Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

Muzeum Lotnictwa Polskiego
Ilustracja
Gmach Główny Muzeum
Państwo Polska
MiejscowośćKraków
Adresal. Jana Pawła II 39,
30-969 Kraków 28,
skr.poczt. 79
Data założenia1964
Zakres zbiorówstatki powietrzne i technika lotnicza
Wielkość zbiorówponad 200 samolotów (2007)
DyrektorTomasz Krzaczyński
Położenie na mapie Krakowa
Mapa konturowa Krakowa, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Muzeum Lotnictwa Polskiego”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Muzeum Lotnictwa Polskiego”
Ziemia50°04′36″N 19°59′36″E/50,076667 19,993333
Strona internetowa
Aero Ae-145 w ekspozycji muzeum (duży hangar)
Aero L-60 Brigadyr (duży hangar)
Albatros B.II (mały hangar)
Avia B.33 (licencyjny Ił-10) (duży hangar)
Aviatik C.III (mały hangar)
Bücker Bü 131B Jungmann (duży hangar)
Grigorowicz M-15 (mały hangar)
Curtiss Export Hawk II (duży hangar)
De Havilland 82A Tiger Moth II (duży hangar)
Jak-12 (duży hangar)
Jak-17UTI (ekspozycja plenerowa, w tle duży hangar)
Jak-18 (duży hangar)
Jak-40 (ekspozycja plenerowa)
Let L-200 Morava (duży hangar)
Lim6bis (ekspozycja plenerowa, w tle aleja MiG-ów)
LWD Szpak (duży hangar)
Tu-134A (ekspozycja plenerowa)
Po-2 (duży hangar)
PWS-26 (duży hangar)
PZL M-4 Tarpan (duży hangar)
PZL P.11c (duży hangar)
RWD-13 (duży hangar)
RWD-21 (duży hangar)
An-26 (ekspozycja plenerowa)
SAAB J 35J Draken (ekspozycja plenerowa)
SAAB AJSF 37 Viggen (ekspozycja plenerowa)
WSK MD-12F (ekspozycja plenerowa)
WSK-Mielec M-15 (Belphegor) (ekspozycja plenerowa)
TS-11 Iskra (ekspozycja plenerowa)
WSK TS-9 Junak 3 (duży hangar)
BŻ-1 GIL (SP-GIL) (duży hangar)
WSK Mi-2Ch (ekspozycja plenerowa)
Plan muzeum
WSK SM-2 (duży hangar)
silnik turboodrzutowy SO-1 (silnikownia)
silnik turboodrzutowy Lyulka AL-7F (silnikownia)
silnik Tumański RD-9B (silnikownia)

Muzeum Lotnictwa Polskiego – muzeum w Krakowie zlokalizowane na terenach dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny, gromadzące eksponaty związane z historią rozwoju lotnictwa. Liczba eksponowanych obecnie statków powietrznych przekracza 200. Muzeum wydaje własne publikacje, organizuje imprezy o charakterze edukacyjnym. Jest też uczestnikiem i organizatorem konferencji poświęconych historii lotnictwa i muzealnictwu[1]. Posiada również bibliotekę z ponad 30 tysiącami pozycji[2]. Znalazło się na ósmym miejscu listy najlepszych muzeów lotnictwa na świecie w rankingu telewizji CNN[3]. Na terenie Muzeum znajduje się baza Sekcji Lotnictwa Komendy Wojewódzkiej Policji w Krakowie, w której stacjonuje śmigłowiec PZL W-3 Sokół.

Historia

Lotnisko Kraków-Rakowice-Czyżyny

Muzeum Lotnictwa Polskiego funkcjonuje na terenach dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny (jednego z najstarszych lotnisk wojskowych na świecie). Lotnisko to powstało w 1912 roku w związku z rozwojem lotnictwa Austro-Węgier. W 1917 roku stało się jednym z punktów etapowych pierwszej w Europie regularnej pocztowej linii lotniczej łączącej Wiedeń z Kijowem i Odessą. Początkowo zajmowało obszar 55 ha i zawierało bazę oddziału lotniczego. Po odzyskaniu niepodległości i przejęciu obiektów lotniska przez polskie władze wojskowe zorganizowano pierwszą polską jednostkę bojową tzw. Eskadryllę Lotniczą (później 1 Eskadra). Następnie bazę rozbudowano tworząc warsztaty remontowo-produkcyjne, Niższą Szkołę Pilotów i kolejne eskadry. W 1921 roku powstał w oparciu o istniejące zaplecze techniczne 2 Pułk Lotniczy. W połowie lat 20. polskie władze wojskowe podjęły decyzję o rozbudowie lotniska. 18 lipca 1923 roku otwarto Cywilną Stację Lotniczą Kraków, czego efektem było powstanie drugiego co do wielkości lotniska w Polsce. W 1938 roku uruchomiono linię międzynarodową Warszawa-Kraków-Budapeszt. W czasie II wojny światowej lotnisko przejęli Niemcy, po wojnie straciło swoje znaczenie ze względu na rozwój urbanistyczny okolicznych terenów. W 1963 roku zostało zlikwidowane. W 2006 roku wpisano zespół obiektów lotniska do rejestru zabytków pod numerem A-1106[4].

