Moszczenica (Jastrzębie-Zdrój)
sołectwo Jastrzębia-Zdroju | |
Widok na kościół rzymskokatolicki w Moszczenicy | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miasto | |
Data założenia | XV wiek |
W granicach Jastrzębia-Zdroju | od 1975 |
Sołtys | Wanda Pawliczek |
Powierzchnia | 8,03 km² |
Populacja (2021) • liczba ludności |
|
Kod pocztowy | 44-338 |
Tablice rejestracyjne | SJZ |
Położenie na mapie Jastrzębia-Zdroju![]() | |
49°56′41,00″N 18°33′00,00″E/49,944722 18,550000 | |
Portal ![]() |
Moszczenica (niem. Moschczenitz, śl. Moszczynica) – część miasta Jastrzębie-Zdrój oraz sołectwo w jego granicach[1].
W 2021 r. sołectwo miało 3360 mieszkańców i liczyło 803 ha powierzchni[2]. Moszczenica od 1975 r. jest częścią Jastrzębia-Zdroju.
Z sołectwa pochodzą: filolog prof. Rudolf Ranoszek, ks. Infułat Józef Pawliczek, oraz ekonomista prof. Jan Pyka[3].
Od 2014 roku na terenie Moszczenicy działa Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Moszczenicy Śląskiej.
Położenie
Moszczenica jest położona w południowo-zachodniej części miasta nad rzeką Szotkówką. Historycznie leży na Górnym Śląsku na ziemi wodzisławskiej[4], geograficznie zaś na Płaskowyżu Rybnickim.
Znajduje się przy granicy z Czechami. Moszczenica bezpośrednio sąsiaduje z jednostkami: Ruptawa, Zdrój oraz Złote Łany (będące enklawą na terytorium Moszczenicy), a także z Mszaną w gminie Mszana oraz Gołkowicami i Skrzyszowem w gminie Godów w powiecie wodzisławskim.
Nazwa
W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w szeregu wsi położonych w okolicy Żor i Wodzisławia (ville circa Zary et Wladislaviam) w zlatynizownej formie Moschenicza ("Item in Moschenicza debent esse XXIII) mansi")[5].
Historia
W latach 1474 – 1809 należała do Wodzisławskiego Państwa Stanowego, a po jego likwidacji znalazła się w granicach powiatu pszczyńskiego. W wyniku wojen śląskich Ruptawa znalazła się wraz z całą ziemią wodzisławską w Królestwie Pruskim[6]. Następnie po II wojnie światowej jako gmina należała do powiatu wodzisławskiego.
W latach 1945–1954 należała do gminy Jastrzębie Zdrój. W latach 1954–1972 była siedzibą Gromady Moszczenica.
1 stycznia 1969 r. część gromady Moszczenica włączono do Jastrzębia-Zdroju[7]. W 1975 roku cała miejscowość stała się przemysłową dzielnicą Jastrzębia z Kopalnią Węgla Kamiennego Moszczenica. Przez Moszczenicę przebiegały linie kolejowe: Jastrzębie-Zdrój - Zebrzydowice i Orzesze - Wodzisław Śląski zlikwidowane w latach 90. XX w. Zachował się budynek stacyjny dawnej stacji kolejowej.
Zabudowa
Na moszczenickim cmentarzu parafialnym pochowany jest Rudolf Ranoszek. Na tym samym cmentarzu znajduje się pomnik poległych podczas I wojny światowej oraz dąb szypułkowy - jeden z pomników przyrody w Jastrzębiu-Zdroju.
Na terenie sołectwa znajdują się placówki oświatowe: Publiczne Przedszkole nr 26, Szkoła Podstawowa nr 16 im. prof. Rudolfa Ranoszka oraz Zespół Szkół nr 4 im. Czesława Miłosza, na który składają się Gimnazjum nr 2 i Technikum nr 6.
Funkcję kościoła parafialnego w Moszczenicy pełni kościół Matki Bożej Różańcowej, znajdujący się na ul. Kościelnej. Innym obiektem sakralnym jest kapliczka św. Jana Nepomucena leżąca przy ul. Komuny Paryskiej.
Gospodarstwa i hodowle znikają, a pola uprawne przeistaczają się w tereny pod zabudowę domów jednorodzinnych, w związku z czym Moszczenica staje się dzielnicą willowo-rekreacyjną. Znajduje się tutaj stadion sportowy, który z pobliskim hotelem tworzą m.in. bazą szkoleniową dla klubu GKS Jastrzębie.
W Moszczenicy znajdowała się Kopalnia Węgla Kamiennego Moszczenica, obecnie w trakcie rozbiórki. Jej dawne tereny to obecnie Specjalna Strefa Ekonomiczna. W dzielnicy działa zakład produkcji przypraw i koncentratów Prymat wraz z siedzibą firmy i serwisem konsumenta.
Kościół parafialny Matki Bożej Różańcowej
Kapliczka św. Jana Nepomucena
Organizacje religijne
- Kościół rzymskokatolicki, parafia pw. Matki Boskiej Różańcowej
- Kościół zielonoświątkowy, zbór „Oaza Miłości”
Podział administracyjny
- Osiedla
- Przysiółki
- Piaski
- Szotkowice
Zobacz też
- Moszczenica
- Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Moszczenicy Śląskiej
Przypisy
- ↑ Uchwała Nr XLII/1036/2002 Rady Miasta Jastrzębie Zdrój z dnia 25 maja 2002 r. ws. utworzenia jednostek pomocniczych (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2002 r. Nr 37 poz. 1326)
- ↑ Sołectwa i osiedla. Urząd Miasta Jastrzębie-Zdrój. [dostęp 2016-12-07].
- ↑ http://media.ue.katowice.pl/uploads/media/AE_Forum07.pdf
- ↑ Franz Henke, "Kronika", Wodzisław Śląski 2003, s.142.
- ↑ Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online; H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889; Janusz Lubszczyk, Pierwsze pisane wzmianki o ziemi jastrzębskiej, „Biuletyn Galerii Historii Miasta” nr 1 (27) z marca 2013 r., s. 8 (ISSN 2080-3737).
- ↑ Franz Henke, "Kronika", Wodzisław Śląski 2003, s.130.
- ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 1968 roku w sprawie zmian granic niektórych miast w województwie katowickim, rzeszowskim i warszawskim (Dz.U. nr 48, poz. 342); zobacz też: Janusz Lubszczyk, Włączenie części gromad Jastrzębie Górne oraz Moszczenica do miasta Jastrzębie-Zdrój.
Media użyte na tej stronie
Autor: Piotrek9719, Licencja: CC BY-SA 4.0
Zasięg terytorialny Sołectwa Moszczenica na tle miasta Jastrzębie-Zdrój
(c) Photo: Hons084 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Kościół parafialny pw. Matki Bożej Różańcowej w Jastrzębiu-Zdroju (Moszczenicy)
(c) Mariuszjbie z polskiej Wikipedii, CC BY-SA 2.5
Moszczenica, dzielnica Jastrzębia Zdroju, widok na kościół i cmentarz. Na cmentarzu widoczny dąb - pomnik przyrody.
Autor: Adrian Tync, Licencja: CC BY-SA 4.0
budynek przy ul. 1 Maja 61 w Jastrzębiu-Zdroju, panorama utworzona z trzech zdjęć
(c) Photo: Marcin Konsek / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Kaplica św. Jana Nepomucena w Moszczenicy. Jastrzębie-Zdrój, województwo śląskie, Polska.