Astana
![]() Centrum Astany, w środku wieża Bäjterek | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Obwód | Astana | ||||
Data założenia | 1824 | ||||
Prawa miejskie | 1862 | ||||
Burmistrz | Ałtaj Kölgynow | ||||
Powierzchnia | 797,33 km² | ||||
Wysokość | 347 m n.p.m. | ||||
Populacja (2022) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Nr kierunkowy | +7-7172 | ||||
Kod pocztowy | 010000 | ||||
Tablice rejestracyjne | 01, Z | ||||
![]() | |||||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Central_Downtown_Astana_1.jpg/220px-Central_Downtown_Astana_1.jpg)
Astana (kaz. cyr. i ros. Астана; 1824–1961 Akmolińsk, 1961–1992 Celinograd, 1992–1998 Akmoła, 1998–2019 Astana, 2019–2022 Nur-Sułtan) – stolica i drugie co do liczby ludności miasto w Kazachstanie, położone nad rzeką Iszym, w północno-środkowej części kraju na Pogórzu Kazachskim.
Historia
- 1824 – Rosjanie zbudowali fortecę Akmolińsk (od kazachskiego „Akmoły” – biała mogiła), warownia służyła również jako ośrodek handlowy, bowiem znajdował się tu punkt zborny dla karawan z Taszkentu i Buchary do Rosji.
- 1862 – osada otrzymała prawa miejskie.
- 1868 – Akmolińsk pełnił funkcję centrum administracyjnego dla obwodu akmolińskiego.
- 2 marca 1918 – władzę w mieście przejęła rada delegatów robotniczych, chłopskich i żołnierskich.
- 25 maja 1918 – od Kazania do Władywostoku wybuchło powstanie Białej Gwardii, od 3 czerwca 1918 miastem rządziła Armia admirała Kołczaka.
- 25 listopada 1919 – Armia Czerwona z powrotem zajęła Akmolińsk.
- 1941–1945 – podczas II wojny światowej miasto stało się ważnym centrum przemysłowym, do którego ewakuowano zakłady i fabryki z terenów okupowanych przez Niemcy.
- 20 marca 1961 – Nikita Chruszczow ogłosił kampanię zagospodarowania nieużytków, tj. przekształcenia 250 000 km² pastwisk stepowych w pola uprawne pszenicy, równocześnie przemianował Akmolińsk na Celinograd (ros. celina = nieużytki), który powołał do pełnienia roli centrum tego projektu. Miasto rozwijało się i wzrastało jego znaczenie.
- 1992 – po uzyskaniu przez Kazachstan niepodległości, w trakcie kampanii derusyfikowania nazw obiektów geograficznych, miasto przyjęło nazwę kazachską Akmoła.
- 6 lipca 1994 – rząd przyjął uchwałę o przeniesieniu stolicy z Ałmaty do Akmoły.
- 10 grudnia 1997 – oficjalne przyznanie Akmole statusu miasta stołecznego.
- 6 maja 1998 – zmiana nazwy miasta na Astana (w języku kazachskim: stolica).
- 30 sierpnia 2002 – ukończenie budowy wieży Bäjterek.
- 23 i 24 września 2003 – miasto organizuje I Kongres Liderów Religii Światowych i Tradycyjnych, tego typu zgromadzenia miały miejsce także w kolejnych latach (2006, 2009, 2012, 2015 i 2018).
- 2 września 2006 – ukończenie budowy pałacu Pokoju i Pojednania.
- 1 i 2 grudnia 2010 – Astana gości szczyt głów państw i szefów rządów państw Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.
- 30 stycznia – 6 lutego 2011 – razem z Ałmaty miasto organizuje Zimowe Igrzyska Azjatyckie.
- 22 listopada 2012 – miasto zostaje nominowane przez Międzynarodowe Biuro Wystaw Światowych do zorganizowania wystawy Expo 2017.
- 10 czerwca 2017 – nastąpiła oficjalna inauguracja wystawy Expo 2017.
- 20 marca 2019 – kazachski parlament z inicjatywy nowego prezydenta Kasym-Żomart Tokajewa przegłosował dokonanie po 22 latach zmiany nazwy stolicy na Nur-Sułtan, ku czci ustępującej głowy państwa Nursułtana Nazarbajewa[2][3][4].
