Niechorze

Artykuł

54°5′45″N 15°4′50″E

- błąd

38 m

WD

54°4'59.9"N, 15°4'0.1"E, 54°4'N, 15°1'E

- błąd

14 m

Odległość

1753 m

Niechorze
wieś

Niechorze – Widok z latarni morskiej na miejscowość oraz jezioro Liwia Łuża
Państwo

 Polska

Województwo

 zachodniopomorskie

Powiat

gryficki

Gmina

Rewal

Sołectwo

Niechorze

Wysokość

0–18 m n.p.m.

Liczba ludności (31.12.2013)

979[1]

Strefa numeracyjna

91

Kod pocztowy

72-350

Tablice rejestracyjne

ZGY

SIMC

0782818

Położenie na mapie gminy Rewal
Mapa konturowa gminy Rewal, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Niechorze”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa konturowa województwa zachodniopomorskiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Niechorze”
Położenie na mapie powiatu gryfickiego
Mapa konturowa powiatu gryfickiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Niechorze”
Ziemia54°05′45″N 15°04′50″E/54,095833 15,080556

Niechorze (do 1945 niem. Horst, Ostseebad Horst; od 1945 początkowo Horzewo[2]) – wieś sołecka w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Rewal. Leży na Pobrzeżu Szczecińskim, Wybrzeżu Trzebiatowskim, nad Morzem Bałtyckim na północy i jeziorem Liwia Łuża na południu.

Miejscowość wypoczynkowa z kąpieliskiem morskim i przystanią morską. Na koniec 2013 roku wieś liczyła 979 mieszkańców, a sołectwo obejmowało 4,09 km² powierzchni[1].

Historia

Fragment Wielkiej Mapy Księstwa Pomorskiego Eilerta Lübbena z l. 1610-18 z wsiami Horst i Gr.Horst
Lovis Corinth, Horst an der Ostsee, 1902
Niechorze – Widok z latarni morskiej na plażę i przystań rybacką

Na początku Niechorze było typową wsią rybacką. Jego charakterystyczną dominantą widokową jest wybudowana w 1866 roku latarnia morska. Rozwój wsi jako kąpieliska datuje się od XIX wieku, ale jego prawdziwy rozkwit zaczął się w 1870 roku. W 1889 roku zarejestrowano tu 700 letników, w 1910 roku było już 1873 wczasowiczów[3], a w 1923 roku przyjechało ich do Niechorza 3000[4]. Na potrzeby letnich gości tuż przy plaży, na płyciźnie, wybudowano na olbrzymich palach pawilon kąpielowy (Familienbad) ze zjeżdżalnią[5] istniejący jeszcze w 1947 roku[6]. Wydany w 1938 roku przewodnik po niemieckich kurortach, oprócz istniejących licznych kwater prywatnych, odnotowuje w miejscowości 4 hotele (o łącznie 131 łóżkach) i 19 większych pensjonatów (oferujących razem 429 miejsc noclegowych); w sezonie trwającym od 15 maja do 30 września poza wypoczynkiem świadczono także usługi wodolecznicze (zabiegi kąpieli w zimnej i ciepłej wodzie morskiej oraz kąpiele medyczne). We wsi funkcjonowały wówczas: lokalna kasa oszczędnościowo-pożyczkowa Spar- und Darlehnskasse Horst i filia powiatowej kasy oszczędności Kreissparkasse Greifenberg i. P., urząd pocztowy oraz gabinet lekarski[7].

1 lipca 1896 roku otwarto pierwszą, zachodnią linię Gryfickiej Kolei Wąskotorowej łączącą Gryfice z Niechorzem. Końcowy dworzec linii Groß Horst wybudowano w zachodniej części wsi. 1 maja 1913 roku Niechorze wzbogaciło się o połączenie z Trzebiatowem przez Pogorzelicę oraz o kolejny, położony nad jeziorem i użytkowany do dziś, dworzec kolei wąskotorowej Horst Seebad, a także dodatkowo – położony 1 kilometr w kierunku wschodnim przystanek kolejowy Horst Liebelose[8].