Powstanie muzeum

Muzeum powstało w 1964 roku, dla pomieszczenia rosnącego zbioru statków powietrznych magazynowanych w kraju, którego rdzeń stanowiły eksponaty przejętej w 1945 roku poniemieckiej kolekcji. W tym celu 23 marca 1963 Minister Obrony Narodowej przekazał Aeroklubowi PRL tereny i budynki dawnego wojskowego Rakowice-Czyżyny, w tym hangar[5]. Pierwotnie muzeum funkcjonowało jako Ośrodek Ekspozycji Sprzętu Lotniczego przy Aeroklubie Krakowskim, a działalność muzeum zapoczątkowała Wystawa Lotnicza na przełomie sierpnia i września 1964 roku[6]. 1 lipca 1965 muzeum przeorganizowano jako Ośrodek Ekspozycji Lotniczej APRL w Krakowie[6]. 1 stycznia 1967 r. muzeum zostało przejęte przez Naczelną Organizację Techniczną i przemianowane na Muzeum Lotnictwa w Krakowie[6]. Od 1 stycznia 1971 muzeum nosiło nazwę Muzeum Lotnictwa i Astronautyki w Krakowie[6]. Wówczas też muzeum zostało przejęte przez Ministerstwo Komunikacji i nadano mu statut i osobowość prawną[7]. Nazwę tę Muzeum nosiło do lat 90. Pierwszym (1967-1983) dyrektorem Muzeum był Marian Markowski. Po nim placówką kierowali Wacław Kiściński (1983-1988), Michał Mietelski (1988-1989) i Krzysztof Radwan (1989-2020)[7].

Nowy budynek muzeum

Obok starego gmachu powstał (otwarcie nastąpiło 18 września 2010 roku[8]) nowy trzykondygnacyjny budynek[9], o powierzchni 4000 z lotu ptaka przypominający śmigło. Każde jego skrzydło pełni inną funkcję. Do ekspozycji obiektów muzealnych przeznaczone są dwa z nich. W trzeciej części zlokalizowane są m.in. biblioteka, biura, sala kinowa i konferencyjna. Inwestycja została sfinansowana ze środków samorządu województwa małopolskiego oraz środków unijnych i kosztowała około 45,8 mln zł. W lutym 2008 roku swoje wsparcie dla tej inicjatywy w kwocie 60 tys. dolarów zapowiedział amerykański koncern lotniczy Boeing[10]. 19 maja 2008 roku odbyło się uroczyste poświęcenie i wmurowanie aktu erekcyjnego. Poświęcenia dokonał metropolita krakowski Stanisław Dziwisz. Obecni byli m.in. marszałek województwa małopolskiego Marek Nawara, senator RP Janusz Sepioł, dyrektorzy departamentów Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego[11].

Status prawny i struktura organizacyjna muzeum

Muzeum działa w oparciu o ustawę o muzeach[12], ustawę o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej[13] oraz własny statut i podlega urzędowi marszałkowskiemu województwa małopolskiego. Zgodnie ze statutem muzeum jest samorządową instytucją kultury wyodrębnioną pod względem prawnym i ekonomiczno-finansowym, której organizatorem jest województwo małopolskie. Województwo zapewnia środki potrzebne do utrzymania i rozwoju muzeum.

W Muzeum Lotnictwa Polskiego istnieją następujące jednostki organizacyjne:[14]

  1. Dyrekcja Muzeum Lotnictwa Polskiego
  2. Dział Inwentaryzacji Muzealiów (DIM)
  3. Dział Upowszechniania Muzealiów (DUM)
  4. Dział Konserwacji Muzealiów (DKM)
  5. Dział Administracji (DA)
  6. Biblioteka Naukowa i Archiwum (BNiA), funkcjonująca na prawach działu
  7. Dział Finansowy (DF)
  8. Stanowisko ds. Sekretariatu (SEK)

Nadzór nad muzeum w sposób ogólny sprawuje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a w sposób bezpośredni – organizator. Przy muzeum działa trzynastoosobowa rada muzeum, której członków powołuje i odwołuje zarząd województwa małopolskiego[15]. Wewnętrznie zasady pracy muzeum są określone w Regulaminie Organizacyjnym[16].

Pochodzenie eksponatów

Większość eksponatów stanowią przekazane do muzeum egzemplarze wycofane z użytku przez wojsko lub władze państwowe. Część eksponatów trafiła do muzeum dzięki wymianie z innymi muzeami na świecie.

