Mir (osiedle typu miejskiego)
Zamek w Mirze | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Obwód | |||||
Prawa miejskie | 1579 | ||||
Populacja (2010) • liczba ludności |
| ||||
Nr kierunkowy | 1596 | ||||
Kod pocztowy | 231444 | ||||
Położenie na mapie Białorusi (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |||||
![]() | |||||
Portal ![]() |
Mir (biał. Мір, Mir) – osiedle typu miejskiego na Białorusi, położone w obwodzie grodzieńskim, w rejonie korelickim, ok. 85 km na południowy zachód od Mińska; 2,4 tys. mieszkańców (2010).
Siedziba dwóch parafii prawosławnych (w dekanacie korelickim) – pw. Świętej Trójcy i pw. św. Jerzego Zwycięzcy[2], a także parafii rzymskokatolickiej pw. św. Mikołaja.
Miasto magnackie położone było w końcu XVIII wieku w powiecie nowogródzkim województwa nowogródzkiego[3]. Prawa miejskie na wzór prawa magdeburskiego nadał Mikołaj Krzysztof Radziwiłł w 1579 roku[4].
Historia
Wioska Mir została założona przed 1345. Jej historia łączy się ściśle z zamkiem, wybudowanym na przełomie XV/XVI wieku przez starostę brzeskiego i kowieńskiego Jerzego Illinicza herbu Korczak. Po bezpotomnej śmierci jego wnuka Jerzego Illnicza dobra poprzez spadek objął Mikołaj Krzysztof Radziwiłł. Miejscowość w tym czasie była otoczona wałem i posiadała cztery bramy: Mińską, Wileńską, Słonimską, Zamkową. W 1579 miejscowość otrzymała prawa miejskie magdeburskie. W 1589 roku Mir stał się częścią należącej do Radziwiłłów Ordynacji nieświeskiej. W 1605 roku konsekrowano kościół katolicki. W 1677 w Mirze znajdowało się 109 sklepów. W 1700 roku zbudowano unicką cerkiew bazylianów. W 1706 miasteczko ucierpiało od wojsk szwedzkich Karola XII. W 1785 roku przez miasteczko przejeżdżał król Stanisław August Poniatowski.
11 czerwca 1792 roku podczas wojny polsko-rosyjskiej 1792 pod miastem wojska Wielkiego księstwa litewskiego zostały pokonane przez wojska rosyjskie. W efekcie III Rozbioru Polski w 1795 roku Mir znalazł się na terytorium Rosji. Po śmierci Dominika Radziwiłła Mir odłączono z Ordynacji i przekazano jego córce Stefanii, która wyszła za Leona Wittgensteina.
10 lipca 1812 r. wojska polskie pod dowództwem gen. Aleksandra Rożnieckiego stoczyły pod Mirem przegraną bitwę z wojskami rosyjskimi[5].
Miasto zyskało sławę także dzięki założonej tu instytucji Mir Jesziwa, która działała od 1815 do 1939, stanowiąc renomowane międzynarodowe centrum kultury żydowskiej. W trakcie I wojny światowej miasteczko zostało zajęte przez wojska niemieckie. Po wycofaniu się Niemców w grudniu 1918 roku miejscowość została zajęta bez walki przez bolszewików[6]. Za II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą wiejskiej gminy Mir. W 1939 roku Mir liczył około 5500 mieszkańców z czego połowę stawiła ludność żydowska. We wrześniu 1939 roku na mocy Paktu Ribbentrop-Mołotow Mir został zajęty przez wojska sowieckie. Wkrótce zaczęto wprowadzać kolektywizację. W 1940 roku studenci z mirskiej Jesziwy i ich wykładowcy skorzystali z wiz holenderskich i uciekli do Wilna, następnie do Chin, Jerozolimy i Nowego Jorku, gdzie założyli jesziwy noszące nazwę „mirskie”. W 1941 roku po ataku Niemiec na ZSRR Mir został zajęty przez Wehrmacht. W dniu 9 listopada 1941 r. ponad 1500 Żydów rozstrzelano w piaskowni na końcu parku zamkowego. W tym samym roku Niemcy zabili 700 Żydów przy ulicy Oktiabrskoj. Wkrótce utworzono w jednej z dzielnic miasta getto, które w maju 1942 roku przeniesiono do zamku, który otoczono drutem kolczastym i karabinami maszynowymi. W lipcu 1942 r. w uroczysku Jabłonowścina Niemcy rozstrzelali 750 Żydów. W nocy 9 sierpnia 1942 około 200 młodych Żydów uciekło z zamku do lasu. Pozostali zostali zamordowani przez Niemców na terenie zamku 13 sierpnia 1942 r.[7]
W Mirze można odnaleźć wiele miejsc upamiętniających historię Żydów, a także historię ZSRR. Po II wojnie światowej miejscowość została odebrana Polsce i weszła w skład Białoruskiej SRR jako siedziba władz rejonu.
Zabytki
- Zamek w Mirze
- Kościół katolicki pw. św. Mikołaja gotycko-renesansowy, zbudowany w l. 1599-1605. Świątynia jest trójnawową bazyliką z półkoliście zamkniętym prezbiterium i dwiema półokrągłymi zakrystiami. Od frontu, na osi nawy głównej, znajduje się czworoboczna wieża, pierwotnie czterokondygnacyjna (zachowały się dwie kondygnacje), o elewacjach ozdobionych profilowanymi gzymsami i głębokimi niszami. Na przedłużeniu niskich naw bocznych znajdowały się niegdyś okrągłe wieżyczki, flankujące centralną wieżę. Pod kościołem znajduje się krypta grobowa.
