Mieczysław Szumański
![]() Mieczysław Szumański, 1924, w randze kapitana | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 4 czerwca 1896 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 29 kwietnia 1973 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1914–1946 |
Siły zbrojne |
|
Formacja | |
Jednostki | II Brygada Legionów Polskich, |
Stanowiska | instruktor i sekcyjny w kompanii narciarskiej (1914/1915), oficer rachunkowy (w II KP), zastępca komendanta rejonu, oficer wywiadowczy i skarbnik (w Organizacji Werbunkowo-Agitacyjnej), adiutant i oficer łącznikowy 2 pułku piechoty, intendent, skarbnik, oficer wywiadowczy, adiutant dowódcy pułku (w 6 psp), dowódca kompanii, p.o. dowódcy baonu (48 pp), szef I Oddziału Pomiarowego (wrzesień 1939), zabezpieczenie kartograficzne (w Armii „Lublin”), członek Rady Naczelnej i szef Wydziału Technicznego (w OPW), szef Służby Geograficznej Oddziału IV KG AK, dowódca zespołu służby geograficznej (w powstaniu warszawskim), kierownik Okręgu Wrocław „Wschód” (w WiN) |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa, |
Późniejsza praca | kartograf w Institut géographique national (Paryż) |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Mieczysław Leon Ludwik Szumański vel Mieczysław Kozarzewski, ps. „Biały”, „Bury”, „Bystry”, „Dyrektor”, „Łaski” (?)[1], „Wolski”, „U.P. «Un Polonais»” (ur. 4 czerwca 1896 w Chomiakówce, powiecie tłumackim, zm. 29 kwietnia 1973 w Lailly-en-Val we Francji) – podpułkownik geograf Wojska Polskiego i Armii Krajowej, szef Służby Geograficznej Oddziału IV Kwatermistrzowskiego Komendy Głównej AK, kawaler Orderu Virtuti Militari, działacz Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.
Życiorys
Urodził się w rodzinie Jana Kantego i Marii z domu Lipsz. Miał siostrę Zofię[2]. Od 1907 uczył się w C. K. IV Gimnazjum we Lwowie. Od 1910 roku działał w OMN „Zarzewie”, a od 1911 roku – w 4. Lwowskiej Drużynie Skautowej. Od początku 1913 roku uczył geografii ziem polskich i terenoznawstwa w Tajnej Polskiej Szkole Państwowej. We wrześniu 1913 roku wstąpił do 1. Polskiej Drużyny Strzeleckiej[3].
Jego późniejsza nauka była przeplatana kampaniami wojennymi:
- od stycznia do kwietnia 1917 roku uczył się na kursie szkoleniowym w Zambrowie
- w 1922 roku przeszedł kurs unitarny dla dowódców kompanii
- w 1923 roku zdał maturę w II Państwowym Gimnazjum w Stanisławowie
- w latach 1923–1925 uczył się na 2-letnim kursie w Oficerskiej Szkole Topografów przy Wojskowym Instytucie Geograficznym[3].
Legiony
Na początku sierpnia 1914 roku zaciągnął się w Krakowie do IV baonu drużyn strzeleckich Józefa Piłsudskiego. Od 18 sierpnia służył w 2 kompanii III baonu Edwarda Śmigłego-Rydza. 23 października był ranny w bitwie pod Laskami. Leczył się w Krakowie. Od 24 grudnia współorganizował kompanię narciarską dowodzoną przez Mariusza Zaruskiego, był w niej instruktorem i sekcyjnym.
Od 15 marca walczył w 6 kompanii 3 pułku piechoty II Brygady Legionów Polskich. W lecie prawdopodobnie był ranny w czasie bitwy pod Toporowcami, po rekonwalescencji został przeniesiony do kompanijnego plutonu karabinów maszynowych III baonu 2 pułku tejże brygady. Walczył z nią na Bukowinie, w Besarabii i na Wołyniu.