  • Muzeum jest w posiadaniu 25 samolotów pochodzących z kolekcji Hermanna Göringa, która przed wojną znajdowała się w berlińskich Deutsche Luftfahrt Sammlung (Niemieckich Zbiorach Lotniczych) i po wojnie została przejęta przez Polskę jako mienie porzucone przez Niemców w Kuźnicy Czarnkowskiej (znajdującej się przed wojną na terenie Niemiec). Eksponaty te początkowo jedynie magazynowano oraz uzupełniano o dalsze, głównie powojenne konstrukcje polskie, z przeznaczeniem dla przyszłego Muzeum Komunikacji[5]. W latach 40. magazynowano je w Okręgowej Składnicy Lotniczej w Gądkach, w latach 50. przeniesiono je do parowozowni w Pilawie (razem z zabytkowym taborem kolejowym), a następnie do pawilonów po Wystawie Ziem Odzyskanych we Wrocławiu (przekazując jednocześnie Muzeum Techniki NOT)[5]. W 1959 roku otwarto Centralną Wystawę Lotniczą na lotnisku w Pilczycach pod Wrocławiem, po raz pierwszy publicznie prezentując część zbiorów[5]. Wreszcie w 1963 roku zostały ostatecznie przeniesione do Krakowa. Obecnie stanowią one obok tzw. Berlinki przedmiot niemieckich roszczeń wobec Polski[17][18][19]. Należący do kolekcji brytyjski samolot De Havilland DH 9a z 1918 r., dar indyjskiego księcia Hajdarabadu dla brytyjskiego lotnictwa wojskowego, został zamieniony w latach 70. w Wielkiej Brytanii na myśliwiec Spitfire LF Mk XVIE z okresu II wojny światowej[20][21].
  • Dowództwo Sił Powietrznych Szwecji przekazało do zbiorów muzeum samolot AJSF 37 Viggen o numerze fabrycznym 37954. 29 listopada 2005 roku maszyna przyleciała bezpośrednio ze swojej bazy w Luleå w Szwecji i wylądowała na krakowskim lotnisku Balice skąd ulicami miasta przetransportowano ją do muzeum[22]. Egzemplarz ten latał już nad Polską w roku 2002 roku podczas ćwiczeń Strong Resolve 2002 i był jednym z pięciu rozpoznawczych Viggenów bazujących w 33 Bazie Lotnictwa Transportowego w Powidzu w składzie SwAFRAP (Swedish Air Force Rapid Reaction Unit).
  • Eksponowany w hangarze Curtiss Export Hawk II (D-IRIK) to jeden z dwóch samolotów zakupionych przez Hermanna Göringa dla niemieckiego asa lotnictwa Ernsta Udeta, by zachęcić go do wstąpienia do NSDAP w 1933 roku[23]. Samolot ten był wykorzystany do pokazów z okazji Letnich Igrzysk Olimpijskich 1936 roku w Berlinie.
  • Będący w ekspozycji muzeum TS-11 Iskra 1H 0730 w barwach Reprezentacyjnego Zespołu Akrobacyjnego Sił Powietrznych RP "Biało-Czerwone Iskry" to tzw. "Czerwona 1" pilotowana wcześniej przez dowódcę zespołu ppłk pil. Jerzego Lenia. Została ona przekazana decyzją MON do zbiorów muzeum po wylataniu resursu.
  • Znajdujący się w zbiorach muzeum jedyny ocalały na świecie P.11c w czasie kampanii wrześniowej brał udział w walkach. Pilotował go ppor. Wacław Król. 1 września zestrzelił wspólnie z kpr. Pawłem Kowalą samolot rozpoznawczy Hs 126, a 5 września wraz z kpr. Piotrem Zaniewskim zestrzelił He 111. Nie zostało to uwzględnione przez komisję Bajana, jednak znalazło potwierdzenie w danych Luftwaffe[24].
  • Amerykański Northrop F-5E Tiger II z ekspozycji plenerowej jest zdobyczą wojenną z okresu wojny wietnamskiej. Maszyny te były eksportowane przez Stany Zjednoczone do wielu krajów m.in. do Wietnamu Południowego. Część z nich została przejęta przez siły Wietnamu Północnego i przez nie wykorzystywana. Jedna z takich maszyn została przekazana Instytutowi Lotnictwa do opracowania dokumentacji technicznej dla przezbrojenia samolotu w działka produkcji radzieckiej. Dokumentacja nie została opracowana, zaś samolot ostatecznie trafił do muzeum[25].

Pomniki i odznaczenia związane z muzeum

Na terenie należącym do muzeum znajdują się trzy pomniki:

  • Pomnik Lotników – ufundowany w roku 1970 przez społeczeństwo Krakowa ku czci Lotników walczących na frontach II wojny światowej, usytuowany obok hangaru, otoczony zielenią. Pomnik ma formę głazu na którym widnieje tablica z napisem: "1939 1945/ CHWAŁA/ POLSKIM LOTNIKOM/ UCZESTNIKOM BOHATERSKICH/ WALK Z NAJEŹDŹCĄ HITLEROWSKIM/ W 25 ROCZNICĘ ZWYCIĘSTWA/ NAD FASZYZMEM/ SPOŁECZEŃSTWO MIASTA KRAKOWA"[26].
  • Tablica upamiętniająca lotnicze wsparcie dla okupowanej Polski, usytuowana nieopodal dużego hangaru. Upamiętnia ona wsparcie lotnicze niesione przez lotników polskich, angielskich, kanadyjskich, nowozelandzkich, australijskich, południowoafrykańskich i amerykańskich. Na tablicy wymienione są jednostki prowadzące w latach 1941-1944 zrzuty lotnicze z pomocą dla walczącej Polski[27].
  • Tablica upamiętniająca 80. rocznicę powstania lotnictwa polskiego powstała wspólnym staraniem Muzeum Lotnictwa Polskiego i Krakowskiego Klubu Seniorów Lotnictwa. Tablica usytuowana jest na terenie Muzeum Lotnictwa, w miejscu pamięci urządzonym w granicy posesji nieopodal dużego hangaru. Poświęcona jest zdobywcy Lotniska Rakowice-Czyżyny w październiku 1918 roku – komendantowi płk. pil. Romanowi Florerowi oraz Ernestowi Cieślewskiemu i innym dowódcom, personelowi latającemu, technicznemu i obsłudze naziemnej 2. Pułku Lotniczego (1921-1939) oraz 308 Dywizjonu Myśliwskiego Krakowskiego (1940-1946)[28].