Współczesne Niechorze dawniej stanowiły dwie odrębne wsie: nadmorska, rybacka Klein Horst oraz położona na południe od niej, nad zachodnim brzegiem jeziora Liwia Łuża, rolnicza Gross Horst. 1 kwietnia 1936 roku do miejscowości Gross Horst przyłączono Klein Horst, a 1 października 1937 roku zmieniono jej nazwę na obowiązującą do 1945 roku (Ost)Seebad Horst[9].

U schyłku II wojny światowej, w pierwszej dekadzie marca 1945, Niechorze znalazło się na obszarze działań bojowych prowadzonych w ramach operacji pomorskiej 1. Frontu Białoruskiego. W tej okolicy miały one na celu likwidację zgrupowania trzebiatowskiego – jednej z trzech koncentracji[a][10] jednostek rozbitej 11. Armii Pancernej SS z Grupy Armii Wisła[b][10] – w sile około 25 tys.[c][11] żołnierzy (i wraz z nimi tyleż samo cywilów)[12][10]. Okrążone jednostki utrzymywały się dzięki dostawom przez niechorski port rybacki a także wskutek działalności silnej w południowych regionach Bałtyku floty Kriegsmarine[d], która zapewniała izolowanym zgrupowaniom niemieckim komunikację z zapleczem oraz silne wsparcie ogniowe artylerii okrętowej[10]. Miejscowość leżała na szlaku wycofującej się na zachód jednej z compagne de marche pod dowództwem Henri Feneta ze składu rozbitej francuskiej 33. Dywizji Grenadierów SS „Charlemagne”, którzy nocowali tu z 9 na 10 marca licząc na możliwość ewakuacji drogą morską, co nie nastąpiło[13]. Tego samego dnia nastąpiło uderzenie wojsk 1. FB pod dowództwem generała lejtnanta Nikołaja Simoniaka[10] a kolejnej nocy niemiecki kontratak. Ostatecznie Niechorze zostało zdobyte przez jednostki 7. Korpusu Kawalerii Gwardii Armii Czerwonej oraz 2. Warszawską Dywizję Piechoty i 13 Pułk Artylerii Pancernej Ludowego Wojska Polskiego dnia 12 marca 1945 roku[14]. Działania wojsk radzieckich i polskich zadały nieprzyjacielowi dotkliwe straty[e][15]. Podczas walk o nadmorską wieś zniszczona została laterna latarni morskiej. 12 marca 1972 roku upamiętniono zdobycie miejscowości ustawiając głaz z tablicą w niechorskim parku[16].

Po zdobyciu, wieś znalazła się w strefie obrony przeciwdesantowej wybrzeża Bałtyku od Łukęcina do Mrzeżyna utworzonej przez wojska 6. Pomorskiej Dywizji Piechoty po zakończeniu bitwy o Kołobrzeg (co miało miejsce 18 marca 1945 roku). 7 kwietnia jej obowiązki przejęła 4. Pomorska Dywizja Piechoty im. Jana Kilińskiego pod dowództwem gen. Bolesława Kieniewicza, która dyslokowana była następująco: 10. Pułk Piechoty odpowiedzialny za odcinek jezioro Resko Przymorskie – Niechorze, 11. Pułk Piechoty chroniący odcinek Niechorze – Łukęcin. W takim ugrupowaniu dywizja pozostała do 11 kwietnia 1945 roku[17][18].

Na mocy traktatów pokojowych konferencji poczdamskiej miejscowość włączona została do Polski a jej dotychczasowych mieszkańców wysiedlono do Niemiec.

W 1946 roku w Niechorzu powołano Komendę Poligonu numer 3 w ramach Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Obrony Przeciwlotniczej (obecnie Centralny Poligon Sił Powietrznych w Ustce), której pierwszym dowódcą był ppłk Kazimierz Jackowski[19].

Początkowo nosiła nazwę Horzewo[2], którą w 1947 roku[20] zmieniono na obecną. W latach 1946–1998 miejscowość położona była w województwie szczecińskim.

Od jesieni 2013 roku do jesieni 2014 roku zostały przeprowadzone przez Urząd Morski w Szczecinie, prace wzmacniające klifowy brzeg morski w Niechorzu[21].

