Miejska hala targowa w Bydgoszczy
![]() | |
![]() Widok od ul. Podwale | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Adres | ul. Podwale 5 |
Styl architektoniczny | |
Architekt | Boswau & Knauer |
Rozpoczęcie budowy | |
Ukończenie budowy | 1906 |
Pierwszy właściciel | miasto Bydgoszcz |
Kolejni właściciele | |
Obecny właściciel | miasto Bydgoszcz |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego (c) SANtosito, CC BY-SA 4.0 | |
![]() |
Miejska hala targowa – zabytkowy budynek handlowy w Bydgoszczy znajdujący się na rogu ul. Podwale i ul. Magdzińskiego, w obrębie Starego Miasta w Bydgoszczy.
Historia
We wschodniej części obecnej hali targowej do XVIII wieku znajdowała się fosa zamkowa, oddzielająca miasto lokacyjne Bydgoszczy od ufortyfikowanego zamku starościńskiego. Wskutek ciągłego zasypywania starorzecza odpadkami komunalnymi (ze szczególnym nasileniem w XVII-XVIII w.), fosa ulegała stopniowemu zamuleniu i osuszeniu, zaś teren - niwelacji.
W 1787 r. z inicjatywy władz pruskich w miejscu obecnej hali przy ul. Podwale, na wysokości ul. Magdzińskiego zbudowano miejską farę ewangelicką - pierwszy niekatolicki kościół w mieście. Kościół ten służył ewangelicko-unijnej społeczności miejskiej przez cały XIX wiek, zaś dochodzącą do niego ze Starego Rynku ulicę nazwano „Kościelną”.
W 1899 r. rozpoczęto szeroko zakrojone prace zmierzające do uporządkowania i zagospodarowania dawnego wzgórza zamkowego, leżącego po wschodniej stronie ulicy Podwale. W ramach tych prac, na miejscu rozebranej starej fary ewangelickiej wybudowano w 1904 r. budynek miejskiej hali targowej oraz przedłużono w kierunku wschodnim ul. Magdzińskiego, której perspektywę zamknęła nowa świątynia ewangelicka pw. św. Krzyża[1].
Hala targowa została zaprojektowana przez spółkę architektoniczną Boswau & Knauer GmbH z Berlina[2]. Wzniesiono ją w okresie, gdy przewartościowaniu ulegało podejście społeczeństwa do spraw związanych ze zdrowiem i higieną. Wiele miast wznosiło wówczas zadaszone hale targowe, aby zachować standardy higieniczne w handlu artykułami spożywczymi.
Inwestorem hali targowej w Bydgoszczy było miasto. Wzniesiono ją na parceli byłej fary ewangelickiej, powiększonej o część posiadłości rentiera Alberta Wiese. Podłoże budowli wzmocniono przez nawiezienie piasku. Budowę rozpoczęto jesienią 1904 r. i ukończono na wiosnę 1906 r. Wszystkie prace budowlane i wykończeniowe zostały wykonane przez miejscowe firmy i rzemieślników. Otwarcie hali miało miejsce w piątek 20 lipca 1906 r. w obecności władz miejskich[2].
Od strony ul. Podwale znajdowały się pomieszczenia administracyjne (mieszkanie dla inspektora hali, gabinet lekarza weterynarii, komisariat policji). Wewnątrz stworzono miejsce dla 96 stoisk, w przeważającej większości mięsnych. Te ostatnie - na wzór hali berlińskiej - zaprojektowano w dwóch rodzajach: jako zamknięte - z kamiennymi ladami, oraz otwarte. Każde (mięsne i rybne) zostało zaopatrzone w osobny numer i nazwę firmy. Budowla została wyposażona w wysokie na 3,5 m piwnice, stwarzające możliwość wbudowania instalacji chłodniczych. Budowla otwarta była we wszystkie dni tygodnia. Koniec i początek czasu handlowego obwieszczał dźwięk dzwonu[2].
Hala bydgoska różniła się od innych tym, że dopuszczono w niej do sprzedaży wyłącznie mięso (w tym również ryby, także morskie), jak również kraby, raki, ostrygi i homary. Inne towary można było nabywać na cotygodniowych targach odbywających się na otwartych placach[2].
W latach 1924-1939 hala była administrowana przez Dyrekcję Rzeźni Miejskiej jako centralny punkt sprzedaży detalicznej mięsa i ryb. Było wówczas 66 jatek i 14 stoisk z basenami dla ryb, a w piwnicy sprzedawano drób i nabiał[3].
Obiekt służył celom handlowym do czasów obecnych, stanowiąc własność Bydgoskiej Spółdzielni Spożywców. W l. 2009-2010 odnowiono elewacje budynku (wymieniono popękane cegły oraz inne uszkodzone elementy muru, stare spoiny zostały wykute i położono świeże, a ponadto odnowiono kartusz z herbem miasta), a w 2016 rozebrano większość pawilonów handlowych w pobliżu hali[4]. 2 listopada 2016 roku obiekt za kwotę 5 mln zł stał się własnością miasta[5][6]. We wrześniu 2017 ogłoszono przetarg na wykonanie dokumentacji projektowej remontu budynku[7][8].