W pobliżu muzeum w Parku Lotników Polskich znajduje się pomnik lotników polskich poległych na wszystkich frontach II wojny światowej autorstwa Bronisława Chromego[29] a także głaz z inskrypcją „Chwała lotnikom” z 1970 roku.

Muzeum nadaje również własne odznaczenie – Medal Wdzięczności Muzeum „Summa Cum Laude”. Otrzymali go m.in. Ryszard Kaczorowski[30] i inż. Jerzy Płoszajski[31].

Programy edukacyjne i imprezy

Małopolski Piknik Lotniczy

Muzeum rokrocznie, w czerwcu, organizuje Małopolski Piknik Lotniczy. W 2003 roku na potrzeby lotnicze muzeum i pikniku lotniczego ustanowiono ponownie czynne lądowisko na zachodnim fragmencie dawnej betonowej drogi startowej (obecnie przedzielonej ulicą; wschodnia część leży na terenie osiedla mieszkaniowego, mniej więcej w zachowanym stanie). Nowa droga startowa jest czynna na kierunku 26 i posiada betonową nawierzchnię o wymiarach 720 × 60 m. Mogą z niej korzystać lekkie samoloty do 7500 kg i śmigłowce.

Lotniczy Park Kulturowy

Muzeum jest również inwestorem przedsięwzięcia o nazwie „Lotniczy Park Kulturowy”[32], którego projekt wykonano w Instytucie Architektury Krajobrazu Politechniki Krakowskiej pod kierunkiem Marii Łuczyńskiej-Bruzdy. Celem przedsięwzięcia jest stworzenie odpowiedniego otoczenia parkowego.

"Przygody z wiedzą"

Wspólnie z władzami wojewódzkimi, Muzeum Inżynierii Miejskiej, i Parkiem Wodnym w Krakowie, muzeum realizuje wspólny program edukacyjny pod nazwą "Przygody z wiedzą" skierowany do uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych, liceów i techników. Łączy on w sobie elementy propagujące wiedzę techniczną z promocją zdrowego stylu życia[33]. Muzeum ma w swej ofercie blok lekcji muzealnych prowadzonych przez pracowników muzeum[34]. Muzeum co roku bierze również udział w Nocy Muzeów, a także podobnej w swym charakterze imprezie pod nazwą "Dni Otwartych Drzwi Muzeów Krakowskich" odbywającej się jesienią i organizowanej z inicjatywy Stałej Konferencji Dyrektorów Muzeów Krakowskich przy współpracy z Urzędem Miasta Krakowa.

Projekt muzealny "NATO 1949 – 2009"

Z okazji przypadającej na rok 2009 sześćdziesiątej rocznicy podpisania Traktatu Północnoatlantyckiego (4 kwietnia 1949 roku), a także dziesiątej rocznicy przystąpienia Polski do NATO (12 marca 1999 roku), Muzeum podjęło się realizacji projektu muzealnego, którego głównym celem jest stworzenie stałej ekspozycji statków powietrznych w barwach państw członkowskich Sojuszu. Pierwszym eksponatem tej kolekcji jest MiG-29 w barwach polskich, o numerze taktycznym 4115. Na połowie eksponatu zostanie przywrócony kamuflaż i niemieckie oznakowania, gdyż samolot ten był pierwszą sowiecką konstrukcją używaną w ramach Sojuszu przez Luftwaffe[35][36][37][38]. W ramach wymiany, w zamian za śmigłowiec Mi-2, muzeum otrzymało też Mirage 5 BA o numerze taktycznym BA-03 od Królewskiego Muzeum Sił Zbrojnych w Brukseli[39]. W dniu 19 listopada 2008 r. do Muzeum dotarł kolejny eksponat, ponaddźwiękowy samolot myśliwski Lockheed F-104 Starfighter S/ASA-M, przekazany nieodpłatnie przez Aeronautica Militare Italiana (Włoskie Siły Powietrzne). Samolot był jednym z ostatnich Starfighterów w służbie, przybył z bazy lotniczej w Grazzanise koło Neapolu. Egzemplarz ten został wyprodukowany na licencji we Włoszech, jego numer taktyczny to RS-05, seryjny MM6876. Kolejne samoloty spodziewane na ekspozycji to Republic F-84F Thunderstreak (nr takt. FU-36), SEPECAT Jaguar GR.1 (nr. ser. XX730), Ling-Temco-Vought A-7P Corsair II (nr taktyczny 5502), Hawker Siddeley Harrier Gr.3 (nr ser. XW919)[40][41].