Rozwój demograficzny wsi
  • 1821 – 52 mieszkańców (Groß Horst) i 90 mieszkańców (Klein Horst)[22]
  • 1870 – 140 mieszkańców (Groß Horst) i 150 mieszkańców (Klein Horst)[23]
  • 1905 – 350 mieszkańców[24]
  • 1910 – 400 mieszkańców[3]
  • 1923 – 400 mieszkańców[4]
  • 1925 – 373 mieszkańców (gmina Groß Horst)[25] i 265 mieszkańców (gmina Klein Horst)[26]
  • 1933 – 774 mieszkańców[9]
  • 1938 – 850 mieszkańców[7]
  • 1939 – 805 mieszkańców[9]
  • 2006 – 904 mieszkańców[27]
  • 2007 – 933 mieszkańców[27]
  • 2008 – 936 mieszkańców[27]
  • 2009 – 932 mieszkańców[1]
  • 2010 – 953 mieszkańców[28][1]
  • 2011 – 983 mieszkańców[1]
  • 2012 – 980 mieszkańców[1]
  • 2013 – 979 mieszkańców[1]

Zabytki

Niechorze – Budynek przy ulicy Ludnej

Na obszarze wsi przylegającym do jeziora, w starszej części wsi, można spotkać dawne zagrody i kamieniczki rybackie z XVIII i XIX wieku z ozdobnymi bramami wjazdowymi[29].

Największym zabytkiem miejscowości jest zespół latarni morskiej wybudowany w latach 1863-1866, uszkodzony w 1945 roku, odbudowany w 1948 roku[30]. Do zespołu prócz latarni, zaliczane są także domy latarników, dwa budynki gospodarcze, a także ogród z murowanym ogrodzeniem i furtkami[31].

W Niechorzu znajduje się dworzec Gryfickiej Kolei Wąskotorowej z przełomu XIX/XX wieku[32].

Przy ulicy Środkowej 7 mieści się zabytkowa zagroda z przełomu XVIII/XIX wieku[33].

Turystyka

Niechorze należy do gminy promowanej jako Wybrzeże Rewalskie. Jest kurortem wypoczynkowym, w którym znajdują się ośrodki wczasowe, pensjonaty, pokoje gościnne, kempingi oraz pola namiotowe. Nadmorski brzeg w miejscowości cechuje piaszczysta plaża oraz wysoki klif w zachodniej części wsi, na którym stoi latarnia morska.

W Niechorzu wyznaczono letnie kąpielisko morskie obejmujące 100 m linii brzegowej[34].

Przez Niechorze przebiegają następujące znakowane szlaki turystyczne:

Infrastruktura

Niechorze – Kutry na przystani rybackiej
Niechorze - U lokalnych rybaków można kupić świeżo złowione ryby

W Niechorzu mieści się ośrodek zdrowia, 2 apteki, filia Urzędu Pocztowego Gryfice 1, 3 przystanki autobusowe oraz kościół pw. Matki Bożej Miłosierdzia, a także dom zakonny Sióstr Służebniczek.

Przez Niechorze prowadzi linia Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej Gminy Rewal: GryficePogorzelica, oraz znajdują się dwie stacje kolejowe: Niechorze i Niechorze Latarnia, przez które w okresie wakacyjnym przejeżdża kolejka wąskotorowa zarządzana przez gminę Rewal. Na południe od wsi przebiega droga wojewódzka nr 102.

W miejscowości od 1946 roku istnieje Ochotnicza Straż Pożarna, rezydująca w uroczyście otwartym 25 października 2008[36][37] zintegrowanym Centrum Ratownictwa zlokalizowanym przy ulicy Kolejowej tuż obok dworca kolejowego Niechorze. Jednostka OSP Niechorze (jedna z dwóch w gminie Rewal) włączona jest do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego[38].

Przy ulicy Nadmorskiej ma siedzibę Straż Przybrzeżna oraz jeden z pięciu Obwodów Ochrony Wybrzeża Inspektoratu Ochrony Wybrzeża Urzędu Morskiego w Szczecinie obejmujący obchody Pobierowo, Niechorze, Mrzeżyno i Rogowo[39].