Po kryzysie przysięgowym od lipca 1917 roku służył w Polskim Korpusie Posiłkowym, po połączeniu oddziałów dawnej II Brygady z II Korpusem został w nim oficerem rachunkowym. Walczył w przegranej bitwie pod Kaniowem, po rozproszeniu Korpusu przedostał się do Kijowa, gdzie został aresztowany przez władze ukraińskie i wydany Niemcom. Uciekł z więzienia i zgłosił się do Polskiej Komendy Etapowej w Kijowie, gdzie został skierowany do Organizacji Werbunkowo-Agitacyjnej Korpusów Polskich na Wschodzie w Winnicy, gdzie jako Mieczysław Kozarzewski został zastępcą komendanta rejonu, oficerem wywiadowczym i skarbnikiem. 2 stycznia 1919 roku został skierowany do 4 Dywizji Strzelców Polskich, gdzie został adiutantem i później oficerem łącznikowym 2 pułku piechoty. 16 czerwca via Rumunia wrócił do kraju, gdzie został przydzielony do 6 pułku strzelców polskich na stanowisku kolejno intendenta, skarbnika i oficera wywiadowczego. Jako adiutant dowódcy pułku brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku[3].
Okres międzywojenny
Jego pułk zmienił nazwę na 48 pułk piechoty Strzelców Kresowych, służył w nim jako adiutant dowódcy do 26 stycznia 1922 roku, a następnie dowodził 5 kompanią II baonu tego pułku. Po ukończeniu kursu topograficznego od 1925 roku został zatrudniony na Wydziale Topograficznym Wojskowego Instytutu Geograficznego, 1 listopada 1928 roku został komendantem Oficerskiej Szkoły Topografów przy tym Instytucie. Od maja 1931 roku pracował jako p.o. szefa Wydziału Kartograficznego, a od początku 1933 roku ponownie został komendantem Oficerskiej Szkoły Topograficznej[3]. Na tym stanowisku pozostał do marca 1939[4]
W 1939 roku opublikował, wraz z gen. Tadeuszem Malinowskim, książkę pt. 2 Pułk Legionów Polskich, I, Karpaty (wyd. przez Koło 2 Pułku Piechoty Legionów Polskich).
II wojna światowa
W czasie kampanii wrześniowej Szumański był szefem I Oddziału Pomiarowego, z którym 4 września opuścił Warszawę, udając się do Lublina, gdzie zabezpieczał pod względem kartograficznym sztab Armii „Lublin”. Po rozproszeniu jego oddziałów przez radzieckie bombardowania przekroczył z małą grupą żołnierzy granicę polsko-węgierską i został internowany w obozie karnym Nagykanizsa na Węgrzech. Zbiegł z tego obozu 4 sierpnia 1941 roku i wrócił do Polski[3].
W Polsce zorganizował dwie drukarnie (w maju i czerwcu 1942 roku). Przystąpił do Obozu Polski Walczącej, był w jego Radzie Naczelnej i kierował jego Wydziałem Technicznym. W II połowie tego roku został oddelegowany do Armii Krajowej, gdzie od początku 1943 roku objął stanowisko szefa Służby Geograficznej (kryptonim „Schronisko”) Oddziału IV Kwatermistrzowskiego Komendy Głównej AK[5][6]. Odpowiadał za zabezpieczenie geograficzne AK. Zorganizował pracę „Schroniska”, w lipcu 1944 roku działały 3 drukarnie map i 8 składów. Nadzorował również prowadzenie wywiadu topograficznego węzłów kolejowych i innych konstrukcji inżynierskich, w tym niemieckich poligonów i obozów[2]. Do najciekawszych zadań Służby Geograficznej KG AK pod kierunkiem Szumańskiego było wykonanie wiosną 1943 roku uaktualnionej mapy Warszawy w skali 1:25 000 z zaznaczonymi obiektami niemieckimi i zniszczonymi budynkami[7].
W Powstaniu Warszawskim dowodził jednym z 2 zespołów służby geograficznej, zaopatrujących w mapy walczące oddziały. Był ranny podczas walk. Po upadku powstania był więziony w Stalagu 344 Lamsdorf, a następnie w Oflagu II C Woldenberg, skąd był ewakuowany w tzw. kolumnie „Wschód” i uwolniony 30 stycznia 1945 roku przez Armię Czerwoną[2].
Podziemie niepodległościowe
Po powrocie do kraju uczestniczył w lipcu 1945 roku w odprawie oficerów uwolnionych z Oflagu II C Woldenberg. Na polecenie delegata Sił Zbrojnych na Kraj Jana Rzepeckiego rozpoczął organizację struktur DSZ na Śląsku. Po rozwiązaniu DSZ i utworzeniu Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość został szefem Okręgu Wrocław „Wschód” WiN. Po rozbiciu kolejnych dolnośląskich struktur WiN przez Urząd Bezpieczeństwa, Szumański rozwiązał w lipcu 1946 roku podległe mu struktury, po uzyskaniu akceptacji Zarządu Głównego WiN. Prawdopodobnie we wrześniu 1946 przedostał się zagranicę[2].