W 2019 rozstrzygnięto przetarg na prace konserwatorskie o wartości 2,3 mln zł. Zakres prac objął m.in. remont dachu (wymiana dachówki, blach, rynien i świetlików oraz części więźby w budynku biurowo-handlowym), ceglanych murów (naprawa pęknięć, wymiana uszkodzonych cegieł, spoin, remont gzymsów i profili, izolacja przed wilgocią), izolację ścian piwnic, odnowienie zawilgoconych tynków) oraz rozbiórkę większości boksów w centralnej części hali[9][10]. W końcu 2019 usunięto przylegające do obiektu pawilony handlowe[11], ponadto odremontowano wieżyczki w narożnikach budowli[12], wymieniono szyby oraz przeprowadzono remont tarasu zewnętrznego i balustrady. Zakończenie remontu nastąpiło w 2020[13]. 23 września 2020 ogłoszono, że operatorem hali na 9 lat i 11 miesięcy została firma Net2b, którą zobowiązano do realizacji funkcji wskazanych w czasie konsultacji społecznych oraz prac specjalnie do tego celu powołanej komisji, przede wszystkim handlowo-gastronomicznych z uzupełniającą ofertą kulturalną[14].
Architektura
Budynek hali wzniesiono na rzucie prostokąta i nakryto przeszkloną konstrukcją stalową. Elewacje wykonano z cegły, z tynkowanymi płycinami[15]. Nad wejściem głównym umieszczono herb Bydgoszczy.
Budynek łączy elementy neogotyckie z modernistycznymi. W narożniku południowo-wschodnim znajduje się baszta zwieńczona dachem namiotowym. Z kolei narożnik południowo-zachodni jest ścięty, ze szczytem schodkowym, ujętym po bokach cylindrycznymi wieżyczkami, nakrytymi dachami stożkowymi. W narożu znajduje się duży otwór drzwiowy zamknięty półkoliście. W elewacji południowej (od ul. Magdzińskeigo) i wschodniej zastosowano duże, zwieńczone półkoliście okna, dzielone laskowaniem. Elewacja zachodnia (od ul. Podwale) jest wydzielona, częściowo piętrowa, nakryta dachem dwuspadowym[15].
Przypisy
- ↑ Czachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997
- ↑ a b c d Garbaczewski Witold: Stuletnia hala targowa. [w.] Kalendarz Bydgoski 2007
- ↑ Umiński Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik. Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy”, Bydgoszcz 1996
- ↑ Małgorzata Czajkowska Hala targowa ma nowego właściciela?
- ↑ Hala targowa dla handlu? To błąd za 5 milionów
- ↑ Halą targową od dziś zarządza ADM. Kupcy przedłużają umowy
- ↑ Adam Pakieła Reanimacja Hali Targowej coraz bliżej. Zrobią dokumentację
- ↑ Hala czeka na reaktywację
- ↑ Hala Targowa. 2020 rok. Koszt - 2 mln zł
- ↑ Jest przetarg na rewitalizacji bydgoskiej hali targowej
- ↑ Tu się rodziły bydgoskie fortuny. Śladu po tym miejscu już nie ma
- ↑ Hala Targowa w przebudowie. Straganów ani śladu, wieżyczki już po remoncie
- ↑ Hala targowa gotowa w połowie. Jak teraz wygląda zabytek
- ↑ Hala targowa zamieni się w miejsce kultury, gastronomii i handlu. Miasto wyłoniło nowego operatora obiektu
- ↑ a b Parucka Krystyna. Zabytki Bydgoszczy – minikatalog. „Tifen” Krystyna Parucka. Bydgoszcz 2008
Bibliografia
- Garbaczewski Witold: Stuletnia hala targowa. [w.] Kalendarz Bydgoski 2007
- Umiński Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik. Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy”, Bydgoszcz 1996
Media użyte na tej stronie
Autor:
Mapa Bydgoszczy, Polska
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
(c) SANtosito, CC BY-SA 4.0
Location map of Kuyavian-Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 53.83 N
- S: 52.28 N
- W: 17.16 E
- E: 19.88 E
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Autor: Pit1233, Licencja: CC0
Miejska hala targowa w Bydgoszczy przy ul. Podwale zbud. 1906 r
Autor: Pit1233, Licencja: CC0
Miejska hala targowa w Bydgoszczy przy ul. Podwale zbud. 1906 r
Autor: Pit1233, Licencja: CC0
Miejska hala targowa w Bydgoszczy przy ul. Podwale zbud. 1906 r
Autor: Pit1233, Licencja: CC0
Miejska hala targowa w Bydgoszczy przy ul. Podwale zbud. 1906 r
Autor: Pit1233, Licencja: CC0
Miejska hala targowa w Bydgoszczy przy ul. Podwale bud. 1906 r.
Autor: Pit1233, Licencja: CC0
Miejska hala targowa w Bydgoszczy przy ul. Podwale zbud. 1906 r
Autor: Pit1233, Licencja: CC0
Miejska hala targowa w Bydgoszczy przy ul. Podwale bud. 1906 r.