Nowe Warele
Artykuł | 52°47′51″N 22°36′50″E |
---|---|
- błąd | 38 m |
WD | 52°48'9"N, 22°36'45"E |
- błąd | 2040 m |
Odległość | 8 m |
wieś | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Wysokość | |
Strefa numeracyjna | 86 |
Kod pocztowy | 18-210[3] |
Tablice rejestracyjne | BWM |
SIMC | 0407300[4] |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Nowe Warele – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Szepietowo[5][4].
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.
Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Narodzenia NMP w Wyszonkach Kościelnych[6].
Części wsi
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
1003957 | Chorążyce | przysiółek |
Historia
Pierwsze ślady sięgają XVI wieku. Jednym źródłem był "Regestr poborowy anni 80, w województwie podlaskiem, powiatu bielskiego, sprawiony przez mię Bieniasza Jałbrzika Wysseńskiego". Widniała tam zbiorcza nazwa Warhelie wraz z wymiarem ziem posiadanych przez znamienitszych mieszkańców[7].
W Wypisach heraldycznych z ksiąg poborowych[8] z 1581 roku wypisane są nazwiska niektórych mieszkańców Warel: Wawrzyniec Marcinowicz, Filip Marcinowicz, Michał Sczęsnowicz, Abraham Warhlewski.
Po zakończeniu wojen napoleońskich Warele weszły w skład Królestwa Polskiego.
W 1827 Warele Nowe należały do województwa augustowskiego, obwodu łomżyńskiego, powiatu tykocińskiego i parafii Wyszonki.[9] W miejscowości znajdowało się wówczas 27 domów z 124 mieszkańcami. Przez cały XIX wiek wieś miała charakter drobnoszlachecki i folwarczyny[10].
W czasie powstania styczniowego majątek Warele należał do Karola Kalisza. Był on uważany przez władze carskie za ważną postać w strukturach powstańczych powiatu łomżyńskiego. Miał on być urzędnikiem Rządu Narodowego oraz przyjmować delegacje innych osobistości w swoim majątku. Natomiast jego żona miała przewozić pocztę powstańczą do Warszawy. Został nawet uznany przez władze carskie za głównego winowajcę powstania w powiecie. Pojawiły się nawet plotki (najprawdopodobniej fałszywe) jakoby miał pełnić funkcję cywilnego naczelnika powiatu na jesieni 1863 roku.[11]
15 lutego 1863 roku nieopodal folwarku Warele rozegrała się potyczka pomiędzy oddziałem powstańczym Władysława Romana Cichorskiego ps. Zameczek a oddziałami carskimi[12].
Po upadku powstania Warele weszły w skład nowo utworzonego powiatu mazowieckiego oraz gminy Klukowo[13].
Przed I wojną światową we wsi działał wiatrak.[14] Został on rozebrany w drugiej połowie lat 70 bądź na początku lat 80.
W czasie I wojny światowej Warele weszły w skład niemieckiej strefy okupacyjnej[13].
W 1921 r. Warele Nowe w Gminie Klukowo. Naliczono tu 35 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 191 mieszkańców (104 mężczyzn i 87 kobiet). Narodowość polską ( i wyznanie rzymsko-katolickie) podało 186 osób, a białoruską ( i prawosławie) 5[15].
Obiekty zabytkowe
Demografia
Wykres liczby ludności wsi od roku 1827:
Współcześnie
Wieś typowo rolnicza. Produkcja roślinna podporządkowana przede wszystkim hodowli krów i produkcji mleka.
W 2011 roku wieś liczyła 133 mieszkańców z czego 63 stanowiły kobiety a 70 mężczyźni. Od 1998 do 2011 roku wieś zmalała o 11.9%.[17]
Przypisy
- ↑ Wieś Nowe Warele w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2021-02-05] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
- ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 826 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b c GUS. Rejestr TERYT
- ↑ a b Obwieszczenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 sierpnia 2015 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2015 r. poz. 1636)
- ↑ Opis parafii na stronie diecezji
- ↑ Aleksander Jabłonowski , Podlasie. Cz. 1, 1908, s. 99 [dostęp 2022-06-15] (pol.).