Tutejsi rybacy korzystają z podległej Urzędowi Morskiemu w Szczecinie przystani morskiej[40][41], w której granicach znajduje się akwatorium o powierzchni 0,0141 km² i średniej szerokości 100 m licząc od linii brzegu[42]. Wyposażenie techniczne stanowi dalba wyciągowa i jeden z dwóch istniejących pomostów rybackich – zachodni o długości 62,5 m (środkowy: 53,95 m został rozebrany)[43]. Rybacy wykorzystują do nawigacji także światło na wschodnim pirsie. Kutry rybackie miejscowych rybaków pływają z sygnaturą NIE na burcie (NIE-4, NIE-20).

Kultura, sport, oświata

W Niechorzu odbywały się Mistrzostwa Polski w Siatkówce Plażowej Mężczyzn[44][45][46].

Miejscowość posiada zespół sportowo-rekreacyjny, w którym znajdują się boiska do piłki nożnej, koszykówki, siatkówki oraz korty tenisowe.

Placówkami oświatowymi w Niechorzu są:

  • Zespół Szkolno-Przedszkolny przy ul. Szczecińskiej 6:
    • Przedszkole Publiczne im. Sindbada Żeglarza[47]
    • Szkoła Podstawowa im. Leonida Teligi[48]

Mieszczą się tu również Muzeum Rybołówstwa Morskiego, które ukazuje specyfikę zawodu rybaka oraz przedstawia cząstkę kultury pomorskiej, a także Park Miniatur Latarni Morskich.

W Niechorzu znajdują się trzy pomniki: foki Depki, Niechorskich Osadników (przekształcony na mocy ustawy dezubekizacyjnej z 2016 roku z pomnika wyzwolicieli Niechorza)[49][50] oraz obelisk poświęcony "Tym, co nie wrócili z Morza".

Przyroda

Obrzeża miejscowości znalazły się w specjalnym obszarze ochrony siedliskTrzebiatowsko-Kołobrzeskim Pasie Nadmorskim (PLH320017)[51] oraz obszarach specjalnej ochrony ptakówZatoce Pomorskiej (PLB990003) oraz Wybrzeżu Trzebiatowskim (PLB320010) programu Natura 2000. Ponadto Niechorze leży na terenie obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty EuropejskiejOstoi na Zatoce Pomorskiej (PLH990002).

Na plażach w Niechorzu można obserwować liczne ptaki wodne, takie jak: śmieszka, mewa srebrzysta, mewa białogłowa, mewa siodłata, kaczka krzyżówka, mewa siwa, czy biegus zmienny. W wodach Bałtyku na terenie miejscowości coraz częściej żerują foki szare, sporadycznie także foki pospolite. Na terenie rezerwatu przyrody Jezioro Liwia Łuża występują łabędzie nieme, czaple siwe, kormorany, a także kilka gatunków perkozów.

Społeczność

  • Samorząd gminy Rewal utworzył jednostkę pomocniczą „Sołectwo Niechorze”, obejmujące jedynie miejscowość Niechorze. Mieszkańcy wsi wybierają sołtysa oraz radę sołecką, która składa się z 6 osób[52]
  • 31 grudnia 1986 decyzją Kurii Diecezji Szczecińsko-Kamieńskiej powstała parafia św. Stanisława BM w Niechorzu[53].
  • W Niechorzu działa koło nr 35 PZW "Liwia".

