Niwa (czasopismo)
![]() Winieta numeru 1/1872 | |
Częstotliwość | dwutygodnik |
---|---|
Państwo | |
Adres | Warszawa |
Tematyka | naukowa |
Pierwszy numer | 1872 |
Ostatni numer | 1905 |
Redaktor naczelny | Józef Drzewiecki |
Liczba stron | 24 |
„Niwa” – dwutygodnik naukowy, literacki i artystyczny, a od 1895 r. – tygodnik, wydawany w latach 1872–1905 w Warszawie (od 1898 pt. „Niwa Polska”), m.in. pod redakcją: Juliusza Schönmana, Mścisława Godlewskiego (1846-1908) i Józefa Drzewieckiego.
Historia
Współpracownikami pisma, reprezentującego w latach 1872–1875 tzw. umiarkowane skrzydło obozu pozytywistycznego, byli m.in.: Piotr Chmielowski, Leopold Méyet, Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa, Julian Ochorowicz, Henryk Sienkiewicz, Konstanty Górski.
Pierwszy numer czasopisma ukazał się 1 stycznia 1872 r. Jego pierwszym redaktorem i wydawcą był Juliusz Schönman, ale od numeru 10 wydawcą został Józef Bosacki. To 24-stronicowe czasopismo w cenie 30 kopiejek można było zaprenumerować w Królestwie, Cesarstwie Rosyjskim i w Wielkopolsce[1]. Początkowo zawierało dziewięć działów: „Artykuły wstępne” (na tematy bieżące), „Dział naukowy”, „Korespondencje”, „Przeglądy i krytyki”, „Odczyty publiczne”, „Poezje”, „Kronikę” oraz „Rozmaitości”. W okresie późniejszym istnienia „Niwy” działy te uległy zmianom.
W pierwszym okresie istnienia czasopisma, na jego łamach drukowano m.in. fragmenty dzieł Taine’a, Spencera, Queteleta, Fowlera. Ukazała się znaczna liczba ważnych artykułów tzw. „młodej prasy” kształtującego się wówczas pozytywizmu warszawskiego: Piotra Chmielowskiego Utylitaryzm w literaturze, Artyści i artyzm, Praca organiczna; Elizy Orzeszkowej Listy o literaturze. Jednocześnie podkreślano żywiony przez młodych literatów szacunek dla wielkiej poezji romantycznej. Postulowano użyteczność, unowocześnienie obyczajów, pracowitość. Na zarzuty materializmu ze strony starej prasy odpowiadano w sposób umiarkowany.
15 czerwca 1874 roku, w numerze 60. zamieszczono informację o zmianie składu redakcji. Nowymi członkami zostali: Mścisław Godlewski, Henryk Sienkiewicz i Julian Ochorowicz, pod którego kierunkiem pismo bardzo się rozwinęło. Wzbogacono zarówno dział popularnonaukowy, jak i literacko-kulturalny. Dodatkowo stałymi redaktorami zostali: Chmielowski, Feliks Bogacki, Antoni Gustaw Bem, Teodor Tomasz Jeż, Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa. Prus prowadził dział Z ustronia, przemianowany później na Sprawy bieżące.
Po 1888 r. czasopismo zmieniło, oprócz szaty graficznej i formatu, także swój profil. Wiązało się to z włączeniem do redakcyjnego składu „Niwy” Jana Jeleńskiego. Zaczęło pojawiać się coraz więcej artykułów poświęconych bieżącym wydarzeniom kosztem działów dotyczących kultury i nauki. Silnie akcentowano rolę ziemiaństwa w społeczeństwie polskim (np. rozprawa Ludwika Górskiego Znaczenie i obowiązki większej własności ziemskiej w Królestwie Polskim z lat 1882–1885). Zmiana treści drukowanych w „Niwie” z liberalnych na konserwatywne spowodowała stopniowe odchodzenie współpracowników. Jedynie Henryk Sienkiewicz na łamach czasopisma drukował jeszcze w 1881 roku m.in. swój odczyt O naturalizmie w powieści, nowelę Latarnik oraz dramat Na jedną kartę. Publicystą konserwatywnej „Niwy” był powieściopisarz i krytyk literacki Teodor Jeske-Choiński.