Lista eksponatów

Samoloty

Lista samolotów znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[42]:

Szybowce

Lista szybowców znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[44]:

Motoszybowce

Lista motoszybowców znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego [45]:

Śmigłowce

Lista śmigłowców znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[46]:

Aerospatiale (FW) SE-3160 Alouette III

Rakietowe systemy przeciwlotnicze

Lista rakietowych systemów przeciwlotniczych w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[47]:

Silniki

Oprócz statków powietrznych muzeum posiada też ekspozycję silników lotniczych, prezentowanych w sposób umożliwiający poznanie ich konstrukcji. Są to[48]:

  • AI-14R
  • AI-24WT
  • Alfa Romeo 126 RC 34
  • Argus As 10c
  • Argus As 410
  • Argus As 5
  • Argus As 7
  • Argus As 8
  • Armstrong Siddeley Genet
  • Austro-Daimler DM 200
  • Avia M-332
  • Avia M-337
  • Benz Bz IVd
  • BMW 132 Z
  • BMW 801 D2
  • BMW IIIa
  • Bramo 323 Fafnir
  • Breda (lic. SPA 6a)
  • Bristol Cherub I
  • Bristol Pegasus X
  • Clerget 9B
  • Daimler-Benz DB 600 G
  • Farman 12 WE
  • Farman 9 EFR
  • Gnome-Rhone 9KRd Mistral
  • Gnome-Rhone Jupiter 9Ab
  • GTD-350
  • Hirth HM-504A
  • Hirth HM-508
  • Hirth HM-60R
  • Hispano-Suiza 12X
  • Hispano-Suiza 82
  • Isotta Fraschini Bianchi V 4B
  • Junkers Jumo 205
  • Junkers Jumo 211
  • Junkers L 8
  • Klimow M-103
  • Klimow WK-105 PF
  • Le Rhone 9
  • Liberty L-12
  • LIT-3 (lic. Iwczenko AI-26)
  • Lorraine-Dietrich 12 EB
  • Liulka AL-7F
  • Maybach HSLU
  • Maybach Mb IV
  • Mercedes Benz F-7502
  • Mercedes D.IIIa
  • Mercedes D IVa
  • Mercedes D IVb
  • Mercedes E 4F
  • Mikulin AM-34
  • Mikulin AM-35A
  • Mikulin AM-42
  • Mikulin AM-38F
  • NAG C III
  • Praga Doris 208B
  • Pratt & Whitney R-1830
  • Pratt & Whitney R-2800
  • PZInż. Junior
  • PZInż. Major Typ 4
  • PZL Pegaz II
  • PZL Pegaz VIII
  • PZL WN-3
  • R-11
  • R-13
  • R-27
  • RAF 3A Napier
  • RAF 4A Daimler
  • RD-10A
  • RD-500
  • RD-9B
  • Renault 12FE
  • Renault 6Q11
  • Rolls-Royce Eagle Mk IX
  • Rolls-Royce Kestrel II S
  • Rolls-Royce Merlin Mk XX
  • 9D21
  • R-11 (SCUD)
  • Salmson 9 AD
  • Salmson Z-9
  • Siemens-Halske Sh-14
  • silnik strumieniowy Wójcickiego
  • Sunbeam Mohawk
  • Szwiecow ASh-21
  • Szwiecow ASh-62 IR
  • Szwiecow ASh-82 FN
  • Szwiecow M-11 D
  • Szwiecow M-11 FR
  • Walter HWK 109-501
  • Walter HWK 109-507
  • Walter Minor 4-III
  • Walter Mistral K-14
  • Wright R-2600-23 Cyclone 14
  • Wright Whirlwind R-975
  • WSK Lis-2
  • WSK NP-1
  • WSK SO-1

Plan muzeum

  1. Mały hangar – samoloty z lat 1909–1920,
  2. Duży hangar – samoloty, śmigłowce i szybowce zgromadzone w oryginalnym przedwojennym hangarze 2 Pułku Lotniczego.
  3. Silnikownia – jedna z największych w Europie kolekcji silników lotniczych od okresu pionierskiego do dziś; pozwala prześledzić zmiany w konstrukcji silników na przestrzeni dziejów od silników rzędowych, rotacyjnych i gwiazdowych aż do współczesnych turboodrzutowych.
  4. „Swego nie znacie” – wystawa statków powietrznych z okresu pionierskiego lotnictwa,
  5. Wystawa plenerowa – wielkogabarytowe cywilne i wojskowe statki powietrzne. Na wystawie plenerowej zgromadzono niemal wszystkie odrzutowce używane przez Wojsko Polskie.