Nawiązania w kulturze

  • Kilka scen filmu Beata z 1964 roku, w reżyserii Anny Sokołowskiej, rozgrywa się na plaży w Niechorzu oraz przed budynkiem, na wieży i w latarni morskiej. Film opowiada o szesnastoletniej dziewczynie Beacie (Pola Raksa), która ucieka z domu. Poszukiwanie dziewczyny prowadzi jej kolega Olek Smoleński „Ramzes” (Marian Opania). W trakcie poszukiwań Olek trafia między innymi nad morze i na latarnię, gdzie spotyka latarnika (Wirgiliusz Gryń), u którego prawdopodobnie zatrzymała się Beata.
  • Akcja powieści bożonarodzeniowej Wigilijna przystań, Sylwii Trojanowskiej, rozgrywa się w Niechorzu[54].
  • Na okładce książki Agnieszki Krawczyk, Lato wśród wydm, pomimo że jej akcja rozgrywa się w odległych Dębkach, znajduje się wizerunek słynnej niechorskiej latarni morskiej[55].
  • Niechorze pojawiało się w rymowance w reklamie telewizyjnej jednej z sieci dyskontów.

Uwagi

  1. Obszar pomiędzy Trzęsaczem a Mrzeżynem na północy oraz Czaplinem Wielkim, Cerkwicą i Ninikowem na południu; pozostałe rejony, to Kołobrzeg i Dąbie
  2. Wg danych radzieckiego rozpoznania były to m.in. 163 DP, 402 DP zapasowa, DP "Bärwalde", DPanc "Holstein", 15 DGren SS, 33 DGren SS "Charlemagne", 5 DStrzel
  3. W literaturze spotyka się również liczbę 10 tys.
  4. Działały tu m.in. krążowniki kieszonkowe "Admiral Scheer" i "Lützow", okręt liniowy "Schlesien", ciężkie krążowniki "Admiral Hipper" i "Prinz Eugen", lekkie krążowniki "Emden", "Köln", "Nürnberg" i "Leipzig", ok. 30 niszczycieli i torpedowców, ponad 200 okrętów podwodnych, ok. 70 kutrów torpedowych, trałowce, kononierki artyleryjskie, ścigacze i statki transportowe — łącznie kilkaset okrętów różnego typu i przeznaczenia
  5. Z 25-tysięcznego okrążonego zgrupowania żołnierzy wyszły tylko szczątkowe oddziały. DPanc. "Holstein" utraciła całą technikę, w 15 DGren. SS ocalało jedynie ok. 1000 żołnierzy, a w DGren. SS "Charlemagne" – 300; reorganizacji i odtworzeniu poddano jedynie DPanc. "Holstein" i 5 DStrzel oraz warunkowo – 163 DP