W 1895 r., pod redakcją Józefa Drzewieckiego czasopismo ukazywało się jako tygodnik. W 1898 r. zmieniono nazwę na „Niwa Polska”. Pod takim tytułem ukazywało się do końca istnienia. Przejęcie pisma przez Mścisława Godlewskiego spowodowało, że profil pisma zmienił się z liberalnego na coraz bardziej konserwatywny. Momentami drukowano treści jawnie antysemickie[2]. Ostatecznie pismo zostało zamknięte w okresie rewolucji 1905 r.
Przypisy
- ↑ Słownik literatury polskiej XIX wieku. Józef Bachórz i Alina Kowalczykowa (red.). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2002, s. 613. ISBN 83-04-04616-4.
- ↑ Słownik literatury polskiej XIX wieku. Józef Bachórz i Alina Kowalczykowa (red.). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2002, s. 614. ISBN 83-04-04616-4.
Bibliografia
- Słownik literatury polskiej XIX wieku. Józef Bachórz i Alina Kowalczykowa (red.). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2002, s. 613–614. ISBN 83-04-04616-4.
Media użyte na tej stronie
Tytuł: Niwa : dwutygodnik naukowy, literacki i artystyczny R.1, t.1 (1 stycznia 1872), nr 1
Adres wydawniczy: Warszawa : Julian Schönman, 1872-1898
Gatunek: czasopisma społeczno-kulturalne polskie
Forma i typ: czasopisma
Opis fizyczny: 32 cm
Współtwórcy: Schönman, Julian (?-1901) Redaktor
Od R. 5, t.10 (1876) podtytuł: dwutygodnik poświęcony sprawom społecznym, naukowym i literackim. Od R. 9, t.18 (1880) wydawca: Stanisław Ostrowski. Od R. 18, nr 2 (1889) podtytuł: dwutygodnik naukowy, literacki i artystyczny. Od R. 4, t. 8 (1875) wydawca: Mścisław Godlewski. Od R. 17, t. 33 [redaktor Stanisław Ostrowski]. Od R. 3, t. 6 (1874) brak redaktora. Od R. 3, t. 6 (1874) brak wydawcy. R. 22, nr 1-8 (1893) podtytuł: dwutygodnik naukowy, społeczny i literacki. Od R. 23, nr 19 (1894) [za redaktora Józef Drzewiecki]. Od R. 22, nr 1 (1893): 29 cm. Od R. 23, nr 1 (1894): 36 cm. Od R. 10, t. 19 (1881) podtytuł: dwutygodnik poświęcony sprawom społecznym, politycznym, naukowym i literackim. Od R. 4, t. 8 (1875) [redaktor Mścisław Godlewski]. Na czasopiśmie również daty według kalendarza juliańskiego. Od R. 3, t. 6 (1874): 22 cm. Od R. 18, nr 21 (1889): 39 cm. Od R. 22, nr 1 (1893) [za redaktora Ludomir Grendyszyński]. Od R. 1, nr 10 (1872) wydawca: Józef Bosacki. Od R. 25, nr 43 (1896) podtytuł: tygodnik polityczny, społeczny i literacki. Od R. 23, nr 19 (1894) wydawca: Józef Drzewiecki. Od R. 20, nr 4 (1891) wydawca: Al. Kłobukowski. Tytuł według nagłówka. Od R. 20, nr 4 (1891) [redaktor Al. Rembowski].
Autor: Malarz pl, Licencja: CC BY-SA 3.0
Flaga Króla Polski (jednocześnie Cara Rosji) w latach 1815-1830