- Cerkiew unicka bazylianów (obecnie prawosławna) pw. Św. Trójcy, fundowana ok. 1700 r. przez kanclerza litewskiego ks. Karola Stanisława Radziwiłła jako cerkiew klasztoru bazylianów, po kasacie unii w 1839 r. zamieniona na prawosławną, po pożarze w 1865 r. przebudowana w stylu rosyjsko-bizantyjskim. Czwórdzielna; składa się z trójkondygnacyjnej wieży-dzwonnicy dobudowanej w 2 poł. XIX w., babińca, nawy na planie kwadratu i części ołtarzowej. Wieżę wieńczy spiczasty dach namiotowy z kopułką, nawę – pięć większych kopuł nadbudowanych w 2 poł. XIX w.
- Stary cmentarz katolicki
- Cmentarz żydowski
- Cerkiew prawosławna św. Jerzego z 1910
Galeria
Kamienice na rynku (ob. Plac 17 września)
- (c) Alex Zelenko, CC BY-SA 4.0
Cerkiew pw. Świętej Trójcy
Dawny cheder
Dawna jesziwa
Urodzeni
- Zalman Szazar – izraelski polityk, przez dwie kadencje był prezydentem Izraela
Przypisy
- ↑ Численность населения по Республике Беларусь, областям и г. Минску (тысяч человек) на 1 января 2010 года. belstat.gov.by. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-18)]. (ros.).
- ↑ Кореличское благочиние. eparhia.by. [dostęp 2021-02-22]. (ros.).
- ↑ Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 99.
- ↑ Wanda Rewieńska, Miasta i miasteczka magdeburskie w woj. wileńskim i nowogródzkim, Lida 1938, s. 11.
- ↑ Mała Encyklopedia Wojskowa, wyd. I, t. 1, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1967 .
- ↑ Lech Wyszczelski: Wstępna faza walk. W: Lech Wyszczelski: Wojna polsko-rosyjska 1919–1920. Wyd. 1. Warszawa: Bellona, 2010, s. 44. ISBN 978-83-11-11934-5.
- ↑ Mir | Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia z Miru
- Mir, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VI: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 485 .
- Краўцэвіч А. К., Якшук Г. М., Стары Мір
Media użyte na tej stronie
Autor: Ta ^specifik^ z W3C grafika wektorowa została stworzona za pomocą Adobe Illustrator., Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Grodno region
Equirectangular projection. Geographic limits of the map:
- N: 55.03° N
- S: 52.71° N
- W: 23.45° E
- E: 26.75° E
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Belarus
Flag of Hrodna Voblasts, Belarus
Autor: Вадзім Новикаў, Licencja: CC BY-SA 3.0
To zdjęcie zabytku historyczno-kulturalnego Białorusi.
Numer w rejestrze zabytków:
Autor: Horakvlado, Licencja: CC BY-SA 4.0
Former cheder - Jewish religious elementary school, urban settlement Mir. According to other sources, it is the former house of a rabbi. Built around 1893. Recently reconstructed.
Autor: Alexxx1979, Licencja: CC BY-SA 4.0
Belarus. Mir. Saint Nicolas' Church
Autor: Aleksandrs Čaičics, Licencja: CC BY 3.0
A private museum in Mir, Belarus
Autor: Aleksandrs Čaičics, Licencja: CC BY 3.0
Jewish cemetery in Mir, Belarus
Autor: Horakvlado, Licencja: CC BY-SA 4.0
Orthodox chapel of Zaslavski family, urban settlement Mir. View from the east.
Autor: Horakvlado, Licencja: CC BY-SA 3.0
To zdjęcie zabytku historyczno-kulturalnego Białorusi.
Numer w rejestrze zabytków:
Autor: Horakvlado, Licencja: CC BY-SA 4.0
Main synagogue, Synagogue courtyard, urban settlement Mir. Its project was approved in 1896. According to other sources, it is the former yeshiva. Recently reconstructed.
Autor: Alexxx1979, Licencja: CC BY-SA 4.0
Belarus. Mir. Mir Castle Complex. Chapel of Sviatopolk-Mirski family
Autor: Horakvlado, Licencja: CC BY-SA 4.0
Former building of the yeshiva, urban settlement Mir. Built in 1847. Today Belarusian post office and a shop. (According to another source building of former synagogue).
Autor: Стэльмах Аляксандр Мікалаевіч (http://forum.globus.tut.by/viewtopic.php?p=48200#48200), Licencja: CC BY-SA 3.0
Мір. Праваслаўныя могілкі. Царква Святога Георгія
Autor: Vadim Akopyan, Licencja: CC0
Мемориал на месте убийства нацистами 9 ноября 1941 года около 1600 евреев местечка Мир. Находится на улице Танкистов возле здания № 42 — ПТУ № 234. Установлен в 1966 году.
Autor: Alex Čaičics, Licencja: CC BY 3.0
A former synagogue in Mir, Belarus
(c) Alex Zelenko, CC BY-SA 4.0
Cerkiew unicka bazylianów pw. św. Trójcy w Mirze - ufundowana przez Karola Stanisława Radziwiłła (obecnie cerkiew prawosławna).