Musa Cälil
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 15 lutego 1906 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 25 sierpnia 1944 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1941–1942 |
Siły zbrojne | |
Stanowiska | korespondent wojenny, politruk |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Musa Cälil /muˈsɑ ʑæˈlil/ (ros. Муса Джалиль, właściwe nazwisko Musa Mostafa ulı Cälilov; ur. 2 lutego?/ 15 lutego 1906 w wiosce Mustafino w guberni orenburskiej, zm. 25 sierpnia 1944 w więzieniu w Berlinie) – tatarskojęzyczny poeta radziecki, żołnierz Armii Czerwonej podczas II wojny światowej.
Życiorys
Jako nastolatek zaczął pisać wiersze. Został członkiem Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. Studiował literaturę na Uniwersytecie w Moskwie, a następnie podjął pracę jako dramaturg w Państwowej Operze Tatarskiej w Kazaniu. W 1935 r. zostały opublikowane po rosyjsku jego wiersze. W 1940 r. został przewodniczącym Tatarskiego Związku Literackiego. Po najeździe Niemiec na ZSRR 22 czerwca 1941 r., powołano go do wojska; był komisarzem politycznym i korespondentem wojennym. W czerwcu 1942 r. został ciężko ranny, po czym dostał się do niemieckiej niewoli. Po wyzdrowieniu wstąpił pod fałszywym nazwiskiem Gumierow do kolaboracyjnego Legionu Tatarów Nadwołżańskich (Legion Idel-Ural), składającego się głównie z Tatarów nadwołżańskich i Baszkirów. Służył w oddziale propagandowym. Wkrótce zorganizował tajną grupę żołnierzy Legionu, która prowadziła antyniemiecki sabotaż i dywersję w Lager Jedlnia. Był pomysłodawcą uprowadzenia pociągu z legionistami za linię frontu, na terytoria radzieckie. W sierpniu 1943 r. został aresztowany wraz z towarzyszami broni i osadzony w więzieniu Moabit w Berlinie. 12 lutego 1944 r. skazano go na karę śmierci, wykonaną 25 sierpnia w berlińskim więzieniu Plötzensee poprzez ścięcie toporem.
2 lutego 1956 pośmiertnie nadano mu tytuł Bohatera Związku Radzieckiego i Order Lenina, a w 1957 pośmiertnie przyznano mu Nagrodę Leninowską[1].
Musa Cälil jest obecnie uważany za jednego z największych tatarskich poetów.
Twórczość
- "İptäşkä" (1929 r.)
- "Ordenlı millionnar" (1934 r.)
- "Altınçäç" (1935-1940)
- "Xat taşuçı", "İldar" (libretto opery) (1940 r.)
- "Tupçı antı" (1943 r.)
Przypisy
- ↑ Герой Советского Союза Джалиль Муса :: Герои страны, www.warheroes.ru [dostęp 2019-12-23] .
- ISNI: 0000 0004 1036 6938
- VIAF: 97106147
- LCCN: n80050872
- GND: 118962671
- LIBRIS: fcrtnt0z51v36wz
- SUDOC: 080273009
- NKC: ola2002161242
- BNE: XX856639
- NTA: 238173909
- BIBSYS: 90054126
- Open Library: OL5588924A, OL250273A, OL1321563A
- PLWABN: 9810551013905606
- NUKAT: n2008089142
- J9U: 987007306673905171
- LNB: 000157825
- WorldCat: lccn-n80050872
Media użyte na tej stronie
Medal “Gold Star” of a “Hero of the Soviet Union”
Ribbon bar for the Soviet decoration Order of Lenin. Drawn by Zscout370.
A red star. 1922-1943. Used as a symbol of communism in some occasions. The symbol can also represent socialism. Also seen on Soviet aircraft.
Марка СССР