- 19 września 2022 – po 3 latach obowiązywania dotychczasowej nazwy, w ramach reformy konstytucyjnej, stolicy przywrócono poprzednią – Astana[5].
Burmistrzowie
- 1997–2003 Ädylbek Żaksybekow
- 2003–2004 Temirchan Dosmuchanbetow
- 2004–2006 Umirzak Szukajew
- 2006–2008 Askar Mamin
- 2008–2014 Imangali Tasmagambetow
- 2014–2016 Ädylbek Żaksybekow
- 2016–2018 Äset Isekeszew
- 2018–2019 Bakyt Sułtanow
- od 2019 Ałtaj Kölgynow
Geografia
Klimat
Miesiąc | Sty | Lut | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sie | Wrz | Paź | Lis | Gru | Roczna |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Średnie temperatury w dzień [°C] | -9.9 | -9.2 | -2.5 | 10.9 | 20.2 | 25.8 | 26.8 | 25.2 | 18.8 | 10.0 | -1.4 | -8.0 | 8,9 |
Średnie dobowe temperatury [°C] | -14.2 | -14.1 | -7.0 | 5.2 | 13.9 | 19.5 | 20.8 | 18.8 | 12.3 | 4.6 | -5.4 | -12.1 | 3,5 |
Średnie temperatury w nocy [°C] | -18.3 | -18.5 | -11.5 | 0.2 | 7.9 | 13.2 | 15.0 | 12.8 | 6.6 | 0.2 | -8.9 | -16.1 | −1,5 |
Opady [mm] | 16 | 15 | 18 | 21 | 35 | 37 | 50 | 29 | 22 | 27 | 28 | 22 | 320 |
Średnia liczba dni deszczowych | 2 | 2 | 5 | 9 | 15 | 13 | 15 | 13 | 12 | 10 | 7 | 3 | 106 |
Średnia liczba dni śnieżnych | 25 | 23 | 19 | 6 | 1 | 0.1 | 0 | 0 | 1 | 7 | 18 | 24 | 124 |
Wilgotność [%] | 78 | 77 | 79 | 64 | 54 | 53 | 59 | 57 | 59 | 68 | 80 | 79 | 67 |
Średnie usłonecznienie (w godzinach) | 103 | 147 | 192 | 238 | 301 | 336 | 336 | 294 | 230 | 136 | 100 | 94 | 2507 |
Źródło: Pogodaiklimat.ru[6] |
Demografia
Wzrost liczby ludności w mieście:
- 287 tys. – 1993
- 500 tys. – 2003
- 600 tys. – 2004[7]
- 701 tys. – 2010[8]
- 835 tys. – 2014[9]
- 860 tys. – 2015[10]
- 1 mln 47 tys. – 2018[11]
Religia
- metropolia Astana
- archidiecezja Najświętszej Maryi Panny w Astanie
- sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Astanie
- synagoga Beit Rachel w Astanie
Gospodarka
Ośrodek handlowo-usługowy dużego regionu rolniczego. Rozwinięty przemysł metalowy – głównie produkcja maszyn rolniczych, oraz materiałów budowlanych. Poza tym przemysł spożywczy, lekki, odzieżowy, zakłady naprawcze taboru kolejowego. Ważny węzeł drogowy i kolejowy ze stacją Astana, międzynarodowy port lotniczy.
Transport
- stacja kolejowa w Astanie
- trolejbusy w Astanie
- port lotniczy Nur-Sułtan
Edukacja
W Astanie znajduje się pięć uczelni, w tym Euroazjatycki Uniwersytet Narodowy im. L.N. Gumilowa oraz Uniwersytet Nazarbajewa.
Kultura
W mieście znajduje się Kazachska Filharmonia Narodowa, muzea i kilka teatrów i wiele innych ośrodków kultury, do których można zaliczyć Bibliotekę Narodową, Salę Kongresową, Pałac Młodzieży i Prezydenckie Centrum Kultury. Głównym symbolem miasta jest wieża widokowa Bäjterek.
