Nowy Lubliniec
Artykuł | 50°17′58″N 23°5′33″E |
---|---|
- błąd | 39 m |
WD | 50°17'N, 23°5'E |
- błąd | 2324 m |
Odległość | 2014 m |
wieś | |
![]() Kościół filialny (dawna cerkiew greckokatolicka pw. Przemienienia Pańskiego, z 1908) | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2011) | |
Strefa numeracyjna | 16 |
Kod pocztowy | 37-611[3] |
Tablice rejestracyjne | RLU |
SIMC | 0600190[4] |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Nowy Lubliniec – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Cieszanów[4][5].
W Nowym Lublińcu funkcjonuje Zespół Szkół Publicznych obejmujący szkołę podstawową i gimnazjum[6] oraz jednostka OSP założona w roku 1949[7].
Wieś starostwa niegrodowego lubaczowskiego na początku XVIII wieku[8]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.
Historia
Wieś została założona 1569 roku przez Jerzego Jazłowieckiego, hetmana wielkiego koronnego i starostę lubaczowskiego, na brzegu Wirowej, obok Starego Lublińca. Była to wieś królewska w posiadaniu starostów. W XVI i XVII wieku wsią zarządzali dzierżawcy. W 1571 roku zbudowano drewnianą cerkiew pw. Przemienienia Pańskiego. W 1630 roku w Starym i Nowym Lublińcu było 154 domów. W 1672 roku był najazd Tatarów, którzy spalili cerkiew. W 1736 roku król August II Mocny potwierdził w dekrecie powinności mieszkańców w odrabianiu pańszczyzny. Ostatnim dzierżawcą wsi był Jerzy Mniszch, a od 1778 roku wieś przejęła w administracja austriacka. Wieś była w cyrkule Bełskim, a następnie w Żółkiewskim. W 1799 roku we wsi było 202 domy i 1231 mieszkańców (w tym 17 żydów). 26 października 1818 roku na licytacji, wieś nabył baron Herman Brunicki. 1 maja 1863 roku pod Kobylanką oddział powstańców pod wodzą gen. Antoniego Jeziorańskiego, stoczył zwycięską bitwę z wojskami rosyjskimi. 13 listopada 1918 roku Polacy walczyli z Ukraińcami o przynależność Nowego Lublińca do Polski. Do 1930 roku wsi był Emil Parnas, z folwarkiem o pow. 523 ha. W 1939 roku wieś została zajęta przez wojska Niemieckie, a do 1940 roku istniał przejściowy obóz pracy. W latach 1940-1947 w pobliskich lasach działały sotnie UPA z kurenia "Żeleźniaka" (Iwana Szpontaka), dlatego 5 maja 1947 roku w Akcji "Wisła" wysiedlono Ukraińców. W 1947 roku we wsi osiedlili się polscy osadnicy z Rudy Różanieckiej i z północno-zachodnich terenów Rzeszowszczyzny. W 1949 roku utworzono Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną, a w 1954 roku wieś zelektryfikowano[9].
Kościół
- Cerkiew greckokatolicka
Według wzmianki z 1570 roku istniała już w Nowym Lublińcu cerkiew prawosławna. W 1670 roku zbudowano nową drewnianą cerkiew, która w 1672 roku została spalona przez Tatarów, ocalała tylko Ikona Matki Bożej. Następnie zbudowano cerkiew staraniem parocha Iwana Skoteńskiego, która w 1770 roku została odnowiona, później dobudowano nawy boczne. W 1845 roku była kanoniczna wizyta Eparchy Iwana Snigurskiego. W latach 1906-1908 zbudowano murowaną cerkiew, według projektu Wasyla Nahirnego, która została poświęcona 11 października 1908 roku przez bp. Konstantyna Czechowicza. W 1915 roku podczas frontu wojennego drewniana cerkiew spłonęła. Parochia należała do dekanatu lubaczowskiego, a następnie do dekanatu cieszanowskiego. W 1926 roku było 3656 wiernych. Parochia posiadała także cerkiew filialną pw. Przemienienia Pańskiego w Starym Lublińcu[10].
- Parochowie w Nowym Lublińcu.
- 1785(?). Teodor Skaleński (zmarł 14 grudnia 1785 roku, żył 57 lat).
- 1787–1826. Nazareus Witoszyński (zmarł 3 grudnia 1826 roku, żył 64 lat).
- 1827–1829. Sylwester Lipnicki (zmarł 21 marca 1829 roku, żył 30 lat).