- ↑ Piekosiński Franciszek Ksawery (1844-1906) (oprac.), Wypisy heraldyczne z ksiąg poborowych; Rekognicyarz poborowy woj.podlaskiego z r.1581: wykaz dziedziców dóbr, ich urzędników, sług i sprawców powiatu bielskiego, 1911, s. 22,23 [dostęp 2022-06-15] (pol.).
- ↑ Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego z wyrażeniem ich położenia i ludności alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowey Spraw Wewnętrznych i Policyi. T. 2 M-Z, 1827, s. 255 [dostęp 2022-06-15] .
- ↑ a b Warele Stare i Nowe, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 950 .
- ↑ Stanisław (1928-1990) Chankowski , Powstanie styczniowe w Augustowskiem, 1972, s. 163 [dostęp 2022-06-15] (pol.).
- ↑ Stanisław (1928-1990) Chankowski , Powstanie styczniowe w Augustowskiem, 1972, s. 92 [dostęp 2022-06-15] (pol.).
- ↑ a b Jemielity Witold, Podziały administracyjne powiatów wysokomazowieckiego i łapskiego w latach 1919-1990, "Studia Łomżyńskie", 7, 1996, s. 97. https://pcr.uwb.edu.pl/SL/files/SL_1996_7_009.pdf
- ↑ Wojskowa mapa topograficzna europejskiej Rosji z 1908 roku. http://igrek.amzp.pl/1763517 http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/025K_Westl_Russland/XX-12-I_Gruppe_Grodno_1915_LoC_G6965_s25_.G4.jpg
- ↑ Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej , Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. V, s. 125 [dostęp 2022-06-15] (pol.).
- ↑ a b Załącznik Nr 1 do uchwały Nr III/13/06 Rady Gminy Szepietowo z dnia 28 grudnia 2006 r.
- ↑ Wieś Nowe Warele (podlaskie) » mapy, GUS, nieruchomości, regon, kod pocztowy, wypadki drogowe, edukacja, kierunkowy, demografia, tabele, statystyki, drogi publiczne, liczba ludności, Polska w liczbach [dostęp 2022-06-15] (pol.).
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Podlaskie Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 54.50 N
- S: 52.17 N
- W: 21.45 E
- E: 24.10 E
Autor:
Mapa powiatu wysokomazowieckiego, Polska
Autor:
Kwatermistrzostwo Generalne Wojska Polskiego; Oddział Korpusu Topografów (armii rosyjskiej)
do Pomiarów Królestwa Polskiego, Licencja: CC0Fragment Mapy topograficznej Królestwa Polskiego z 1843 roku w skali 1:126 000
Autor: Aleksander Jabłonowski, Licencja: CC0
"Regestr poborowy anni 80, w województwie podlaskiem, powiatu bielskiego, sprawiony przez mię Bieniarza Jałbrzika Wysseńskiego, poborcę. (...) A czopowego pan Michał Niewierowski w tym roku arendował, które za rozkazaniem króla jegomci puszczone mu było. Także i pogłowszczyzną żydowie arendowali" opracowany przez Aleksandra Jabłonowskiego.
Autor:
Mapa gminy Szepietowo, Polska
Gmina Szepietowo coat of arms
Autor: Cesarska Armia Rosyjska, Licencja: CC0
Wojskowa mapa topograficzna europejskiej Rosji z roku 1908 w skali 1:126 000
Autor: Franciszek Piekosiński, Licencja: CC0
Wypis heraldyczny z ksiąg poborowych opracowany przez Franciszka Piekosińskiego w Lwowie w 1911 roku.
Autor: Wojskowy Instytut Geograficzny, Licencja: CC0
Fragment mapy okolic Wyszonek Kościelnych Wojskowego Instytutu Geograficznego z 1935 roku.
Autor: Armia Królestwa Prus, Licencja: CC0
Fragment Mapy: Topographisch-Militärische Karte von vormaligen Neu Ostpreussen w skali 1:150 000