Mikołaj Meluch
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 4 grudnia 1921 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 18 października 1965 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1942-1965 |
Siły zbrojne | |
Formacja | |
Jednostki | Partyzancki oddział polsko-radziecki "Fiodora" |
Stanowiska | Dowódca oddziału partyzanckiego |
Główne wojny i bitwy | |
Późniejsza praca | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Mikołaj Meluch ps. „Kolka” (ur. 4 grudnia 1921 w Kowlu[1], zm. 18 października 1965 w Wietnamie[2]) – oficer Gwardii Ludowej i Armii ludowej, funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, oficer Sił Zbrojnych PRL.
Życiorys
Urodził się w polsko-białoruskiej rodzinie chłopskiej, syn Anny (z domu Maleszczykow) i Grzegorza. Miał wykształcenie średnie. W 1937 wstąpił do KZMP, jego brat Jan zginął w wojnie obronnej[3]. Jesienią 1941 zetknął się ze zbiegłymi z niemieckiej niewoli czerwonoarmistami i w listopadzie tego roku wstąpił do zorganizowanego przez nich oddziału partyzanckiego dowodzonego przez lejt. Jakowa Nikołajewa „Czuwasza”. Od lutego 1942 grupa ta wchodziła w skład oddziału Fiodora Kowalowa „Fiodora”, działającego na terenie powiatów włodawskiego i parczewskiego. Oddział rozrastał się bardzo szybko; należał do największych i najbardziej operatywnych na tym terenie. Po jego reorganizacji w sierpniu 1943 i utworzeniu z niego batalionu Meluch został mianowany dowódcą plutonu ochrony sztabu II Obwodu GL oraz adiutantem dowódcy obwodu, Mieczysława Moczara, a jesienią awansowany na podporucznika. W styczniu 1944 został członkiem dowództwa 4 Okręgu AL. Przebywał głównie przy zgrupowaniu AL operującym w rejonie lasów parczewskich. Uczestniczył w wielu akcjach dywersyjno-bojowych. 14 maja 1944 walczył pod Rąblowem[4]. Od sierpnia 1944 komendant powiatowy MO w Radzyniu. Od 1 stycznia 1946 w komendzie powiatowej MO w Siedlcach.
W nocy z 9 na 10 kwietnia 1946 jako kapitan MO dowodził 37-osobową grupą operacyjną (wspartą przez kompanię 14 Dywizji Piechoty), która rozbiła obozujący w Starej Wsi oddział Narodowych Sił Zbrojnych dowodzony przez Ludwika Buraczyńskiego „Żbika”. Zginęło 14 partyzantów. Meluch kazał swoim podwładnym rozstrzeliwać rannych i jeńców oraz osobiście zabił gospodarza Józefa Wierzbickiego i jego syna Edwarda; rozkazał też zabić Różę Wierzbicką, żonę tego pierwszego.
Od kwietnia 1946 był w dyspozycji Komendy Głównej MO w Warszawie. W 1949 przeniesiony z MO do KBW, w tym samym roku ożenił się z Anną Iwnicką, pracownicą KG MO. W latach 1956-58 był radcą w MSZ, później przez dwa lata pracował w MSW. W 1960 przeniesiony do Sił Zbrojnych PRL, 22 czerwca 1963 awansowany do rangi majora. Zginął w październiku 1965 w katastrofie lotniczej podczas pełnienia obowiązków służbowych w Wietnamie (wysłany tam w 1964 z misją rozejmczą).
Odznaczenia
- Order "Krzyż Grunwaldu" III klasy (10 października 1945)[5]
- Order Virtuti Militari V klasy (24 grudnia 1945[6] lub 10 października 1945[7])
- Krzyż Walecznych
- Krzyż Partyzancki
- Srebrny Krzyż Zasługi
- Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
i inne.
Awanse
- podporucznik – jesień 1943[8]
- porucznik – wczesna wiosna 1944
- kapitan – 1944 (po wyzwoleniu)[7]
- major – 22 czerwca 1964
Przypisy
- ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej, katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2019-04-13] (ang.).
- ↑ http://www.rasil.home.pl/rrh_7_2009/10_w_charczuk.pdf (inne źródła podają rok urodzenia 1920, jako miejsce urodzenia Ostrów Lubelski i datę śmierci 18 października 1965)
- ↑ http://www.rasil.home.pl/rrh_7_2009/10_w_charczuk.pdf
- ↑ Mieczysław Moczar, Barwy walki
- ↑ M.P. z 1945 r. nr 44, poz. 109. "zadziałalność w konspiracji, udział w walkach partyzanckich i za zasługi w organizowaniu służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej"
- ↑ Edward Gronczewski, Walczyli o Polskę Ludową
- ↑ a b Wiesław Charczuk, Mikołaj Meluch – kat podlaskiego podziemia niepodległościowego 1945-1946 Radzyński Rocznik Humanistyczny nr 7, 2009, s. 167-173.
- ↑ Józef Bolesław Gara, Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942-1945.
Bibliografia
- Józef Bolesław Garas, Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942-1945, Warszawa 1971.
- Edward Gronczewski, Walczyli o Polskę Ludową, Warszawa 1982.
- Księga pamięci poległych funkcjonariuszy SB, MO i ORMO red. Kazimierz Chociszewski, Warszawa 1971.
- Rok pierwszy. Powstanie i działalność aparatu bezpieczeństwa publicznego na Lubelszczyźnie (lipiec 1944 - czerwiec 1945), red. Sławomir Poleszak, Warszawa 2004.
- Powiat Sokołów Podlaski, red. Kazimierz Krajewski, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2007.
- Mieczysław Moczar, Barwy Walki, Warszawa 1964
- Gustaw Alef-Bolkowiak, Gorące dni, Warszawa 1971
Media użyte na tej stronie
Baretka: Order Krzyża Grunwaldu III klasy
Baretka: Krzyż Partyzancki
Ribbon bar of the Medal "For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941–1945". The Soviet Union (USSR).
This design was on a collar patch of Milicja Obywatelska (Citizens' Militia or Civic Militia) - a state police institution in the People's Republic of Poland.
Baretka: Złoty Medal Zwycięstwa i Wolności