Mieszkanie

Rzut budynku.svg

Mieszkanie – zespół pomieszczeń mieszkalnych i pomocniczych mający odrębne wejście, wydzielony stałymi przegrodami budowlanymi, umożliwiający stały pobyt ludzi i prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego[1]. Mieszkanie w świetle ustawy o własności lokali, to lokal mieszkalny.

Wśród form budownictwa mieszkaniowego wyróżnia się mieszkania:

  • spółdzielcze (oddawane do użytku przez spółdzielnię mieszkaniową dla członków tej spółdzielni)
  • komunalne (budowane za pieniądze z budżetu gminy, głównie lokale socjalne i interwencyjne)
  • przeznaczone na sprzedaż i wynajem
  • społeczno-czynszowe (realizowane przez towarzystwo budownictwa społecznego przy wsparciu Krajowego Funduszu Mieszkaniowego i przez społeczne inicjatywy mieszkaniowe ze środków Rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa)
  • indywidualne
  • zakładowe.

W Polsce rynek najmu mieszkań należy do jednego z najsłabiej rozwiniętych w Europie[2]. Dostępność nowego mieszkania jako dobra w relacji do przeciętnego wynagrodzenia w poszczególnych miastach w Polsce jest zróżnicowana w zależności od regionu[3].

Mieszkania komunalne

Mieszkanie komunalne (dawniej w ustroju komunistycznym: kwaterunkowe) jest własnością gminy i przydzielane osobom, które o nie wnioskują zgodnie z określonymi przez gminę kryteriami jako specyficzna forma pomocy społecznej[4].

W Polsce mieszkania komunalne były wielokrotnie przedmiotem przestępstw korupcyjnych, w których urzędnicy pobierali łapówki za przyspieszenie przydziału poza kolejką[5][6][7][8]. Szacunkowo około 10% mieszkań jest również wykorzystywanych niezgodnie z przeznaczeniem – na przykład wynajmowanych osobom trzecim, podczas gdy uprawniony najemca mieszka gdzie indziej[9].

Zgodnie z raportem Najwyższej Izby Kontroli z 2013 roku gospodarka mieszkaniami komunalnymi w większości samorządów w Polsce jest nieracjonalna i chaotyczna[10]:

  • w 60% gmin brakuje przejrzystych zasad przyznawania mieszkań, co sprzyja korupcji
  • brak jest rzetelnej ewidencji lokali komunalnych
  • brak racjonalnej polityki wobec stawek czynszowych skutkuje ustawianiem ich na poziomie, który nie pozwala na utrzymanie lokali w dobrym stanie technicznym
  • brak jest długoterminowych planów gospodarki zasobem komunalnym
  • gminy w żaden sposób nie monitorują czy w trakcie najmu sytuacja finansowa najemców nie poprawiła się, ani czy z lokali w ogóle korzystają osoby uprawnione
  • egzekucja zaległości czynszowych jest nieskuteczna i spóźniona, co prowadzi do narastania zadłużenia lokali komunalnych (w latach 2009–2011 kwota zadłużenia na samym czynszu wzrosła o 33%, z 587 mln do 881 mln zł)
  • rośnie lista oczekujących na mieszkania komunalne – w 34 skontrolowanych gminach było ich 48 tysięcy, przy czym gminy rocznie przyznawały mieszkania zaledwie 16% oczekujących.

Mieszkania przeznaczone na sprzedaż i wynajem

Mieszkania oddane do użytku 1996-2015 wg typu inwestorów

Zgodnie z podziałem przyjętym przez GUS mieszkania przeznaczone na sprzedaż i wynajem realizowane są w celu osiągnięcia zysku przez inwestorów instytucjonalnych, którymi mogą być m.in. firmy deweloperskie, gminy, spółdzielnie lub towarzystwa budownictwa społecznego[11].

Obecnie do tej grupy zalicza się około 35% budowanych w Polsce lokali mieszkalnych i zdecydowana większość mieszkań powstających w budynkach wielorodzinnych. Segment zdominowany jest przez deweloperów, których działalność koncentruje się na budowie mieszkań na sprzedaż.

W odróżnieniu od rynków Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych, gdzie sektor najmu podzielony jest proporcjonalnie pomiędzy osoby prywatne i inwestorów instytucjonalnych, w Polsce do 2015 roku praktycznie nie działały podmioty profesjonalnie zajmujące się komercyjnym najmem mieszkań. Sytuacja zmieniła się wraz z utworzeniem przez państwowy Bank Gospodarstwa Krajowego podmiotu dedykowanego działalności w tym segmencie[12].

W 2016 roku natomiast odnotowane zostały w Polsce pierwsze inwestycje zagranicznych inwestorów instytucjonalnych, którzy dokonali zakupu całych pakietów mieszkań (budynków) z przeznaczeniem na wynajem[13].

Zobacz też

Przypisy

  1. Zgodnie z normatywną definicją zamieszczoną w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225)
  2. Czy Polacy nie lubią wynajmować mieszkań? na PRNews.pl (Dostęp: 2011-12-27).
  3. Ile metrów mieszkania można dostać za średnią pensję? na PRNews.pl (Dostęp: 2011-12-21).
  4. Mieszkania komunalne. Związek Biur Porad Obywatelskich. [dostęp 2013-02-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-02)].
  5. Gliwiccy urzędnicy za łapówki przydzielali mieszkania komunalne. Gazeta.pl, 2007-02-08.
  6. Obiecywała komunalne mieszkania za łapówki. Onet.pl, 2013-01-14.
  7. Miejscy urzędnicy skazani. Gazeta.pl, 2008-06-04.
  8. Były urzędnik z magistratu mówi o łapówkach. 2009.
  9. Co dziesiąte mieszkanie komunalne wynajęte na lewo. 2009.
  10. NIK o gospodarowaniu mieszkaniami komunalnymi. Najwyższa Izba Kontroli, 2013.
  11. Główny Urząd Statystyczny: Budownictwo mieszkaniowe I kwartał 2015. 2015-06-15. [dostęp 2017-04-04].
  12. Fundusz Mieszkań na Wynajem. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej.
  13. Najwyższy czas na duże inwestycje na polskim rynku mieszkań na wynajem | REAS. www.reas.pl. [dostęp 2017-04-05].

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.

Media użyte na tej stronie

Rzut budynku.svg
Autor: Ta ^specifik^ z W3C grafika wektorowa została stworzona za pomocą Inkscape., Licencja: CC BY-SA 3.0
Scheme of a flat
Mieszkania oddane do użytku 1996-2015 wg typu inwestorów.jpg
Autor: Pstarzynska, Licencja: CC BY-SA 4.0
Wykres przedstawiający liczbę mieszkań oddanych do użytku w latach 1996-2015 wg kategorii inwestorów - przygotowanie REAS na podstawie danych GUS