Zobacz też

Przypisy

  1. Międzynarodowa Konferencja Naukowa "Środkowoeuropejskie dziedzictwo lotnicze" Zakopane 2005. www.air-news.info, 2005-11-07. [dostęp 2009-01-20].
  2. Muzeum Lotnictwa w Krakowie. Miejscownia.com. [dostęp 6 stycznia 2009].
  3. World's 14 best aviation museums (ang.). W: cnn.com [on-line]. 2014-02-07. [dostęp 2014-02-11].
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2020-09-30. [dostęp 2009-01-12].
  5. a b c d Krzyżan 1983 ↓, s. 14-17.
  6. a b c d Krzyżan 1983 ↓, s. 18-20.
  7. a b Historia. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  8. Oficjalne otwarcie nowego budynku. [dostęp 17 października 2010].
  9. Nowy budynek. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  10. Dawid Hajok: Boeing wesprze krakowskie muzeum lotnictwa. Gazeta.pl. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  11. Uroczystość poświęcenia i wmurowania Aktu erekcyjnego pod budowę gmachu głównego Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  12. Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz.U. z 2020 r. poz. 902)
  13. Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2020 r. poz. 194)
  14. Struktura. [dostęp 4 czerwca 2013].
  15. Statut Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. bip.malopolska.pl. [dostęp 2018-10-12].
  16. Regulamin Organizacyjny Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. bip.malopolska.pl. [dostęp 2013-07-04].
  17. Włodzimierz Kalicki: Berlin, Berlinka i bierna Warszawa. 11 sierpnia 2007. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  18. Anna Bugajska: Niemcy chcą odzyskać kolekcję Göringa z Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Gazeta.pl, 11 sierpnia 2007. [dostęp 24 września 2008].
  19. Krzysztof Radwan: Kolekcja musi pozostać w Krakowie - Krzysztof Radwan, dyrektor Muzeum Lotnictwa w Krakowie o przyszłości zbiorów. Gazeta.pl, 2004-06-24. [dostęp 24 września 2008].
  20. Włodzimierz Kalicki: Czy oddamy Bibliotekę Pruską?. Gazeta Wyborcza, 12 października 2001. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  21. Anna Bugajska: Bezcenna kolekcja - Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. gazeta.pl, 2004-06-18. [dostęp 2009-01-16].
  22. Wojciech Matusik / AG: Transport samolotu Saab Viggen do Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie - galeria zdjęć. 12 grudnia 2005. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  23. Ernst Udet (ang.). spiritus-temporis.com. [dostęp 18 października 2008].
  24. Wojciech Zmyślony: Wacław Król. Polskie Siły Powietrzne w II wojnie światowej www.polishairforce.pl. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  25. Michał Gajzler: Northrop F-5E/F Tiger II cz. II. militarium.net, 2008-02-28. [dostęp 8 października 2008].
  26. Jerzy Woźniakiewicz: Pomnik Lotników. 28.05.2008.. [dostęp 10 października 2008].
  27. Jerzy Woźniakiewicz: Tablica upamiętniająca lotnicze wsparcie dla okupowanej Polski. 28.05.2008.. [dostęp 10 października 2008].
  28. Jerzy Woźniakiewicz: Tablica upamiętniająca 80. rocznicę powstania lotnictwa Polskiego. 28.05.2008.. [dostęp 10 października 2008].
  29. Jerzy Woźniakiewicz: Pomnik Lotników Polskich. 28.05.2008.. [dostęp 10 października 2008].
  30. Prezydent Kaczorowski odwiedził Muzeum Lotnictwa Polskiego. Muzeum Lotnictwa Polskiego. [dostęp 8 października 2008].
  31. Zaszczytne wyróżnienia członków STP : Dwa wyróżnienia inż. Jerzego Płoszajskiego. Stowarzyszenie Techników Polskich. [dostęp 8 października 2008].
  32. Lotniczy Park Kulturowy. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  33. Przygody z wiedzą. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  34. Lekcje. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  35. a b Pierwszy eksponat nowo tworzonej kolekcji w Muzeum. [dostęp 25 sierpnia 2008]. – Informacja na stronie Muzeum o przekazaniu samolotu MiG-29
  36. Ireneusz Dańko: MIG-29 wśród maszyn NATO. Gazeta.pl, 4 kwietnia 2008. [dostęp 25 sierpnia 2008]. – Artykuł o przekazaniu samolotu MiG-29
  37. Ireneusz Dańko: MIG-29 wśród maszyn NATO. Gazeta.pl, 4 kwietnia 2008. [dostęp 25 sierpnia 2008]. – fotoreportaż z transportu samolotu MiG-29
  38. Jacek Szustakowski: Skrzydła Sojuszu. Żołnierz Polski. Gazeta Internetowa Redakcji Wojskowej, 30 czerwca 2008. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  39. a b Mirage wylądował.... [dostęp 25 sierpnia 2008]. – Informacja na stronie Muzeum o przekazaniu samolotu Mirage 5.
  40. Sławomir Kasjaniuk: F-104 jutro w Krakowie. lotniczapolska.pl, 2008-10-18. [dostęp 2008-11-19].
  41. F 104 S Starfighter w krakowskim Muzeum. Muzeum Lotnictwa Polskiego. [dostęp 2008-11-26].
  42. Samoloty eksponowane. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  43. Ling Temco Vought A-7P Corsair II. Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. [dostęp 2009-06-21].
  44. Szybowce eksponowane. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  45. Motoszybowce eksponowane. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  46. Śmigłowce eksponowane. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  47. Rakietowe systemy przeciwlotnicze. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  48. Silniki eksponowane. [dostęp 25 sierpnia 2008].

