Michał Oczapowski
![]() Michał Oczapowski – grafika stworzona przez Maksymiliana Fajansa | |
Data i miejsce urodzenia | 11 maja 1788 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 9 stycznia 1854 |
Miejsce spoczynku | |
Zawód, zajęcie | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
Michał Oczapowski (ur. 11 maja 1788 w Pociejkach koło Nowogródka, zm. 9 stycznia 1854 w Warszawie) – polski agronom, profesor Cesarskiego Uniwersytetu Wileńskiego, pionier doświadczalnictwa rolniczego, teoretyk rolnictwa[1].
Rodzina
Jego braćmi byli: Jan i Antoni Oczapowscy. Jego synem był Józef Bohdan Oczapowski, przedstawiciel nauki administracji i prawa administracyjnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego do 1876.
Życiorys
Ukończył studia matematyczno-fizyczne na uniwersytecie w Wilnie w 1812 w stopniu doktora. W latach 1812–1819 administrował dobrami barona Rönne na Litwie i w Królestwie Polskim. Wprowadził tam nowoczesną gospodarkę rolną oraz zniósł pańszczyznę. Jednocześnie ogłaszał pierwsze prace naukowe w „Dzienniku Wileńskim”. Prowadząc starania o objęcie Katedry Gospodarstwa Wiejskiego na uniwersytecie w Wilnie (wakującej od 1803), odbył w latach 1819–1822 podróż naukową do Niemiec (studia m.in. u A. Thaera w Moglin), Holandii, Francji i Anglii. Od 1822 był profesorem rolnictwa na uniwersytecie w Wilnie do chwili jego zamknięcia w 1832. W tym czasie obok wykładów uniwersyteckich prowadził doświadczenia rolnicze w majątkach należących do uniwersytetu, ogłosił liczne prace naukowe i podręczniki z różnych gałęzi rolnictwa (propagujące m.in. racjonalną uprawę i przeróbkę lnu i konopi).
Dzięki jego staraniom uruchomiono w Warszawie drugą w Europie (po Rothemstead w Anglii) stację doświadczalną uprawy roślin pod nazwą Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa znajdującą się na Marymoncie[2]. W latach 1836–1853 był dyrektorem tej instytucji. Powszechnie uznawany za prekursora rozwoju nowoczesnego rolnictwa na ziemiach polskich. Członek – korespondent Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego (1846-1854)[3].
Upamiętnienie
Od 1962 na warszawskich Bielanach jest ulica jego imienia.
W 1974 na sesji naukowej Wydziału Nauk Rolniczych i Leśnych PAN oraz Komitetu Ekonomii Rolniczej PAN złożono propozycję stworzenia Medalu im. Michała Oczapowskiego, którym byliby nagradzani wybitni naukowcy z dziedziny nauk rolniczych. Z okazji 200 rocznicy urodzenia Michała Oczapowskiego, w 1988 na sesji Wydziału Nauk Rolniczych i Leśnych PAN wręczono pierwszy medal jego imienia[4].
Był patronem Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie. Centralna Biblioteka Rolnicza w Warszawie nosi jego imię. W 1991 założona została Fundacja im. Michała Oczapowskiego.
Prace
- Gospodarstwo wiejskie obejmujące w sobie wszystkie gałęzie przemysłu rolniczego teoretyczno-praktycznie wyłożone przez Michała Oczapowskiego (t. 1-12), Warszawa 1835-1857:
- T. 1. Agronomia, czyli Nauka o gruntach, ich własnościach, wpływie na nie zewnętrznych okoliczności, oraz o klasyfikacyi ich ekonomicznej dla pożytku praktycznych gospodarzy.
- T. 2. O nawozach zwierzęcych, roślinnych i mineralnych a mianowicie ich przyrodzeniu, przysposobieniu, użyciu i skuteczności dla pożytku praktycznych gospodarzy.
- T. 3. Uprawa mechaniczna gruntu wraz z opisaniem potrzebnych do tego narzędzi dla pożytku praktycznych gospodarzy.
- T. 4. Uprawa, czyli Rozmnażanie roślin w ogólności dla pożytku praktycznych gospodarzy.
- T. 5. Uprawa zbóż i roślin groszkowych dla pożytku praktycznych gospodarzy.
- T. 6. Uprawa roślin fabrycznych, czyli handlowych dla pożytku praktycznych gospodarzy.
- T. 7. Uprawa roślin okopowych i pastewnych wraz z nauką o łąkach i pastwiskach dla pożytku praktycznych gospodarzy.
- T. 8. Zasady ogólne hodowli bydląt domowych, a w szczególności chów owiec dla pożytku praktycznych gospodarzy.