Przypisy

  1. a b c d e f g www.rewal.pl. rewal.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-04)]..
  2. a b Piskorski, Czesław Szczecin i Dolne Przyodrze. Przewodnik wyd. Czytelnik, listopad 1948, s. 105.
  3. a b Meyers Reisebücher: Ostseebäder und Städte der Ostseeküste. 4. Auflage, Bibliographisches Institut, Lipsk i Wiedeń 1910, s. 135-136 (niem.).
  4. a b Meyers Reisebücher: Deutsche Ostseeküste. Teil II: Rügen und die pommersche Küste mit ihrem Hinterland. wydanie II, Bibliographisches Institut, Lipsk 1924, s. 162-163 (niem.).
  5. fot. z 1929 r.
  6. fot. z 1947 r.
  7. a b Reichs-Handbuch der deutschen Fremdenverkehrsorte, Reichs-Bäder-Adressbuch-Verlag Erwin Jäger, wydanie 10., Berlin, 1938, str. C92 (niem.).
  8. Deutsches Kursbuch – Jahresfahrplan 1944/45 – Teil 1 (KBS 100 – 178), s. 68, tabela 126h (niem.).
  9. a b c [1] (niem.).
  10. a b c d e Erenc, Marian Wyzwolenie ziemi szczecińskiej, marzec-maj 1945. Krajowa Agencja Wydawnicza
  11. Jan Bogutyn, Józef Bohatkiewicz Szlakami walki i męczeństwa po ziemi szczecińskiej w latach 1939-1945, Wojewódzki Ośrodek Informacji Turystycznej i Reklamy „Pomerania” w Szczecinie, s. 10.
  12. Meldunek Grupy Armii "Wisła" z 7 marca 1945; Wojskowy Instytut Historyczny, Materiały i Dokumenty, t.311, rol. 169, kl. 7220594-98 (tzw. mikrofilmy aleksandryjskie)
  13. Robert Forbes, For Europe: The French Volunteers of the Waffen-SS, Mechanicsburg, PA: Stackpole Books, 2010, s. 366-367, ISBN 978-0-8117-3581-0, OCLC 263605446 (ang.).
  14. Informacja z tablicy pamiątkowej przy ul. Parkowej w Niechorzu.
  15. Notatki OKH z 13 marca 1945, Wojskowy Instytut Historyczny, Materiały i Dokumenty, t.311, rol. 169, kl. 7220812-14 (tzw. mikrofilmy aleksandryjskie)
  16. Opis planowanych przedsięwzięć. W: Plan odnowy miejscowości Niechorze. Niechorze: Prozped Consulting Piotr Rozpędek, 2007-11, s. 25.
  17. Śliwiński, Jan: Z kroniki bojowych dni, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1965, s. 271.
  18. Baranowski, Bohdan: Historia XVIII-XX w., Uniwersytet Łódzki, 1981, s. 150.
  19. CZST |coding by Marcin Kuhiwczak|engine by Łukasz Mydlarski|design by Patryk Rydzyk|approved by mjr Piotr Makuracki|www.czst.wp.mil.pl|2008, ..:: Centralny Poligon Sił Powietrznych w Ustce :: Historia ::.., cpsp.wp.mil.pl [dostęp 2017-03-16] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-17] (pol.).
  20. Monitor Polski nr 37/1947 poz. 297 – Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości.
  21. UM Szczecin. ums.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-13)]..
  22. Mützell, Alexander August: Neues topographisch-statistisch-geographisches Wörterbuch des Preussischen Staats, Bei Karl August Kümmel, Halle, 1821, t. 2, s. 217 (niem.).
  23. Berghaus, Heinrich: Landbuch des Herzogtums Pommern und des Fürstentums Rügen. cz. II, rozdz. 5, s. 1058 (niem.).
  24. Meyer’s Großes Konversations-Lexikon, wydanie 6., 1905, t.IX, s. 568 (niem.).
  25. Die Gemeinde Groß Horst im ehemaligen Kreis Greifenberg in Pommern. gemeinde.gross-horst.kreis-greifenberg.de. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-08-30)]. (niem.).
  26. Die Gemeinde Klein Horst im ehemaligen Kreis Greifenberg in Pommern. gemeinde.klein-horst.kreis-greifenberg.de. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-02)]. (niem.).
  27. a b c Informacja o liczbie ludności w Gminie Rewal.
  28. Aktualizacja Strategii Rozwoju Gminy Rewal do roku 2020 (Załącznik do Uchwały Nr XXXV/274/13 Rady Gminy Rewal z 22 lutego 2013 r. ws. wprowadzenia zmian w uchwale Nr XXIX/245/04).
  29. Piotr Skurzyński, Pomorze, Warszawa: Wyd. Muza S.A., 2007, s. 167, ISBN 978-83-7495-133-3.
  30. Wojciech Jankowski, Mały przewodnik po Polsce, Wydawnictwo Sport i Turystyk, Warszawa 1983 ISBN 83-217-2329-2 s. 198
  31. Zachodniopomorski rejestr zabytków nieruchomych KOBiDZ, nr rej. A-1350 z 23.09.1997.
  32. Zachodniopomorski rejestr zabytków nieruchomych KOBiDZ, nr rej. A-1286 z 11.05.1995.
  33. Zachodniopomorski rejestr zabytków nieruchomych KOBiDZ, nr rej. 754 z 28.02.1974.
  34. Uchwała Nr XXXVIII/299/13 Rady Gminy Rewal z dnia 24 maja 2013 r. ws. wykazu kąpielisk (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2013 r. poz. 2512).
  35. Waymarked Trails - Cycling, cycling.waymarkedtrails.org [dostęp 2017-11-19].
  36. strona posła na Sejm RP Konstantego Tomasza Oświęcimskiego. oswiecimski.com.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-01)]..
  37. rewal.pl.
  38. Wykaz OSP w KSRG w województwie zachodniopomorskim w lutym 2011 r. Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie, 2011-03-02. [dostęp 2011-08-14].
  39. UM Szczecin.
  40. Zarządzenie Nr 1 Dyrektora Urzędu Morskiego w Szczecinie z dnia 15 lutego 2010 r. ws. ustalenia granicy przystani morskiej w Niechorzu (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2010 r. Nr 57, poz. 1111).
  41. (zniesione) Zarządzenie Nr 4/92 Dyrektora Urzędu Morskiego w Szczecinie z dnia 27 maja 1992 r. ws. ustalenia granicy morskiej przystani rybackiej w Niechorzu (Dz. Urz. Woj. Szczecińskiego z 1992 r. Nr 7, poz. 89).
  42. (§ 16.) Zarządzenie Nr 2 Dyrektora Urzędu Morskiego w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2002 r. Nr 38, poz. 798).
  43. (§ 14.) Zarządzenie nr 3 Dyrektora Urzędu Morskiego w Szczecinie z dnia 7 października 2004 roku (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2004 r. Nr 81, poz. 1405).
  44. pzps.pl: Orlen Beach Volley Tour 2013 Finał Mistrzostw Polski Niechorze 23-25.08.2013.
  45. pzps.pl: Mistrzostwa Polski Mężczyzn Finał 10-12.08.2012 Niechorze.
  46. pzps.pl: MP FINAŁ Niechorze 19-21.08.2011.
  47. Przedszkole Publiczne im. Sindbada Żeglarza.
  48. Zespół Szkolno-Przedszkolny.
  49. Pomnik upamiętniający wyzwolicieli Niechorza Niechorze, www.nocowanie.pl [dostęp 2020-01-21] (pol.).
  50. Niechorze - Pomnik upamiętniający wyzwolicieli Niechorza. Atrakcje turystyczne Niechorze. Ciekawe miejsca Niechorze, www.polskaniezwykla.pl [dostęp 2020-01-21].
  51. Mapa nr 4 obszaru PLH320017 (Trzebiatowsko-Kołobrzeski Pas Nadmorski) Ministerstwo Środowiska RP.
  52. Uchwała Nr XIV/116/03 Rady Gminy Rewal z dnia 29 października 2003 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2003 r., Nr 111, poz. 1871, s. 13477).
  53. serwis www Kurii Metropolitalnej Szczecińsko-Kamieńskiej
  54. www.empik.com
  55. www.empik.com