- 1829–1830. Stefan Kuryłowicz (administrator).
- 1830–1833. Dymitr Troszek (administrator).
- 1833-1849. Paweł Kociszewski[11].
- 1849–1852. Jakub Łukasiewicz.
- ? –1860. Antoni Witoszyński (zmarł 16 listopada 1860 roku, żył 40 lat).
- 1860–1863(?). Tytus Kowalski (administrator).0600190
- 1865(?)–1879. Jakub Witoszyński (zmarł 7 czerwca 1879 roku).
- 1879–1880. Wasyl Cjuk (administrator).
- 1880. Iwan Iwasiwka (administrator).
- 1880–1897. Grzegorz Pirożyński (zmarł 12 maja 1879 roku).
- 1897–1898. Piotr Kuzyk (administrator).0600190
- 1787–1826. Nazareus Witoszyński (zmarł 3 grudnia 1826 roku, żył 64 lat).
- 1898–1936. Seweryn Matella (zmarł 12 października 1936 roku).
- 1936–1937. Stefan Fedorowicz (administrator).
- 1937–1947. Aleksander Kozenka.
- 1936–1937. Stefan Fedorowicz (administrator).
Na cmentarzu w Nowym Lublińcu pochowany jest ks. dr Józef Komarnicki - rektor Uniwersytetu Lwowskiego w roku 1896, greckokatolicki poseł-wirylista do Sejmu Krajowego Galicji.
Edukacja
W 1816 roku w Nowym Lublińcu powstała szkoła parafialna przy cerkwi Schola Parochialis[12]. W 1835 roku nauczycielem był Adj. Roman Kot.
W 1847 roku w Nowym Lublińcu istniała już Szkoła trywialna (Schola trivialis) wzmiankowana w Schematyzmach Greckokatolickiej Eparchii Przemyskiej[13], której nauczycielem był mgr. Piotr Piotrowski, a do szkoły uczęszczało 168 uczniów. W 1857 roku nauczycielem był Mikołaj Artymowicz, na 213 dzieci w wieku szkolnym, do szkoły uczęszczało tylko 63 uczniów, a w 1861 roku nauczycielem był Tomasz Dmuchowski.
Przydatnym źródłem archiwalnym do poznawania historii początków szkolnictwa w Galicji, są austriackie Szematyzmy Galicji i Lodomerii, które podają wykaz szkół ludowych, wraz z nazwiskami ich nauczycieli. Szkoły wiejskie początkowo były tylko męskie, a od 1890 roku mieszane (koedukacyjne). W latach 1873-1874 szkoła była parafialna, a w latach 1974-1902 szkoła była 1-klasowa, a od 1902 roku 2-klasowa. Od 1899 roku szkoła posiadała nauczycieli pomocniczych, którymi byli: Natalia Szopówna (1899-1900), Helena Horoszewiczówna (1900-1902), Teodora Horoszewiczówna (1902-1903), Krystyna Hawlicka (1903-1904), Janina Turkówna (1904-1910), Ksenia Dobrowolska (1906-1910), Olga Metellówna (1910-1912), Adolf Turko (1910-1914?), Helena Metellówna (1913-1914?).
W 1904 roku została utworzona Szkoła Eksponowana Ostrówek ad Lubliniec Nowy, której nauczycielami byli: Stefania Gajerówna (1904-1907)[14], Adolf Turko (1907-1908)[15], Grzegorz Szczyrba (1908-1910)[16], Mikołaj Krućko (1910-1911)[17], Irena Metellówna (1911-1913)[18], Grzegorz Szczyrba (1913-1914?)[19].
W 1947 roku ponownie utworzono szkołę podstawową, której w późniejszym czasie podlegały szkoły filialne w Lublińcu Starym i PGR-ach. W latach 1975-1983 przeprowadzono remont szkoły. W latach 1987-1993 dokonano rozbudowy szkoły, którą 21 sierpnia 1994 roku poświęcił bp Jan Śrutwa. W 2001 roku oddano do użytku halę sportową. W latach 2001-2003 była szkoła 6-letnia, a do gimnazjum uczniowie uczęszczali do Nowego Sioła. W 2003 roku utworzono Zespół Szkół (szkoła podstawowa i gimnazjum)[9].
- Nauczyciele kierujący, kierownicy i dyrektorzy
- 1863–1866. Jan Piotrowski[20].
- 1867–1875. Józef Piotrowski[21].
- 1875–1876. Posada nieobsadzona[22].