- T. 9. Hodowla koni obejmująca w sobie poprawę ich, uszlachetnianie tudzież pielęgnowanie i utrzymanie tak w stadach jako też w gospodarstwie dla pożytku praktycznych gospodarzy.
- T. 10. Hodowla bydła rogatego i świń wraz z wykładem gospodarstwa nabiałowego, tuczenia i innych korzyści dla pożytku praktycznych gospodarzy.
- T. 11. Nauka ekonomii, czyli zarządu gospodarstwa. t. 1.
- T. 12. Nauka ekonomii, czyli zarządu gospodarstwa. t. 2.
- Zasady chemii rolnej. 1818.
- Zasady agronomii, czyli nauki o gruntach. Wilno 1819.
- Zasady rolnictwa rozumowanego Albrechta Thaera. Wykład skrócony przez Michała Oczapowskiego. cz. 1, Wilno 1819.
- Sposób klasyfikowania gruntów. 1825.
- O roli jej uprawie i pielęgnowaniu roślin gospodarskich. Wilno 1825.
- O nauce gospodarstwa wiejskiego w ogólności, a mianowicie: o potrzebie i pożytkach szkół praktycznych rolniczych. Warszawa 1834.
- Uprawa buraków cukrowych podług najnowszych doświadczeń dla pożytku praktycznych gospodarzy. Warszawa 1837.
- Rzut oka na teraźniejszy stan gospodarstwa w klimacie północnym. t. 1-2, Wilno 1828-1830.
Nagrody i odznaczenia[4]
- Order Świętej Anny II klasy z koroną
- Order Świętego Stanisława III klasy
- (1846) otrzymał szlachectwo z herbem nazwanym Oczapowski.
Przypisy
- ↑ Iłowiecki 1981 ↓, s. 190.
- ↑ Iłowiecki 1981 ↓, s. 191.
- ↑ Provinzial-Handbuch der Königreich Galizien und Lodomerien für das Jahr 1850, s. 562; 1851, s. 626; 1852, s. 611; 1853, s. 619; 1854, s. 635.
- ↑ a b Stanisław Mercik. Michał Oczapowski – prekursor nauk rolniczych w Polsce (1788-1854). „Postępy Nauk Rolniczych”. 5–6, s. 139–145, 2009. ISSN 0032-5547.
Bibliografia
- Maciej Iłowiecki: Dzieje nauki polskiej. Warszawa: Interpress, 1981. ISBN 83-223-1876-6.
- Biogram Michała Oczapowskiego w: Adam Mieczyński. Marymont pod Warszawą. „Tygodnik Ilustrowany”. 71, 7 maja 1869.
- Jan Pająk, Michał Oczapowski. Warszawa 1951.
- Irena Godlewska, Michał Oczapowski. Warszawa 1965.
- Stanisław Brzozowski. Życie i działalność Michała Oczapowskiego. „Postępy Nauk Rolniczych”. R.36(41), 1989. ISSN 0032-5547.
- Leszek Malicki, Michał Oczapowski – prekursor nauk agrotechnicznych w Polsce. Postępy Nauk Rolniczych R.36(41) 1989.
- Stanisław Moskal, Michał Oczapowski jako gleboznawca i chemik rolny. Postępy Nauk Rolniczych R.36(41) 1989.
- Maria Radomska, Chów i hodowla zwierząt w pracach Michała Oczapowskiego. Postępy Nauk Rolniczych R.36(41) 1989
- Antoni Rutkowski, Oczapowski na tle rozwoju wiedzy i nauki rolniczej. Postępy Nauk Rolniczych R.36(41) 1989.
- Zygmunt Wojtaszek, Poglądy Michała Oczapowskiego na organizację i ekonomikę rolnictwa. Postępy Nauk Rolniczych R.36(41) 1989.
Linki zewnętrzne
- Biogram Michała Oczapowskiego na stronie Centralnej Biblioteki Rolniczej. [dostęp 2014-04-09].
- Michał Oczapowski wspominany na stronie o Historii Ośrodka Nauk Rolniczych w Puławach. [dostęp 2014-04-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-02)].
- Publikacje Michała Oczapowskiego w serwisie Polona.pl
Media użyte na tej stronie
Baretka Orderu św. Anny.
Baretka Orderu św. Stanisława.
Autor: Grzegorz Gołębiowski, Licencja: CC BY-SA 3.0
Grób Michała Oczapowskiego na Cmentarzu Wawrzyszewskim, kwatera 6b
Adres wydawniczy: Warszawa : nakładem autora, 1851-[1862]
Opis fizyczny: [22], 16, [8] s., [59] tabl. : il. ; 35 cm
Autor: Mateusz Opasiński, Licencja: CC BY-SA 3.0
Centralna Biblioteka Rolnicza im. Michała Oczapowskiego w Warszawie