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

West Pomeranian Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of West Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 54.65 N
  • S: 52.58 N
  • W: 13.95 E
  • E: 17.10 E
POL Szlak czerwony.svg
Czerwony szlak turystyczny.
Niechorze - museum P1020467.jpg
Autor: myself (User:Piotrus), Licencja: CC BY-SA 3.0
Muzeum Rybołówstwa Morskiego.
Powiat gryficki location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa powiatu gryfickiego, Polska
Niechorze - building 01.JPG
Autor: myself (User:Piotrus), Licencja: CC BY-SA 3.0
Niechorze - zagroda przy ul. Ludnej.
Niechorze, kościół Matki Bożej Miłosierdzia - 2021.06.15. MW.jpg
Autor: Aw58, Licencja: CC BY-SA 4.0
Niechorze, kościół Matki Bożej Miłosierdzia
Kutry Niechorze-fot.2.jpg
Autor: Stiopa, Licencja: CC BY-SA 4.0
Przystań rybacka na plaży w Niechorzu. Można tu kupić świeżo złowione ryby bezpośrednio od rybaków. Fotografia z sierpnia 2002 r.
PL EuroVelo 10.svg
Polskie oznakowanie rowerowych szlaków EuroVelo.
Niechorze beach - ship 02.JPG
Autor: myself (User:Piotrus), Licencja: CC BY-SA 3.0
Kutry na plaży. Kutry rybackie w Niechorzu. Przystań morska w Niechorzu.
Mapa Lubinusa fragment 1.jpg
Wielka Mapa Księstwa Pomorskiego 1:235 000, format 1,25 x 2,21 m
Rewal (gmina) location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa gminy Rewal, Polska
POL Szlak zielony.svg
Zielony szlak turystyczny.