111
Jennings Randolph Lakehrabstwo GarrettNorth Branchzbiornik przeciwpowodziowy3,90161
Triadelphia Reservoirhrabstwo MontgomeryPatuxentElektrownia wodna3,2439
Rocky Gorgehrabstwo MontgomeryPatuxentzasoby wody dla okolic Waszyngtonu3,1327

Parki stanowe

W Maryland znajduje się 45 parków stanowych, z których największy, park stanowy Gunpowder Falls w hrabstwie Baltimore, zajmuje powierzchnię 74,87 km².

Klimat

Klimat na wybrzeżu jest podzwrotnikowy morski, w głębi stanu występuje klimat kontynentalny wilgotny.

Ludność

Według szacunków United States Census Bureau, ludność stanu Maryland w roku 2010 wynosiła 5 773 552[7]. Liczba ludności rośnie: w 2000 roku wynosiła 5 296 486 mieszkańców[8].

Największe miasta Maryland pod względem liczby mieszkańców według spisu w roku 2010 to Baltimore (620 961), Frederick (65 239), Rockville (61 209), Gaithersburg (59 933), Bowie (54 727), Hagerstown (39 662) i stolica Annapolis (38 394)[9].

Podział administracyjny

Stan Maryland podzielony jest na 23 hrabstwa oraz miasto Baltimore, które zostało wyodrębnione w 1851 roku z hrabstwa Baltimore i posiada status równoważny hrabstwu, nie wchodząc w skład żadnego z nich. Największym hrabstwem pod względem liczby ludności jest hrabstwo Montgomery, a największym hrabstwem pod względem powierzchni lądowej jest hrabstwo Frederick.

Historia

Przed przybyciem Europejczyków

Pierwsi ludzie przybyli na tereny obecnego Maryland około 10 tysięcy lat p.n.e. wraz z zakończeniem ostatniej epoki lodowcowej. Głównym źródłem pożywienia plemion koczowniczych zamieszkujących te tereny około 1500 lat p.n.e. były ostrygi. Pierwsze indiańskie przedmioty gliniane pochodzą z okresu około 1000 lat p.n.e. Około roku 800 n.e. Indianie udomowili pierwsze rośliny, a do polowań na zwierzęta zaczęli korzystać z łuków i włóczni. Ślady pierwszych stałych indiańskich wiosek pochodzą z XII wieku.

Europejscy odkrywcy

Pierwszym znanym Europejczykiem u brzegów Maryland był pływający pod banderą angielską wenecki żeglarz John Cabot, który w 1498 roku dotarł do wybrzeży obecnego hrabstwa Worcester. W 1524 roku włoski podróżnik Giovanni da Verrazzano wpłynął do zatoki Chesapeake. Dokładniejszej eksploracji zatoki dokonał w 1572 roku hiszpański gubernator kolonii Floryda, Pedro Menéndez de Avilés. W 1608 roku zatokę zbadał również angielski kolonizator z pobliskiego Jamestown, John Smith. Pierwsze przedmioty europejskie w Maryland w kontekście archeologicznym pochodzą z lat 20. XVII wieku.

Mapa kolonii Maryland

Okres kolonialny

Prowincja Maryland oficjalnie powstała 20 czerwca 1632 roku, gdy król Anglii Karol I Stuart nadał ją baronowi Baltimore, Cæciliusowi Calvertowi. Nazwa Maryland została wybrana na cześć Henrietty Marii Burbon, żony króla Karola. Pierwsi koloniści przybyli do Maryland 25 marca 1634 roku. W 1649 roku uchwalono akt o tolerancji religijnej wprowadzający równość praw dla wszystkich chrześcijan.

Historia stanu

Religia

Dane z 2014 r.[10]:

Gospodarka

Ćwierć dolara; rewers z przydomkiem stanu
  • Rolnictwo:
    • uprawa kukurydzy, soi, oraz roślin szklarniowych.
    • hodowla drobiu
  • Przemysł:
    • elektrotechniczny, elektroniczny, spożywczy, chemiczny.

