Michał Stempkowski
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 19 września 1896 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 21 lipca 1988 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1914–1945 |
Siły zbrojne | |
Jednostki | 1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego |
Stanowiska | kwatermistrz pułku |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Michał Stempkowski, ps. „Grzegorz”, „Barbara” (ur. 19 września 1896 w Owadnie, zm. 21 lipca 1988 w Warszawie) – pułkownik kawalerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Urodził się w chłopskiej rodzinie Jana i Wandy z Kaczkowskich[1]. Absolwent Szkoły Handlowej Edwarda Rontalera w Warszawie (1908–1912), uzyskał maturę w Gimnazjum Realnym w Równem (1913) i rozpoczął studia w Wyższej Szkole Leśnej w morawskim Reichstacie.
Po wybuchu I wojny światowej służył ochotniczo w armii carskiej i ukończył w stopniu chorążego Nikołajewską Szkołę Piechoty. Od 1 listopada 1917 do maja 1918 w I Korpusie Polskim, uczestniczył w walkach z bolszewikami. Po powrocie na Kielecczyznę w miesiąc później, wraz z utworzonym przez siebie 300-osobowym oddziałem Polskiej Organizacji Wojskowej, rozbrajał Austriaków w Szczekocinach, a później jako porucznik kawalerii Wojska Polskiego (od 12 listopada 1918) walczył z wojskami niemieckimi na Podlasiu i sowieckim w czasie wojny z bolszewikami.
3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu rotmistrza ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 152. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 roku – kawalerii). Jego oddziałem macierzystym był nadal 1 pułk szwoleżerów Józefa Piłsudskiego w Warszawie[2]. Z dniem 30 września 1923 roku, na własną prośbę, został przeniesiony do rezerwy[3]. 9 lutego 1928 roku, jako oficer rezerwy został powołany do służby czynnej i w wyznaczony na stanowisko dowódcy plutonu w 3. szwadronie 1 pułku szwoleżerów. 7 maja 1930 roku powierzono mu obowiązki oficera mobilizacyjnego pułku[1]. 15 maja 1930 roku został przemianowany na oficera zawodowego w stopniu rotmistrza ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1919 roku i 2,5. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[4].
17 grudnia 1931 roku został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1932 roku i 5. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[5]. 23 marca 1932 roku został wyznaczony na stanowisko kwatermistrza 1 pułku szwoleżerów w Warszawie[6]. 7 czerwca 1934 roku został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko Inspektora Środkowej Grupy Szwadronów KOP[7]. W marcu 1938 roku został przeniesiony do 4 pułku strzelców konnych w Płocku na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. Na stopień podpułkownika został mianowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 roku i 11. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[8].
W grudniu 1942 roku został wyznaczony na stanowisko komendanta Okręgu Łódzkiego Armii Krajowej. Obowiązki objął w styczniu następnego roku. 2 października 1944 roku został mianowany pułkownikiem ze starszeństwem z dniem 3 maja 1944 roku w korpusie oficerów kawalerii. 25 stycznia 1945 roku wydał rozkaz o rozwiązaniu Armii Krajowej na terenie podległego mu Okręgu[1].
Po wojnie był represjonowany i inwigilowany przez NKWD oraz UB, skazany na 10 lat więzienia w zawieszeniu na dwa lata, a następnie pracował na stanowiskach kierowniczych w rolnictwie do emerytury (1964), podczas której działał społecznie aż do śmierci. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 196-3-8)[9].
Michał Stempkowski był żonaty z Marią z Kuglerów (1896–1985), z którą miał dwóch synów: Jana, ps. „Michał” (1921–1950) i Stefana (1930–zm. w czasie okupacji) oraz dwoje dzieci zmarłych w wieku niemowlęcym[1][10].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari nr 194[1]
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari[10]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski[10]
- Krzyż Walecznych (sześciokrotnie)[10]
- Medal Wojska (czterokrotnie)[10]
- Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami[10]
- Medal Niepodległości (23 grudnia 1933)[11]
- Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami[1]
- Srebrny Krzyż Zasługi (10 grudnia 1930)[12]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[13]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[1]
- Krzyż Armii Krajowej[13]
- Krzyż Partyzancki[10]
- Medal „Pro Fide et Patria”[10]
- Krzyż Oficerski Orderu Korony Rumunii (Rumunia, 1929)[14][1]
- Krzyż Złoty Odznaki Honorowej za Zasługi (Austria)[1]
- Medal Zwycięstwa (Médaille Interalliée)[1]
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j Starczewski 2006 ↓.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 161.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 63 z 27 września 1923 roku, s. 582.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 196.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 18 grudnia 1931 roku, s. 400.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 224.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 182.
- ↑ Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 471.
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: JAN STEMPKOWSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-02-22] .
- ↑ a b c d e f g h Eugeniusz Wawrzyniak. Płk Michał Stempkowski (w 5. rocznicę śmierci). „Biuletyn Informacyjny Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Wielkopolska”. Nr 3/93 (15). s. 18–20.
- ↑ M.P. z 1934 r. nr 6, poz. 12 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ M.P. z 1930 r. nr 285, poz. 396 „za zasługi na polu wyszkolenia wojska”.
- ↑ a b Płk WP II RP/AK Michał Stempkowski "Grzegorz", "Barbara". ogrodywspomnien.pl. [dostęp 2017-09-08].
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 19 z 12 grudnia 1929 r., s. 361.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2004. ISBN 978-83-7188-691-1.
- Mieczysław Starczewski: Stempkowski Michał (1896–1988). W: Polski Słownik Biograficzny. T. 43. Cz. 3 (z. 178). Kraków: Instytut Historii PAN, marzec 2006. ISBN 83-88909-32-0.
Media użyte na tej stronie
Naramiennik pułkownika Wojska Polskiego (1919-39).
Baretka: Krzyż Walecznych (1941) nadany dwukrotnie.
Baretka: Medal Wojska nadany czterokrotnie (z trzema okuciami).
Baretka: Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami – II RP (1942).
Baretka: Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami – II RP (1942).
Ta ^specifik^ z W3C grafika wektorowa została stworzona za pomocą Inkscape .
Baretka: Krzyż Partyzancki
Ribbon for the World War I Victory Medal awarded by the Allies:
- w:World War I Victory Medal (United States) awarded by the w:United States Department of Defense
- w:Victory Medal (United Kingdom) also called the Inter-Allied Victory Medal
- w:Médaille Interalliée 1914–1918 (France)
- w:Inter-Allied Victory Medal (Greece)
- w:Allied Victory Medal (Italy)
- etc.
Baretka Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki Austrii 9. Klasy
Autor: Krzem Anonim, Licencja: CC BY-SA 4.0
Grób Michała Stempkowskiego na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 196, rząd 3, grób 8)
Baretka: Order Korony Rumunii (model 1881) – Oficer – Królestwo Rumunii.