- 1876–1878. Ignacy Antoniak[23].
- 1878–1881. Ignacy Horoszewicz[24].
- 1881–1913. Onufry Turko[25].
- 1913–1914(?). Michał Kuzian[26].
- ? – ?. Adolf Turko.
- 1947– ?. Stanisław Ciećkiewicz.
- ? – ?. Bolesław Szczygielski.
- ? – ?. Anna Fic.
- ? –1953. Julian Krzaczyński.
- 1953–1975. Jan Zimny.
- 1975–2006. Zbigniew Wróbel.
- 2006– nadal Alicja Szynal.
- 1867–1875. Józef Piotrowski[21].
Zabytki
We wsi znajduje się wybudowana w roku 1908 murowana cerkiew Przemienienia Pańskiego (projekt architekta Wasyla Nahirnego[27]) po wojnie przejęta przez Kościół katolicki. Jest kościołem filialnym w parafii Przemienienia Pańskiego w Starym Lublińcu[28].
Zobacz też
- gromada Lubliniec Nowy
- zbrodnia w Lublińcu Starym i Nowym
- Lubliniec (ujednoznacznienie)
Przypisy
- ↑ Wieś Nowy Lubliniec w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2017-02-12] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
- ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-04].
- ↑ Poczta Polska. Wyszukiwarka kodów pocztowych
- ↑ a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
- ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ Zespół Szkół Publicznych w Nowym Lublińcu
- ↑ Strona OSP
- ↑ Wiesław Bondyra, Własność ziemska w województwie bełskim w czasach saskich, Lublin 2015, s. 35.
- ↑ a b Historia miejscowości
- ↑ Apokryf Ruski. Lubliniec Nowy
- ↑ Schematismus Universi Venerabilis Cleri Dioeceseos Graeco-Catholicae Premisliensis pro Anno Domini M.D.CCC.XXXV. pbc.rzeszow.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-20)]. (str. 73) [dostęp 2018-07-19]
- ↑ Schematismus Universi Venerabilis Cleri Dioeceseos Graeco Catholicae Premisliensis pro Anno Domini M.D.CCC.XXX (str. 75) [dostęp 2018-07-14]
- ↑ Schematismus Universi Venerabilis CleriDioeceseos graeco-cathol. Premisliensis pro Anno MDCCCXLVII. pbc.rzeszow.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-20)]. (str. 66) [dostęp 2018-07-19]
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1905 (str. 548) [dostęp 2018-07-18]
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1908 (str. 572) [dostęp 2018-07-18]
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1909 (str. 755) [dostęp 2018-07-18]
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1911 (str. 622) [dostęp 2018-07-18]
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1912 (str. 661) [dostęp 2018-07-18]
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1914 (str. 735) [dostęp 2018-07-18]
- ↑ Handbuch des Statthalterei-Gebietes in Galizien fűr Das Jahr 1864 (str. 344)| [dostęp 2018-07-14]
- ↑ Galizisches Provinzial-Handbuch fűr Das Jahr 1869 (str. 397) [dostęp 2018-07-14]
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1876 (str. 424) [dostęp 2018-07-16]
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1877 (str. 404) [dostęp 2018-07-14]
- ↑ Szematyzm Krolestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1879 (str. 386) [dostęp 2018-07-14]
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1882 (str. 397) [dostęp 2018-07-14]
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1914 (str. 734) [dostęp 2018-07-14]
- ↑ Кущак Д., Історія села Люблинець Новий, Львів : Свічадо 2010, s. 17, ISBN 978-966-395-408-0. (ukr.)
- ↑ Opis parafii na stronie diecezji
Linki zewnętrzne
- Lubliniec 1.) ''Nowy'', [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 436 .
- Mielniki, 3.) cz. Lublińca Nowego, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VI: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 348 .
- Zespół Szkół Publicznych w Nowym Lublińcu
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Podkarpackie Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 50.9 N
- S: 48.95 N
- W: 21.03 E
- E: 23.66 E
Autor: Henryk Bielamowicz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Nowy Lubliniec, Cerkiew Przemienienia Pańskiego w Nowym Lublińcu
Flaga województwa podkarpackiego
(c) kuba13 / fotopolska.eu, CC BY-SA 3.0
Widok na Nowy Lubliniec z górującą nad nim dawną cerkwią.
Autor: Henryk Bielamowicz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Nowy Lubliniec, Cerkiew Przemienienia Pańskiego w Nowym Lublińcu