Nastawnia (kolejnictwo)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/Nastawnia.jpg/220px-Nastawnia.jpg)
Nastawnia – posterunek techniczny nastawczy mieszczący urządzenia do zdalnego sterowania ruchem kolejowym, wyposażony w urządzenia nastawcze, blokowe i łączności – z którego ustawia się drogi przebiegu pociągów, przestawia zwrotnice oraz nadaje sygnały (za pomocą semaforów, tarcz manewrowych i innych sygnalizatorów). Jej pracą kieruje dyżurny ruchu.
Część stacji kolejowej, której urządzenia (rozjazdy, semafory) są sterowane z danej nastawni, nazywa się okręgiem nastawczym. Jeśli na danej stacji jest tylko jedna nastawnia, to pojęcie okręgu nastawczego jest tożsame z terenem stacji.
Rodzaje nastawni:
- nastawnia dysponująca – najważniejsza (główna) nastawnia na danej stacji, kieruje ruchem pociągów i nadzoruje pozostałe nastawnie w okręgu sterowania, za pośrednictwem urządzeń umożliwiających bezpośrednie sterowanie ruchem lub uzależniających od decyzji dyżurnego ruchu dysponującego (sterowane przez podporządkowane nastawnie wykonawcze). W nastawni dysponującej swoją siedzibę ma dyżurny ruchu dysponujący. W nastawni może pracować także dyżurny ruchu pomocniczy, a dodatkowo nawet kilku nastawniczych.
- nastawnia wykonawcza – podlega dysponującej, pracujący na niej nastawniczy obsługuje urządzenia sterowania ruchem w określonej części stacji (okręgu nastawczym) na polecenie dyżurnego ruchu dysponującego.
- nastawnia manewrowa – kieruje pracą manewrową na całej stacji lub w jej części poprzez nastawianie zwrotnic i sygnałów dla manewrów. Taka nastawnia obsługująca zwrotnice w rejonie górki rozrządowej nazywana jest nastawnią rozrządową.
Nazwa nastawni dysponującej jest skrótem nazwy stacji, na której się znajduje. W przypadku większej liczby nastawni do skrótu nazwy dodawane są kolejne litery alfabetu. Nastawnię wykonawczą oznacza się symbolem nadrzędnej nastawni dysponującej, uzupełnionym o cyfrę 1, w przypadku większej ilości nastawni wykonawczych każda z nich otrzymuje jako wyróżnik kolejną cyfrę (2, 3, itd.). Jeżeli na stacji znajduje się kilka nastawni dysponujących posiadających podległe nastawnie wykonawcze, oznaczenia nastawni wykonawczych są jedno- i dwucyfrowe i są nadawane w taki sposób, by nastawnie wykonawcze na tej samej stacji nie posiadały takiego samego wyróżnika cyfrowego. W tym przypadku najczęściej każda nastawnia dysponująca ma przydzielony pełny zakres dziesiątek (1 – 9, 11 – 19, 21 – 29, itd.), z których to zakresów oznacza się kolejne podległe nastawnie wykonawcze.
Nastawnia mechaniczna na stacji Szczecin Gumieńce
Nastawnia komputerowa na stacji Szczecin Główny
- (c) FOTO:FORTEPAN / Erky-Nagy Tibor, CC BY-SA 3.0
Wnętrze nastawni mechanicznej z lat 60 XX w.
Zabytkowa nastawnia bramowa na stacji Bytom
Nastawnia i była (nieczynna) wieża ciśnień z nadajnikami sieci Orange koło stacji Krzeszowice
Nastawnia Kc1 w Kościerzynie
Nastawnia w Rzepinie
Nastawnia TGB w Tarnowskich Górach
Nastawnia w Gorzowie Wlkp.
Nastawnia dysponująca, stacja Szczakowa Północ na sieci spółki Infra SILESIA
Nastawnia w Strzelinie
Zobacz też
- Dróżnik przejazdowy
- Lokalne Centrum Sterowania
- posterunek techniczny
Bibliografia
- Bronisław Gajda: Technika ruchu kolejowego cz. I: Prowadzenie ruchu pociągów. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1985. ISBN 83-206-0290-4.
Media użyte na tej stronie
Autor: Rzepin, Licencja: CC BY-SA 3.0
Zabudowania kolejowe w Rzepinie (nastawnia).
(c) FOTO:FORTEPAN / Erky-Nagy Tibor, CC BY-SA 3.0
a vasútállomás I. állítóközpontja, középállású emeltyűkkel.
Autor: Gabriel Wilk, Licencja: CC BY-SA 4.0
Stacja kolejowa Tarnowskie Góry, nastawnia dysponująca TGB
Autor: Petr Štefek, Licencja: CC BY 3.0
nastawnia dysponująca, stacja Szczakowa Północ na sieci spółki Infra SILESIA
Autor: Gabriel Wilk, Licencja: CC BY-SA 4.0
Bytom, nadwieszona część budynku nastawni kolejowej Bt
Nastawnia Kc1
Nastawnia dysponująca w Gdyni
Nastawnia na stacji Szczecin Gumieńce
(c) Signalhead z angielskiej Wikipedii, CC BY-SA 3.0
Signal box KR-1 at Krzeszowice, Poland.
Autor: Damian Kisielewski, Licencja: CC BY 3.0
Nastawnia na stacji Wołomin
Nastawnia na stacji Szczecin Główny
Autor: Jacek Halicki, Licencja: CC BY 3.0
Strzelin, budynek nastawni, 1870-1896
Autor: Axe, Licencja: CC BY-SA 4.0
Linia kolejowa nr 203 - widok z peronów stacji Gorzów Wlkp.