Uczelnie

  • University of Maryland, Baltimore
  • University of Maryland, College Park
  • Johns Hopkins University

Dodatkowe informacje

  • Dewiza: Fatti Maschii, Parole Femine (wł.) Czyny mężów, słowa niewiast.
  • Symbole: kacyk (ptak), dąb biały, rudbekia

Zobacz też

Stany Zjednoczone, podział terytorialny Stanów Zjednoczonych, Stany Zjednoczone/Historia.

Przypisy

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09].
  2. U.S. Census Bureau QuickFacts: Maryland, www.census.gov [dostęp 2018-01-04] (ang.).
  3. Highest and Lowest Elevations in Maryland's Counties (ang.). Maryland Geological Survey. [dostęp 13 sierpnia 2014]. [zarchiwizowane z tego adresu (28 lipca 2013)].
  4. Maryland Facts (ang.). Maryland Office of Tourism, 18 lutego 2005. [dostęp 13 sierpnia 2014].
  5. Land Areas, Inland-Water Areas, and Length of Shorelines of Maryland's Counties (ang.). Maryland Geological Survey. [dostęp 13 sierpnia 2014].
  6. (en) Maryland’s Lakes and Reservoirs: FAQ Maryland Geological Survey
  7. Maryland (ang.). United States Census Bureau. [dostęp 13 sierpnia 2014]. [zarchiwizowane z tego adresu (18 stycznia 2015)].
  8. Profile of General Demographic Characteristics: 2000 (ang.). United States Census Bureau. [dostęp 13 sierpnia 2014]. [zarchiwizowane z tego adresu (7 stycznia 2015)].
  9. Annual Estimates of the Resident Population: April 1, 2010 to July 1, 2012 (ang.). United States Census Bureau. [dostęp 13 sierpnia 2014 Maryland QuickFacts]. [zarchiwizowane z tego adresu (kwietnia 17, 2016)].
  10. Adults in Maryland. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2019-01-15].
  11. State Membership Report. The ARDA. [dostęp 2019-01-15].

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Marycolony.png
Autor: Karl Musser, Licencja: CC BY-SA 3.0
Map of the Province of Maryland.
Boundary disputes between colonies not involving Maryland are not shown.
USA Maryland age pyramid.svg
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to WarX (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC BY-SA 2.5
Piramida wieku dla stanu Maryland w USA na podstawie spisu ludności z 2000 roku
Deep Creek Lake Maryland Panoramic View.jpg
Panoramic view of Deep Creek Lake, Garrett County, Maryland.
Maryland in United States (zoom).svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location of state of Maryland in the United States
2000 MD Proof.png

Removed background, cropped, and converted to PNG with Macromedia Fireworks.

Public domain

This image depicts a unit of currency issued by the United States of America. If this is an image of paper currency or a coin not listed here, it is solely a work of the United States Government, is ineligible for US copyright, and is therefore in the public domain in the United States.
Fraudulent use of this image is punishable under applicable counterfeiting laws.
As listed by the United States Secret Service at money illustrations, the Counterfeit Detection Act of 1992, Public Law 102-550, in Section 411 of Title 31 of the Code of Federal Regulations (31 CFR 411), permits color illustrations of U.S. currency provided:
1. The illustration is of a size less than three-fourths or more than one and one-half, in linear dimension, of each part of the item illustrated;
2. The illustration is one-sided; and
3. All negatives, plates, positives, digitized storage medium, graphic files, magnetic medium, optical storage devices, and any other thing used in the making of the illustration that contain an image of the illustration or any part thereof are destroyed and/or deleted or erased after their final use.

Certain coins contain copyrights licensed to the U.S. Mint and owned by third parties or assigned to and owned by the U.S. Mint [1]. For the United States Mint circulating coin design use policy, see [2]; for the policy on the 50 State Quarters, see [3].

Also: COM:ART #Photograph of an old coin found on the Internet

En-us-Maryland.ogg
(c) I, EncycloPetey, CC BY-SA 3.0
Pronunciation of the term in US English