Niszczyciele typu Foriel
![]() „Grozowoj” między 1899 a 1923 rokiem | |
Kraj budowy | |
---|---|
Użytkownicy | |
Stocznia | Chantiers et Ateliers Augustin Normand, Hawr |
Wejście do służby | 1901–1902 |
Wycofanie | 1904–1921 |
Zbudowane okręty | 5 |
Okręty w służbie | 0 |
Dane taktyczno-techniczne[1][2] | |
Wyporność | normalna: 312 ton |
Długość | 56,6 metra |
Szerokość | 5,9 metra |
Zanurzenie | 3,02 metra |
Napęd | 2 maszyny parowe potrójnego rozprężania |
Prędkość | 26,5 węzła |
Zasięg | 1250 Mm przy prędkości 13 węzłów |
Załoga | 57–59 |
Uzbrojenie | 1 działo kal. 75 mm |
Niszczyciele typu Foriel – rosyjskie niszczyciele z przełomu XIX i XX wieku. W latach 1899–1902 we francuskich stoczniach Chantiers et Ateliers Augustin Normand i Société Nouvelle des Forges et Chantiers de la Méditerranée w Hawrze zbudowano pięć okrętów tego typu. Jednostki weszły w skład Floty Bałtyckiej Marynarki Wojennej Imperium Rosyjskiego w latach 1901–1902 i po przebazowaniu na Daleki Wschód wzięły udział w wojnie rosyjsko-japońskiej. Podczas niej trzy okręty zostały zatopione, zaś dwa internowane w Chinach. Internowane niszczyciele zostały zwrócone Rosji i w czasie I wojny światowej służyły na Dalekim Wschodzie, a od 1916 roku zostały przeniesione do Arktyki. Podczas wojny domowej zostały przejęte przez Brytyjczyków, a w latach 20. sprzedane w celu złomowania.
Projekt i budowa
Niszczyciele typu Foriel zostały zamówione i zbudowane we Francji[1][2]. Okręty były ulepszoną wersją pierwszego typu francuskich niszczycieli – Durandal, z odmiennym rozmieszczeniem kominów w dwóch parach po dwa[1][2].
Spośród pięciu jednostek tego typu dwa zbudowane zostały w stoczni Chantiers et Ateliers Augustin Normand w Hawrze, zaś trzy powstały w stoczni Société Nouvelle des Forges et Chantiers de la Méditerranée, także w Hawrze[1]. Stępki niszczycieli położono w latach 1899–1900, a zwodowane zostały w latach 1900–1902[2][a].
Okręt | Stocznia | Położenie stępki | Wodowanie | Wejście do służby | Los |
---|---|---|---|---|---|
„Foriel” („Wnimatielnyj”) | Augustin Normand | 1899 | 8 grudnia 1900 | wrzesień 1901 | zatonął 27 maja 1904 |
„Osiotr” („Wnuszytielnyj”) | Forges et Chantiers de la Méditerranée | 23 stycznia 1901 | marzec 1901 | zatopiony 25 lutego 1904 | |
„Stierladʹ” („Wynosliwyj”) | Augustin Normand | 8 marca 1901 | wrzesień 1901 | zatopiony 24 sierpnia 1904 | |
„Włastnyj” (ex-„Kiefal”) | Forges et Chantiers de la Méditerranée | 1900 | 28 listopada 1901 | czerwiec 1902 | internowany w 1905, sprzedany na złom 1921 |
„Grozowoj” (ex-„Łosoś”) | 11 marca 1902 | internowany w 1904, złomowany w latach 20. |
Dane taktyczno-techniczne
![Niszczyciel typu Foriel w suchym doku](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/Forel%27-class-torpedoboat.jpg/220px-Forel%27-class-torpedoboat.jpg)
Okręty były niewielkimi, czterokominowymi niszczycielami[1][2]. Długość całkowita wynosiła 56,6 metra, szerokość 5,9 metra i maksymalne zanurzenie 3,02 metra[1][2][b]. Wyporność normalna wynosiła 312 ton, zaś pełna 347 ton[1][2][c]. Okręty napędzane były przez dwie pionowe maszyny parowe potrójnego rozprężania o łącznej mocy 5200 KM, do których parę dostarczały cztery kotły Normand[1][2]. Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 26,5 węzła[1][2]. Okręty mogły zabrać zapas węgla o maksymalnej masie 82 ton, co zapewniało zasięg wynoszący 1250 Mm przy prędkości 13 węzłów[2][d].
Uzbrojenie artyleryjskie okrętów stanowiły: umieszczone na nadbudówce dziobowej pojedyncze działo kalibru 75 mm L/48 Canet oraz pięć pojedynczych dział trzyfuntowych kalibru 47 mm L/40 Hotchkiss[1][2]. Jednostki wyposażone były w dwie pojedyncze obracalne nadwodne wyrzutnie torped kalibru 381 mm, umieszczone na pokładzie za pierwszą i drugą parą kominów[1][2].
Załoga pojedynczego okrętu liczyła 57–59 oficerów, podoficerów i marynarzy[1][3][e].
Służba
Niszczyciele typu Foriel zostały wcielone do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego w latach 1901–1902[2]. Jednostki weszły w skład Floty Bałtyckiej[4]. W marcu 1902 roku zmieniono nazwy okrętów: „Foriel” na „Wnimatielnyj”, „Osiotr” na „Wnuszytielnyj”, „Stierladʹ” na „Wynosliwyj”, „Kiefal” na „Włastnyj” i „Łosoś” na „Grozowoj”[2]. Między 1902 a 1903 rokiem niszczyciele zostały przerzucone na Daleki Wschód[4][5].