Sport
Nazwę miasta nosi grupa kolarska Astana Pro Team, której kolarz Alberto Contador w 2009 wygrał Tour de France, a cały zespół klasyfikację drużynową. W 2014 inny kolarz ekipy, Vincenzo Nibali, również zwyciężył w Tour de France.
W mieście znajduje się piłkarski stadion narodowy Astana Arena, którego budowa została zakończona w 2009 roku. Swoje mecze rozgrywa na nim FK Astana. Siedzibę w Astanie ma także klub FK Astana-1964, który korzysta ze starszego obiektu, Stadionu im. Każymukana Mungajtpasuly.
Architektura
- pałac prezydencki Ak Orda
- pałac Pokoju i Pojednania
- Bäjterek
- Kazachska Filharmonia Narodowa
- Chan Szatyr
- Astana Arena
- Transport Tower
Miasta partnerskie
Przypisy
- ↑ Astana, Kazakhstan Metro Area Population 1950-2022, 18 września 2022 .
- ↑ Татьяна Ковалева: На совместном заседании палат парламента было одобрено переименование Астаны. Zakon.kz, 2019-03-20. [dostęp 2019-03-21]. (ros.).
- ↑ Астанамыз – Нұр – сұлтан!. ktk.kz, 2019-03-20. [dostęp 2019-04-30]. (kaz.).
- ↑ Нұр-Сұлтан: новое название Астаны поддержал маслихат. nur.kz, 2019-03-20. [dostęp 2019-04-30]. (ros.).
- ↑ Закон Республики Казахстан от 17 сентября 2022 года № 142-VII ЗРК О внесении изменений и дополнения в Конституцию Республики Казахстан. 2022-09-19. [dostęp 2022-09-19]. (ros.).
- ↑ Климат Астаны – pogodaiklimat.ru.
- ↑ Encyklopedia audiowizualna Britannica. Geografia. Poznań: Wydawnictwo Kurpisz, 2006. ISBN 978-83-60563-07-6.
- ↑ Urząd Statystyczny Republiki Kazachstanu.
- ↑ The population of Astana is 835,153 people.
- ↑ Astana population reaches 860,368.
- ↑ http://web.archive.org/web/20180820005824/https://stat.gov.kz/getImg?id=ESTAT274380 1 lipca 2018
Bibliografia
- Encyklopedia audiowizualna Britannica: geografia. Poznań: Wydawnictwo Kurpisz, 2006. ISBN 978-83-60563-07-6.
Media użyte na tej stronie
Autor:
- File:Kazakhstan location map.svg: NordNordWest
- derivative work Виктор_В
Location map of Kazakhstan
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Flaga Finlandii
bendera Indonesia
The flag of Navassa Island is simply the United States flag. It does not have a "local" flag or "unofficial" flag; it is an uninhabited island. The version with a profile view was based on Flags of the World and as a fictional design has no status warranting a place on any Wiki. It was made up by a random person with no connection to the island, it has never flown on the island, and it has never received any sort of recognition or validation by any authority. The person quoted on that page has no authority to bestow a flag, "unofficial" or otherwise, on the island.
Autor: msykos, Licencja: CC BY 2.0
The parliament buildings in Astana, Kazakhstan
The new flag of the city of Astana authorized at extraordinary session of city council of representatives on June, 5, 2008.
Autor: Ken and Nyetta, Licencja: CC BY 2.0
Central Downtown Nur-Sultan: looking toward the Ak Orda from the Bayterek tower.
Autor: ChelseaFunNumberOne, Licencja: CC BY-SA 3.0
Astana Arena from the back side.
Autor: Jirka Dl, Licencja: CC BY-SA 3.0
Shabyt Palace, Kazakh Eli monument and Palace of Independence, Nur-Sultan, Kazakhstan
Autor: Ken and Nyetta, Licencja: CC BY 2.0
Central Downtown Nur-Sultan: in center Bayterek tower
Coat of arms of Astana, Kazakhstan. Authorized at extraordinary session of city council of representatives on June, 5, 2008.
Autor: Alex J. Butler from United Kingdom, Licencja: CC BY 2.0
Astana Airport, Kazakhstan