Mustafa Mümin Aksoy
![]() | |
pułkownik | |
Data i miejsce urodzenia | 1892 Izmir |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 24 stycznia 1948 Izmir |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1911-1920 (Imperium Osmańskie) 1920-1948 (Turecki Rząd Narodowy i Republika Turcji) |
Siły zbrojne | ![]() ![]() ![]() |
Główne wojny i bitwy | I wojna bałkańska I wojna światowa Wojna o niepodległość Turcji |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Mustafa Mümin Aksoy (przed wprowadzeniem nazwisk Osmanzade Mustafa Mümin Bej) zwany "Giaurem Müminem" (tr. Gavûr Mümin; ur. 1892 w Izmirze, zm. 24 stycznia 1948 tamże) – oficer armii osmańskiej i tureckiej, żandarm, szef kemalistycznej siatki szpiegowskiej w zaanektowanej przez Królestwo Grecji Jonii.
Życiorys
Po ukończeniu szkoły oficerskiej wziął udział w I wojnie bałkańskiej, w rejonie Edirne i Çatalca. Podczas I wojny światowej walczył w kampaniach gallipolijskiej, synajskiej i kaukaskiej, w czasie konfliktu został dwukrotnie ranny. W grudniu 1918 został przeniesiony do żandarmerii otrzymując przydział do swojego rodzinnego miasta[1]. Po śmierci swojego dowódcy, płk Sulejmana Fethi Beja, w czasie zajęcia Izmiru przez greków, por. Mümin Efendi przejął komendę nad pułkiem. Nawiązał kontakt z Mustafą Kemalem Paszą, byłym generałem armii osmańskiej wzywającym do oporu przeciwko zaborcom, wysyłając mu potajemnie broń, odzież, kable telefoniczne oraz informacje o działaniach greckiego wojska[2].
Po przeniesieniu pułku żandarmerii do Balıkesir wstąpił do Sił Narodowych, z osobistego rozkazu Kemala Paszy wrócił do Izmiru z zadaniem zorganizowania siatki szpiegowskiej. Dzięki spokrewnieniu ze wspierającym siły okupacyjne burmistrzem Hacı Hasanem Bejem Mümin Efendi nawiązał dobre stosunki z grekami, min. z cywilnym komisarzem Aristeidisem Stergiadisem. Wykorzystując koligację, dobre stosunki z greckimi żołnierzami oraz swój romans z greczynką Afrodytą występującą na scenie jednego z klubów nocnych w mieście zdołał pozyskać cenne dla kemalistów informacje przekazywane następnie do Ankary. Mustafa Mümin został zdekonspirowany w listopadzie 1921, ze względu na interwencję Hasana Beja wydany wyrok śmierci nie został wykonany[3].
Uwięziony w Palamidi Osmanzade Mümin wrócił do Turcji dopiero 5 kwietnia 1923, w ramach wymiany za wziętego do niewoli w czasie Wielkiej Ofensywy gen. Nikolaosa Trikupisa. Zrehabilitowany przed sądem rozpoczął służbę w żandarmerii Tureckich Sił Zbrojnych, zmarł na gruźlicę jako jej dowódca w Wanie, w stopniu pułkownika[1].
Życie prywatne
Mustafa Mümin był synem Ibrahima Beja, członka cenionej izmirskiej rodziny Osmanzade. Jego stryj, Hacı Hasan Bej w okresie greckiej okupacji pełnił urząd burmistrza miasta współpracując z Królestwem. W 1934 cała rodzina przyjęła nazwisko Aksoy.
Mümin Aksoy był zaręczony z Muhsine, plan ożenku przerwała jednak śmierć pułkownika[4].
Awanse
- podporucznik - 23 lipca 1911
- porucznik - 14 grudnia 1916
- kapitan - 1 marca 1921[1]
- major - 30 sierpnia 1923
- podpułkownik - 30 sierpnia 1942
- pułkownik - 30 sierpnia 1946[1]
Odznaczenia
Republika Turcji
- Medal Niepodległości ze wstążką wojskową (czerwoną)[3]
Imperium Osmańskie
- Oficer Orderu Medżydów[1]
- Złoty Medal Walecznych
- Medal Wojenny
Odniesienia w kulturze
Do historii izmirskiej siatki wywiadu kemalistów oraz działalności kpt. Mustafy Mümina nawiązuje fabuła tureckiego serialu obyczajowego Zraniona miłość z lat 2016-2018. Sam Aksoy stał się pierwowzorem głównego bohatera produkcji - Cevdeta (Halit Ergenç), pułkownika Sił Narodowych (byłego majora armii osmańskiej) służącego z rozkazu lokalnego patrioty a następnie Mustafy Kemala w greckim wojsku, w stopniu pułkownika (po awansie generała)[5].
Przypisy
- ↑ a b c d e https://www.aydinlik.com.tr/istiklal-savas-nin-iki-unlu-casusundan-biri-turkiye-kasim-2017-1
- ↑ https://odatv4.com/iste-genelkurmay-belgelerinde-albay-cevdet-0211171200.html
- ↑ a b https://www.sozcu.com.tr/2020/gundem/iste-istiklalin-gizli-kahramani-gavur-mumin-6032433/
- ↑ https://www.ulusal.com.tr/gundem/vatanim-sensin-dizisindeki-albay-cevdet-in-gercekte-kim-oldugu-ortaya-cikti-h145240.html
- ↑ https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/televizyon/albay-cevdet-gercekmis-40369528
Bibliografia
- Yaşar Aksoy, Gâvur Mümin. Gazi Pasa’nin Casusu, Kirmizi Kedi Yayinevi 2020.
Media użyte na tej stronie
Autor: EricSerge, Licencja: CC BY-SA 3.0
Ribbon bar of the Ottoman "Liyakat Medal".
Every sultan of the Ottoman Empire had his own monogram, called the tughra, which served as a royal symbol. A coat of arms in the European heraldic sense was created in the late 19th century. Hampton Court requested from the Ottoman Empire a coat of arms to be included in their collection. As the coat of arms had not been previously used in the Ottoman Empire, it was designed after this request, and the final design was adopted by Sultan Abdul Hamid II on 17 April 1882.
Turkey has no official coat of arms, this star and crescent is being used on passports, ID cards, driving licences, embassy signs, seal of the presidential office, seal of the TBMM and the seal of the Ministry of Foreign Affairs.
Ottoman flag after the mid-19th century (before that time, the star was usually 8-pointed, not 5-pointed).
Baretka: Medal Wojenny (1915) = Gwiazda Gallipoli = Żelazny Półksiężyc – Imperium Osmańskie.
Autor: SADOVOD13, Licencja: CC BY-SA 4.0
На данном фоте изображён участник Войны за независимость Турции, представитель турецкой разведывательной группы - Мюмин Аксой.