Bibliografia

  • Krzysztof Radwan, Jan Hoffmann: Katalog zbiorów muzeum. [kol. red. Krzysztof Radwan et al.]. Kraków: Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, 2003. ISBN 83-915921-0-3.
  • Krzysztof Radwan, Dariusz Rutkowski, Krzysztof Mroczkowski, Krzysztof Wielgus, Marcin Sigmund: ...Swego nie znacie: magazyny historii: 40 lat Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, 2003. ISBN 83-915921-4-6.
  • Krzysztof Wielgus: Rakowice-Czyżyny lotnisko Krakowa: od "Ogrodu dla Lotników" do Lotniczego Parku Kulturowego. Kraków: Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, 2002. ISBN 83-915921-3-8.
  • Marian Krzyżan: Samoloty w muzeach polskich. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1983, seria: Biblioteczka Skrzydlatej Polski. 25. ISBN 83-206-0432.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Propozycja DA.svg
Autor: M.Komorniczak, Licencja: CC BY 3.0
Propozycja dla Dobry Artykuł dla PL.WIKI
Geographylogo.svg
Autor: Andrew Fitzsimon, Licencja: CC0
Geography logo
Kraków location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Mapa lokacyjna miasta Kraków. Punkty graniczne mapy:
  • N: 50.15 N
  • S: 49.95 N
  • W: 19.76 E
  • E: 20.26 E
Lesser Poland Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
  • N: 50.59 N
  • S: 49.07 N
  • W: 18.92 E
  • E: 21.55 E
Legenda muzeum.svg
Symbol muzeum do legendy mapy
RWD 21 PICT0009.jpg
Autor: Michał Derela (Pibwl), Licencja: CC BY-SA 4.0
Samolot turystyczny i sportowy RWD 21 w zbiorach Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
Flag of the German Empire.svg
Bundesflagge und Handelsflagge des Norddeutschen Bundes (1866-1871) und Reichsflagge des Deutschen Reiches (1871-1918)
Flag of Germany (1867–1918).svg
Bundesflagge und Handelsflagge des Norddeutschen Bundes (1866-1871) und Reichsflagge des Deutschen Reiches (1871-1918)
Flag of Germany (1935–1945).svg
National flag and merchant ensign of Germany from 1935 to 1945.
WSK SM-2.jpg
Autor: Varga Attila, Licencja: CC-BY-SA-3.0
SM-2 helicopter (Polish Aviation Museum, Cracow)
SO-1 1.jpg
Autor: Varga Attila, Licencja: CC-BY-SA-3.0
SO-1 turbojet engine, displayed at the Polish Aviation Museum, Cracow
Aviatik C.III in Polish Aviation Museum.jpg
Autor: Robin & Bazylek, Licencja: CC BY 2.0
Aviatik C.III and DFW C.V on display at Polish Aviation Museum in Kraków.
Yak-18 PICT0032.JPG
Autor: Michał Derela (Pibwl), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Yakovlev Yak-18 in the Polish markings at the Polish Aviation Museum in Kraków
An-26 w Muzeum Lotnictwa Polskiego Antonov An-26 in Cracow.JPG
Autor: MMalczyk, Licencja: CC BY-SA 3.0
Wycofany samolot transportowy An-26 uziemiony na terenie lotniska Kraków-Czyżyny, w tle widoczny Tu-134.
PZLP11C CURRENT.jpg
(c) Jinxs z angielskojęzycznej Wikipedii, CC-BY-SA-3.0
Szymon Wlazlowski, Krakow 2004. This image presents the sole surviving original Polish airplane PZL p11c, as on the display in the Polish Aviation Museum.
Tu-134 PLL LOT w Krakowie Tu-134 LOT Polish Airlines stored in Cracow.JPG
Autor: MMalczyk, Licencja: CC BY-SA 3.0
Samolot pasażerski Tu-134 w malowaniu PLL LOT należący do Muzeum Lotnictwa Polskiego uziemiony na terenie lotniska Kraków-Cżyżyny.
Aero145 PICT0015.jpg
Autor: Michał Derela (Pibwl), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Samolot sanitarny Aero Ae-145 w zbiorach Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
GrigorowiczM-15.JPG
Autor: Daniel Delimata, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Grigorowicz M-15
L60 Brigadyr PICT0014.JPG
Autor: Michał Derela (Pibwl), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Aero L-60 Brigadýr - Czechoslovak utility aircraft in the Polish air ambulance service markings at the Polish Aviation Museum in Kraków.
Yak40 PICT0057.JPG
Autor: Michał Derela (Pibwl), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Yakovlev Yak-40 as a Polish governmental aircraft, Polish Aviation Museum in Kraków
Avia-B33 Il10 PICT0021.JPG
Autor: Michał Derela (Pibwl), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Avia B33 (licencyjny Ił-10) w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
Bucker Bu 131B.jpg
Autor: Delimata, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Bücker Bü 131B
Curtis export hawk II cracow aviation museum.jpg
(c) Jinxs, CC-BY-SA-3.0
Szymon Wlazlowski, Cracow 2005. The sole surviving Curtis Hawk Export, piloted by Ernst Udet during the 1936 Summer Olympics.
