Nogat

Nogat
Ilustracja
Nogat w okolicach Kępin Wielkich
KontynentEuropa
Państwo Polska
Województwo pomorskie
Rzeka
Długość62 km
Powierzchnia zlewni112,8 km²
Średni przepływ20 m³/s (regulowany przez jaz w Białej Górze) przy wypływie z Wisły i 30 m³/s przy ujściu
Źródło
MiejsceWisła
WysokośćBiała Góra
Współrzędne53°54′42,4″N 18°52′46,9″E/53,911778 18,879694
Ujście
RecypientZalew Wiślany
Miejscenieopodal miejscowości Osłonka
Współrzędne54°16′30″N 19°16′20″E/54,275000 19,272222
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast po prawej znajduje się punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „źródło”, powyżej na prawo znajduje się również punkt z opisem „ujście”
Zamek w Malborku nad Nogatem

Nogatrzeka będąca wschodnim ramieniem ujściowym Wisły, oddzielona od drugiego z ramion, Leniwki, śluzą w Białej Górze. Żeglowna na całej długości. Uchodzi licznymi odnogami do Zalewu Wiślanego, tworząc niewielką deltę.

Częściowo zachowały się wały przeciwpowodziowe z czasów przed budową kaskady w latach 1912–1915.

Długość rzeki wynosi 62 km, a powierzchnia jej dorzecza 1330 km²[1].

Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 2002 r. ws. klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych[2], Nogat jest rzeką klasy żeglownej II.

Dopływy: Liwa, Młynówka Malborska, oba prawobrzeżne.

Ze względu na wartości przyrodnicze, ujściowy odcinek rzeki został objęty ochroną w postaci rezerwatu Ujście Nogatu i Obszaru Chronionego Krajobrazu Rzeki Nogat. Dolny odcinek stanowi granicę województw pomorskiego i warmińsko-mazurskiego[1].

Historia regulacji

Dawniej rzeka stanowiła jedno z głównych ramion Wisły i spływało nią 87% wód wiślanych. W związku z obniżeniem się poziomu lustra wody w Nogacie podjęto próbę regulacji układu rzecznego i w 1553 przekopano kanał pod Białą Górą, który uratował rzekę od wyschnięcia. Większość wód zaczęła płynąć Nogatem, a Wisła straciła żeglowność na odcinku Biała GóraGdańsk. Niedobór wody dla Gdańska i nadmiar dla miejscowości położonych nad Nogatem, wywołał wieloletnie spory. W 1612 wybudowano tamę, która w czasie wojen szwedzkich uległa zniszczeniu, powodując ponowne spory i komplikacje stosunków wodnych. Dopiero w 1848 zatwierdzono projekt odgałęzienia Nogatu od Wisły 4 km poniżej Białej Góry w miejscowości Piekło, w tym celu przekopano kanał, wzniesiono drewniany jaz przeciw krze lodowej i wybudowano wały przeciwpowodziowe z tzw. wielkim upustem, służącym do odprowadzania wód Liwy do Nogatu. W 1879 podwyższono wał przeciwpowodziowy Wisły i przebudowano wielki upust. Po przerwaniu wału i zalaniu Żuław Elbląskich w 1888 zdecydowano o uregulowaniu Wisły. W 1900 nastąpiło prawie całkowite odcięcie dopływu wody z Wisły do Nogatu. Rzekę Nogat skanalizowano przez trzy stopnie wodne: Michałowo, Rakowiec i Szonowo, utrzymując w ten sposób stały poziom wód, umożliwiając ruch statków. W 1930 wybudowano małą śluzę w ujściu Liwy do Nogatu[3].

Miejscowości nad Nogatem

Zobacz też

Przypisy

  1. a b Program Ochrony Środowiska dla Gminy Elbląg na lata 2006–2011, s. 32 [dostęp 2013-01-29] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-09].
  2. Dz. U. z 2002 r. Nr 77, poz. 695.
  3. Pod. red. Roberta Goni i Włodzimierza Bykowskiego, Dolina Dolnej Wisły dla ciekawych – przewodnik przyrodniczo-turystyczny, TPDW, ZPKChiN, Apeiron. Świecie, 2010. Wydanie I, ​ISBN 978-83-61821-08-3​, ​ISBN 978-93-62303-05-2

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Relief Map of Poland.svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location map of Poland
Wikimedia Community Logo.svg
Logo społeczności Wikimedia. Proszę zauważyć, że w przeciwieństwie do większości logotypów związanych z ruchem Wikimedia, to logo nie jest zarejestrowane jako znak towarowy.
Disambig.svg
Symbol wieloznaczności
Blue 0080ff pog.svg
Autor: One Salient Oversight, Licencja: CC0
modded version of File:Blue_pog.svg
Panorama of Malbork Castle, part 4.jpg
Autor: DerHexer; derivate work: Carschten, Licencja: CC BY-SA 3.0
Picture taken in Malbork after Wikimania 2010 conference. Panorama of Malbork Castle, Żuławy region, Poland.
Pomeranian Voivodeship Relief location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Relief location map of Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 54.92 N
  • S: 53.40 N
  • W: 16.65 E
  • E: 19.75 E
Poland Nogat river.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0