Emigracja
W czerwcu 1947 roku dotarł do Francji i zamieszkał pod Paryżem. Podjął współpracę z Zagraniczną Delegaturą WiN, jednak wkrótce wycofał się z działalności politycznej. Od lipca 1949 roku pracował we francuskim Institut Géographique National, gdzie zajmował się mapami Europy Wschodniej. Pracował tam do 1965 roku. Był działaczem wielu organizacji kombatanckich i polonijnych, w latach 1963–1967 napisał Wspomnienia z początku skautingu we Lwowie z lat 1910–1914, przekazał wiele relacji ze swojej służby[8]. Jego obszerna relacja o losach Wojskowego Instytutu Geograficznego do września 1939 roku przechowywana jest w Bibliotece Polskiej w Paryżu[2].
Został pochowany na cmentarzu w Triguères[2].
W 1923 roku ożenił się z Brytyjką Marią Robinson. W 1924 roku urodził im się syn, Jerzy, urbanista, żołnierz AK (ps. „Wig”), uczestnik powstania warszawskiego walczący w pułku „Baszta”, członek WiN[2].
Awanse
- kapral – 18 sierpnia 1914 roku
- sierżant – 1915
- chorąży – 1 marca 1918 roku
- podporucznik – 1919
- porucznik – 19 stycznia 1921 roku, ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku
- kapitan – 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 1563. lokatą w korpusie oficerów piechoty[9]
- major – 27 stycznia 1930 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 i 3. lokatą w korpusie oficerów geografów[10]
- podpułkownik – ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 i 1. lokatą w korpusie oficerów geografów[11]
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
- Krzyż Niepodległości (9 listopada 1931)[12]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1938)
- Krzyż Walecznych (czterokrotnie)
- Złoty Krzyż Zasługi (19 lutego 1931)[13]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Médaille commémorative de la guerre 1914–1918 (Francja)[2]
Przypisy
- ↑ Gałęzowski 2013 ↓, s. 318.
- ↑ a b c d e f g h Gałęzowski 2013 ↓, s. 320.
- ↑ a b c d e Gałęzowski 2013 ↓, s. 319.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 498.
- ↑ Powstańcze biogramy: Mieczysław Szumański. [dostęp 2015-07-18].
- ↑ Krassowski 1981 ↓, s. 288.
- ↑ Krassowski 1981 ↓, s. 296.
- ↑ Krassowski 1981 ↓, s. 283–308.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 64.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 28 stycznia 1930 roku, s. 25.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 326.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 260, poz. 352 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 101 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2020-03-31].
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Szumański Mieczysław Leon Ludwik. W: Marek Gałęzowski: Polski Słownik Biograficzny. T. 49. Warszawa – Kraków: Polska Akademia Nauk – Polska Akademia Umiejętności – Instytut Historii PAN, 2013, s. 318–321. ISBN 978-83-63352-24-0.
- Bogusław Krassowski. Z działalności kartografów w okupacyjnej Warszawie. „Rocznik Warszawski”. 16, s. 283–308, 1981. ISSN 0080-360X. [dostęp 2015-07-18].
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
Media użyte na tej stronie
Naramiennik podpułkownika Wojska Polskiego (1919-39).
Lesser coat of arms of the Austrian Empire form the Congress of Vienna in 1815 until the Austro-Hungarian Compromise of 1867. It then represented the Cisleithanian territories of Austria-Hungary in the Reichsrat until 1915.
It shows the arms of Habsburg-Lorraine encircled by the chain of the Order of Golden Fleece, surmounted on the crowned Austrian imperial double-headed eagle clutching in its claws the Imperial orb, sceptre and sword, with the Imperial Crown of Rudolf above.
After 1915 the inescutcheon only displayed the red-white-red arms of Austria.Autor: American1990, Licencja: CC BY-SA 3.0
Krzyż Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość" (WiN) 1945-1954
Ppłk Mieczysław Szumański, szef Służby Kartograficznej KG AK "Schronisko"
Autor: Boroduntalk, Licencja: CC BY 3.0
Ribbon bar: Médaille commémorative de la Guerre 1914-1918. France.
Orzełek legionowy