Medal „Pro Patria”
![]() Awers | |
![]() Rewers | |
![]() Baretka | |
Ustanowiono | 1 września 2011 |
---|---|
Wielkość | średnica 36 mm |
Powyżej | |
Poniżej |
Medal „Pro Patria” – polskie cywilne odznaczenie resortowe, przyznawane przez kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Charakterystyka
Medal „Pro Patria” został ustanowiony Zarządzeniem Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych 1 września 2011 roku i zastąpił Medal „Pro Memoria”[1]. Uhonorowane medalem „Pro Patria” mogą być osoby i instytucje „za szczególne zasługi w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej”.
Nadawany jest przez kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie udokumentowanych wniosków naczelnych władz organizacji kombatanckich i ofiar represji, a także organów administracji rządowej i samorządowej szczebla wojewódzkiego i powiatowego oraz polskich placówek dyplomatycznych i attachatów wojskowych. Medal nie jest nadawany pośmiertnie, nie przewidziano również nadawania medalu miejscowościom oraz obiektom historycznym i sakralnym.
Opis odznaki
Odznaka ma kształt krążka o średnicy 36 mm, fakturowanego, srebrzonego i oksydowanego. Na awersie umieszczony jest wizerunek stylizowanego orła Rzeczypospolitej z przełomu XVII i XVIII wieku, opartego o skrzyżowane ze sobą – kosę bojową i szablę polską (wzór 1921/22). Na rewersie znajduje się w otoku napis: „URZĄD DO SPRAW KOMBATANTÓW I OSÓB REPRESJONOWANYCH”, a pośrodku odwzorowanie krzyża pochodzące z jednolitego wzoru chorągwi piechoty i sztandarów jazdy, ustalonego w 1919 r. Poniżej krzyża, w dwóch rzędach, umieszczono napis: „PRO PATRIA” i „1768–1989” (daty konfederacji barskiej oraz przemian ustrojowych)[2]. Pod datami znajduje się gałązka liści dębowych symbolizujących cnotę, odwagę, chwałę, wytrzymałość, moc i siłę oraz wawrzyn uosabiający zwycięstwo, czyn bohaterski, chwałę i zaszczyt.
Medal zawieszony jest na wstążce o szerokości 38 mm z centralnie umieszczonym paskiem ciemnogranatowym o szerokości 10 mm i dwoma pąsowymi paskami o szerokości 10 mm przedzielonymi srebrzystymi prążkami o szerokości 2 mm i prążkami czarnymi o szerokości 2 mm na obrzeżach wstążki.
Autorem projektu medalu jest artysta grafik Andrzej Nowakowski.
Medal nosi się na lewej stronie piersi w kolejności za odznaczeniami państwowymi, a przed Medalem Pro Bono Poloniae.
Odznaczeni (lista niepełna)
9 stycznia 2012 w Pałacu na Wodzie w warszawskich Łazienkach Królewskich odbyła się uroczystość wręczenia odznaczeń państwowych i Medali „Pro Patria”. Na wniosek Rady do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przy Kierowniku Urzędu za szczególne zasługi w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość Ojczyzny Medalem „Pro Patria” zostali wyróżnieni: Edmund Baranowski, Wojciech Barański, Stanisław Bontemps, Eugenia Maria Cegielska, Tadeusz Chwiedź, Zbigniew Galperyn, Józefa Danuta Gałkowa, Zygmunt Gebethner, Halina Jędrzejewska, Tytus Karlikowski, Urszula Katarzyńska-Ballner, Marian Kazubski, Józef Koleśnicki, Stanisław Krakowski, Zygmunt Łabędzki, Antoni Ławrynowicz, Zofia Łazor, Władysław Matkowski (prezes Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Kraju), Tadeusz Michalski, Zygmunt Mogiła-Lisowski (przewodniczący Towarzystwa Miłośników Wołynia i Polesia), Stanisław Oleksiak (prezes Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej), Jadwiga Obrembalska, Anna Tchórzewska, Stanisław Ozonek, Tadeusz Przyłuski, Roman Rakowski, Henryk Strzelecki (prezes Zarządu Głównego Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych), gen. Zbigniew Ścibor-Rylski (prezes Zarządu Głównego Związku Powstańców Warszawskich), Eugeniusz Tyrajski oraz Jerzy Znosko, dr Tomasz Sobisz (polski artysta rzeźbiarz), Marian Karczmarczyk (odznaczony Medalem Pro Patria za szczególne zasługi w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej), Dionizy Krawczyński (komendant kadrówki rok 2016, 2017), gen. Stanisław Woźniak (prezes Stowarzyszenia Kombatantów Misji Pokojowych ONZ)[3].
Trzech opozycjonistów zostało odznaczonych medalami "Pro Patria" podczas uroczystości 25-lecia związku Solidarność 80 w gmachu Sejmu Śląskiego w Katowicach. Odznaczenia wręczył p.o. szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Jan Józef Kasprzyk. Wśród uhonorowanych medalami "Pro Patria" znaleźli się działacze opozycyjni, później także działający m.in. w Solidarności 80: Stanisław Brzeźniak, Piotr Morta i Ryszard Majdzik[4].
Wśród instytucji odznaczonych medalem znajdują się m.in. 25 Brygada Kawalerii Powietrznej w Tomaszowie Mazowieckim, jednostka wojskowa Grom[5][6] oraz XIII Liceum Ogólnokształcące im. płk. Leopolda Lisa Kuli w Warszawie, CXXV Liceum Ogólnokształcące im. Waldemara Milewicza w Warszawie, Niezależny Związek Harcerstwa "Czerwony Mak" im. boh. Monte Cassino ze Skawiny oraz Związek Towarzystw Gimnastycznych "Sokół" w Polsce[7].
Przypisy
- ↑ Tadeusz Jeziorowski: Warto wiedzieć. Stanowienie wyróżnień przez samorządy. mac.gov.pl (Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji). s. 5. [dostęp 2016-12-06].
- ↑ Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych: Informacje o medalu "Pro Patria" (pol.). www.udskior.gov.pl. [dostęp 2012-02-19].
- ↑ Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych: Uroczystość wręczenia odznaczeń w Pałacu na Wodzie w warszawskich Łazienkach (pol.). www.udskior.gov.pl. [dostęp 2012-02-19].
- ↑ Opozycjoniści uhonorowani medalem "Pro Patria". dzieje.pl.
- ↑ kpt. Bogdan Oleksiewicz: Kawaleryjskie Święto (pol.). www.25bkpow.wp.mil.pl. [dostęp 2012-06-19].
- ↑ kpt. Bogdan Oleksiewicz: Kawaleryjskie Święto (pol.). www.army.mil.pl. [dostęp 2012-06-19].
- ↑ Sokole.pl, Obchody 155. rocznicy powstania Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” [nasza relacja] [dostęp 2022-04-26] (pol.).
Bibliografia
- Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych: Informacje o medalu "Pro Patria" (pol.). www.udskior.gov.pl. [dostęp 2012-02-19].
- Nowy medal za zasługi w upamiętnianiu walki o niepodległość Polski. „Biuletyn Kombatant”. Numer 10 (250), s. 3, październik 2011. Piotr Sułek – redaktor naczelny. Warszawa: Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. ISSN 0867-8952 (pol.).
- Informacja o Medalu „Pro Patria”. „Biuletyn Kombatant”. Numer 11 (251), s. 39, listopad 2011. Piotr Sułek – redaktor naczelny. Warszawa: Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. ISSN 0867-8952 (pol.).
Media użyte na tej stronie
Godło Rzeczypospolitej Polskiej
Medal Pro Patria awers
Medal Pro Patria rewers