LWD-Junak-3 PICT0033.JPG
Autor: Michał Derela (Pibwl), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Polish LWD Junak-3 trainer aircraft in the Polish Aviation Museum in Kraków
Jak-17UTI.JPG
Autor: Daniel Delimata, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Jak-17 UTI
AlbatrosBII.jpg
Autor: Daniel Delimata, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Albatros B.II
Viggen.JPG
Autor:
Daniel Delimata
, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Saab AJSF 37 Viggen (37954) at Muzeum Lotnictwa Polskiego in Krakow, Poland.
Po-2LNB PICT0044.jpg
Autor: Michał Derela (Pibwl), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Polikarpov U-2LNB light bomber in markings of the Polish aviation in the USSR during World War II, at the Polish Aviation Museum in Kraków
Polish Aviation Museum (Main Building, 2005 by arch. Bartlomiej Kisielewski), 39 John Paul II Av, Nowa Huta, Krakow, Poland.jpg
Autor: Zygmunt Put Zetpe0202, Licencja: CC BY-SA 4.0
Muzeum Lotnictwa Polskiego (Gmach Główny, proj. Bartłomiej Kisielewski 2005), al. Jana Pawła II 39, Nowa Huta, Kraków
WSK MD-12F Cracow.jpg
Autor: Varga Attila, Licencja: CC-BY-SA-3.0
WSK MD-12F (Polish Aviation Museum, Cracow)
Lyulka AL-7F turbojet.jpg
Autor: Varga Attila, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Lyulka AL-7F1 turbojet engine, displayed at the Polish Aviation Museum, Cracow
LWD SZPAK.JPG
Autor: Daniel Delimata, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Polski samolot LWD Szpak-4T, nr rej. SP-AAG, Muzeum lotnictwa Polskiego w Krakowie
Lim6bis MLP.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC BY-SA 1.0
L200 Morava PICT0041.JPG
Autor: Michał Derela (Pibwl), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Samolot sanitarny Let L-200 Morava w zbiorach Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
LotniskoKrakówRakowiceCzyżyny-MuzeumLotnictwa-MałyHangar-POL, Kraków.jpg
Autor: Mach240390, Licencja: CC BY 3.0
Lotnisko Kraków-Rakowice-Czyżyny. Muzeum Lotnictwa, mały hangar. 2016
TS-11 iskra Cracow 1.jpg
Autor: Varga Attila, Licencja: CC BY-SA 3.0
TS-11 Iskra, Polish jet trainer aircraft (Polish Aviation Museum, Cracow, Poland)
PZL-M4 Tarpan PICT0007.jpg
Autor: Michał Derela user:Pibwl, Licencja: CC-BY-SA-3.0
PZL-Mielec M-4 Tarpan - Polish trainer aircraft prototype, Polish Aviation Museum in Kraków
BZ-1 GIL PICT0023.JPG
Autor: Michał Derela (Pibwl), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Polish experimental helicopter BŻ-1 GIL in the Polish Aviation Museum in Kraków
Mi-2Ch Cracow 1.jpg
Autor: Varga Attila, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Mi-2Ch helicopter (Polish Aviation Museum, Cracow)
MLP.svg
Autor: Delimata, Licencja: CC BY-SA 4.0
Plan Muzeum Lotnictwa Polskiego
  1. Mały hangar – samoloty z lat 1909 do 1920,
  2. Duży hangar – samoloty, śmigłowce i szybowce zgromadzone w oryginalnym przedwojennym hangarze 2 Pułku Lotniczego.
  3. Silnikownia – jedna z największych w Europie kolekcja silników lotniczych od okresu pionierskiego po dzień dzisiejszy, pozwala prześledzić zmiany w konstrukcji silników na przestrzeniach dziejów od silników rzędowych, rotacyjnych i gwiazdowych aż do współczesnych silników turboodrzutowych.
  4. „Swego nie znacie” – wystawa statków powietrznych z okresu pionierskiego lotnictwa,
  5. Wystawa plenerowa – wielkogabarytowe cywilne i wojskowe statki powietrzne. Na wystawie plenerowej zgromadzono niemal wszystkie odrzutowce używane przez polskie wojsko.
LotniskoKrakówRakowiceCzyżyny-MuzeumLotnictwa-DużyHangar-POL, Kraków.jpg
Autor: Mach240390, Licencja: CC BY 3.0
Lotnisko Kraków-Rakowice-Czyżyny. Muzeum Lotnictwa - duży hangar. 2016
Tumansky RD-9B 2.jpg
Autor: Varga Attila, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Tumansky RD-9B turbojet engine (Museum of Polish Aviation, Cracow)
WSK-Mielec M-15 1.jpg
Autor: Varga Attila, Licencja: CC-BY-SA-3.0
WSK-Mielec M-15 Belphegor Polish jet agricultural aircraft, displayed at the Museum of Polish Aviation, Cracow
Saab J 35J Draken 35520 at Polish Aviation Museum May 2006.jpg
Autor:
Daniel Delimata
, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Saab J 35J Draken at Polish Aviation Museum in Krakow, Poland
Jak-12 PICT0025.JPG
Autor: Michał Derela (Pibwl), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Yakovlev Yak-12 (basic model) in the Polish markings at the Polish Aviation Museum in Kraków