Muzeum Parafialne w Grybowie
Oddział Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie | |
Państwo | ![]() |
---|---|
Miejscowość | Grybów |
Adres | Kościelna 3 |
Data założenia | lata 30. XX wieku |
Zakres zbiorów | sztuka sakralna, przedmioty liturgiczne |
Dyrektor | ks. Ryszard Sorota |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Muzeum Parafialne w Grybowie – mieści się w budynku drewnianej plebanii zbudowanej w 1699 roku i jest filią tarnowskiego Muzeum Diecezjalnego.
Historia Muzeum Parafialnego
Muzeum parafialne powstało staraniem ks. Jana Solaka (+ 1961), proboszcza grybowskiej parafii, jako miejsce eksponowania wyposażenia z rozebranego w 1908 parafialnego kościoła. Po II wojnie światowej zbiory zostały uzupełnione o eksponaty z synagogi grybowskiej, okolicznych cerkwi oraz ocalałe ze spalonego w 1945 roku drewnianego kościoła świętego Bernardyna. O rozwój Muzeum troszczył się przez długie lata następny proboszcz - ks. Adam Kaźmierczyk (+2004)[1], będąc jednocześnie jego kustoszem. W 1962 roku został opracowany katalog zbiorów, a w 1970 roku budynek plebanii został wpisany do rejestru zabytków. W 2006 urząd Proboszcza parafii św. Katarzyny w Grybowie, a wraz z nim troskę o Muzeum Parafialane przejął ks. Ryszard Sorota. Podjęto podstawowe prace zabezpieczające przy budynku „starej plebanii”. Zbiory muzealne zostały rozmieszczone w odpowiednio przygotowanych i doświetlonych pomieszczeniach. W 2009 do kolejnego z pomieszczeń, przylegającego do muzeum, została przeniesiona Biblioteka Parafialna[2].
Ekspozycja
Rolę muzeum pełni zachodnia część budynku. Znajduje się tu kolekcja dawnego malarstwa i rzeźby, zbiór zabytków rzemiosła artystycznego i piśmiennictwa, nie tylko z kościołów katolickich, ale również z obiektów greckokatolickich i judaistycznych.
Do najcenniejszych eksponatów należy z pewnością gotyckie (ok. 1450), malowane na desce przedstawienie św. Zofii z trzema córkami, wykonane przez nieznany warsztat z Małopolski oraz późnogotycki obraz Świętej Rodziny z przełomu XV i XVI w. (obecnie w Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie). Cenne są też dwa trójkątne zwieńczenia nie zachowanego ołtarza tryptykowego z popiersiami proroków Daniela oraz Zachariasza z około 1460 roku.
Znaczną część zbiorów stanowią ikony z łemkowskich cerkwi, najstarsze z XVIII w. (św. Jerzy, św. Michał Archanioł, Chrystus Pantokrator, Matka Boska z Dzieciątkiem), inne z następnego stulecia (fragmenty ikonostasu). Największą część kolekcji stanowią dzieła pochodzące z grybowskich kościołów: późnobarokowe obrazy św. Katarzyny i Męczeństwo św. Andrzeja, figurka św. Jana Nepomucena z 2 poł. XVIII w.[3].
Muzeum posiada także starodruki, np. księgi liturgiczne z XVII i XVIII w., ewangeliarze cerkiewne z początku XIX wieku oraz pergaminowy dokument królewski z 1724 adresowany do rzemieślników grybowskich z własnoręcznym podpisem króla Augusta II Mocnego[4]. Wśród eksponatów znajduje się również unikatowy, ponad 200-letni zwój Tory, który grybowscy Żydzi oddali miejscowym księżom na przechowanie, nim Niemcy wywieźli ich do ośrodków zagłady[5].
Galeria
Przypisy
- ↑ Zmarł ks. Prałat Adam Kaźmierczyk, „Kurier Grybowski” 1/24(2004)5, s. 2-3.
- ↑ http://www.grybow.parafia.info.pl/?p=main&what=49 [dostęp 17.04.2013]
- ↑ J. Skrabski, Kościoły Grybowa. Monografia historyczno-artystyczna, Kraków 2010, s. 283-284
- ↑ Chronowska Barbara: „Historia parafii” na stronach Sanktuarium Matki Bożej Przedziwnej w Grybowie [dostęp 08.06.2013]
- ↑ Muzeum Parafialne w Grybowie [dostęp 08.06.2013]
Bibliografia
- Gurba S., Pedagogiczna rola muzeów kościelnych na wybranych przykładach działań Muzeum Parafialnego w Grybowie, „Pedagogika Katolicka” 15(2014)2, s. 99-110. ISSN 1898-3685 dostęp on-line
- Józef Skrabski , Kościoły Grybowa. Monografia historyczno-artystyczna, Kraków: Studio Wydawnicze DodoEditor, 2010, ISBN 978-83-928734-4-0, OCLC 750585077 .
- Grybów. Studia z dziejów miasta i regionu, t. III, red. D. Quirini Popławska, Kraków 1995. ISBN 83-7052-235-1
- http://www.grybow.parafia.info.pl/?p=main&what=49
- Zmarł ks. Prałat Adam Kaźmierczyk, „Kurier Grybowski” 1/24(2004)5, s. 2-3. ISSN 1509-670X
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
- N: 50.59 N
- S: 49.07 N
- W: 18.92 E
- E: 21.55 E
Autor: Stanisław Gurba, Licencja: CC BY-SA 3.0
Grybów - stara plebania, obecnie Muzeum parafialne w Grybowie - filia Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie
Autor: mik Krakow, Licencja: CC BY-SA 2.0
X Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, maj 2008
Autor: mik Krakow, Licencja: CC BY-SA 2.0
X Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, maj 2008
Autor: mik Krakow, Licencja: CC BY-SA 2.0
X Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, maj 2008
Autor: mik Krakow, Licencja: CC BY-SA 2.0
X Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, maj 2008
Autor: mik Krakow, Licencja: CC BY-SA 2.0
X Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, maj 2008