W momencie wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej wszystkie jednostki wchodziły w skład 1. Flotylli Niszczycieli I Eskadry Oceanu Spokojnego, stacjonując w Port Artur[6][7]. Podczas działań wojennych utracone zostały trzy okręty: „Wnuszytielnyj”, zatopiony 12 lutego?/ 25 lutego 1904 roku nieopodal Port Artur przez japońskie krążowniki[8][9]; „Wnimatielnyj”, który w nocy 14 maja?/ 27 maja 1904 roku wszedł na skały nieopodal Wyspy Murchisona (na północ od wybrzeży półwyspu Kwantung)[2][10] oraz „Wynosliwyj”, który zatonął 11 sierpnia?/ 24 sierpnia 1904 roku po wejściu na minę na redzie Port Artur[11][12]. „Grozowoj” i „Włastnyj” zostały natomiast internowane w chińskich portach Szanghaj i Czyfu[13]. Po zakończeniu działań wojennych oba okręty zostały zwrócone Rosji[2].
W 1913 roku dokonano modernizacji uzbrojenia jednostek: zdemontowano wyrzutnie torped kal. 381 mm i wszystkie działka kal. 47 mm, instalując w zamian dwie pojedyncze wyrzutnie torped kalibru 450 mm oraz drugą armatę kalibru 75 mm L/48 Canet i sześć pojedynczych karabinów maszynowych kalibru 7,62 mm; przebudowano też mostek, instalując platformę z reflektorem[2][14]. Podczas I wojny światowej niszczyciele początkowo bazowały we Władywostoku, a w 1916 roku zostały przerzucone do Arktyki[14][15]. W lutym 1917 roku oba udały się do Wielkiej Brytanii na remont, podczas którego zostały przejęte przez Brytyjczyków w listopadzie 1917 roku podczas wojny domowej[2][14]. Objęte przez Białych okręty zostały w maju 1918 roku sprzedane Brytyjczykom w rozliczeniu za węgiel, a od sierpnia służyły w Royal Navy w Archangielsku[2][14]. Jednostki zostały sprzedane w celu złomowania na początku lat 20. XX wieku[16].
Uwagi
- ↑ Gardiner, Chesneau i Kolesnik 1979 ↓, s. 207 podaje, że stępki okrętów położono w latach 1898–1899.
- ↑ Olender 2012 ↓, s. 248 podaje, że długość wynosiła 55,8 metra, szerokość 6,3 metra i zanurzenie 2 metry.
- ↑ Brassey 1902 ↓, s. 286 i Brassey 1903 ↓, s. 343 podają wyporność 300 ton.
- ↑ Gardiner, Chesneau i Kolesnik 1979 ↓, s. 207 podaje, że okręty zabierały 60–70 ton węgla.
- ↑ Gogin 2022 ↓ podaje, że załoga pojedynczego okrętu liczyła 64 osoby.
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l Gardiner, Chesneau i Kolesnik 1979 ↓, s. 207.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Gogin 2022 ↓.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 328.
- ↑ a b Brassey 1902 ↓, s. 286.
- ↑ Brassey 1903 ↓, s. 343.
- ↑ Olender 2011 ↓, s. 15.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 37.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 71.
- ↑ Olender 2011 ↓, s. 35.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 124.
- ↑ Olender 2011 ↓, s. 87.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 218.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 195, 308.
- ↑ a b c d Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 298.
- ↑ Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 573.
- ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 297-298.
Bibliografia
- Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. Robert Gardiner, Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik (red.). London: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 978-0-85177-133-5. (ang.)
- Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. Robert Gardiner, Randal Gray (red.). London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.)
- Józef Wiesław Dyskant: Port Artur 1904. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1996. ISBN 83-11-08517X.
- Ivan Gogin: FOREL torpedo boats (1901 - 1902) (ang.). Navypedia. [dostęp 2022-01-12].
- Jan Gozdawa-Gołębiowski: Od wojny krymskiej do bałkańskiej. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1985. ISBN 83-215-3259-4.
- Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
- Piotr Olender: Rosyjsko-japońska wojna morska 1904-1905. T. 1: Port Artur. Sandomierz: Stratus, 2011. ISBN 978-83-61421-55-9.
- Piotr Olender: Rosyjsko-japońska wojna morska 1904-1905. T. 2: Bitwa pod Cuszimą. Sandomierz: Stratus, 2012. ISBN 978-83-61421-56-6.
- The Naval Annual, 1902. T.A. Brassey (red.). Portsmouth: J. Griffin and Co., 1902. (ang.)
- The Naval Annual, 1903. T.A. Brassey (red.). Portsmouth: J. Griffin and Co., 1903. (ang.)
Media użyte na tej stronie
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Imperial Russian topedo boat Grozovoy.
Autor: Ta ^specifik^ z W3C grafika wektorowa została stworzona za pomocą Inkscape., Licencja: CC BY-SA 3.0
Flag of the Russian Empire, used from 1914–1917.
Note: Private use only, unofficial.
Carte Postale (Open Letter) with photo of Sterlayd torpedo boat of Russian Imperial Navy in Le Havre port. Circa 1900 year
Imperial Russian topedo boat Grozovoy or Vlastnyy.