ORP Rybitwa (1966)

ORP Rybitwa
Ilustracja
Bliźniaczy trałowiec ORP „Flaming”
Klasatrałowiec
Typ206F
ProjektB206F
Oznaczenie NATOKrogulec class
Historia
StoczniaStocznia im. Komuny Paryskiej, Gdynia
Położenie stępki12 maja 1966
Wodowanie30 sierpnia 1966
 Marynarka Wojenna (PRL)
Wejście do służby15 kwietnia 1967
Wycofanie ze służby5 stycznia 2002
Dane taktyczno-techniczne
Wypornośćstandardowa: 426 ton
pełna: 470 t
Długośćcałkowita: 58,2 metra
Szerokość7,97 m
Zanurzenie2,14 m
Napęd
2 silniki wysokoprężne FIAT 2312 SS o łącznej mocy 2648 kW (3600 KM)
2 śruby
Prędkość18,4 węzła
Zasięg2000 Mm przy prędkości 17 węzłów
Sensory
sonar Tamir-11M
radar Lin-M
system „swój-obcy” Kremnij-2
radionamiernik ARP-50-1,2M
Uzbrojenie
6 działek kal. 25 mm 2M-3M (3 x II)
2 zrzutnie bg, 10-16 min
Wyposażenie
trał kontaktowy MT-2
trał magnetyczny TEM-52M
trał akustyczny BAT-2
radiostacja R-609
Załoga49

ORP Rybitwapolski trałowiec bazowy z okresu zimnej wojny, jeden z serii dwunastu okrętów proj. 206F. Jednostka mierzyła 58,2 metra długości, 7,97 metra szerokości i miała zanurzenie 2,14 metra, a jej wyporność pełna wynosiła 470 ton. Uzbrojona była w trzy podwójne zestawy działek automatycznych 2M-3M kalibru 25 mm i bomby głębinowe, a ponadto była przystosowana do przewozu i stawiania min morskich.

Okręt został zwodowany 30 sierpnia 1966 roku w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni, a do służby w Marynarce Wojennej przyjęto go 15 kwietnia 1967 roku. Intensywnie eksploatowana jednostka, oznaczona numerem burtowym 622, cały okres służby spędziła w 13. Dywizjonie Trałowców 9. Flotylli Obrony Wybrzeża w Helu. Okręt został skreślony z listy floty po blisko 35-letnim okresie użytkowania w styczniu 2002 roku.

Projekt i budowa

(c) Biuro Prasowe Marynarki Wojennej, CC BY-SA 2.5
Sylwetka trałowca proj. 206F

Prace nad nowym typem trałowca rozpoczęły się w gdańskim Centralnym Biurze Konstrukcji Okrętowych nr 2 w 1958 roku, w celu zastąpienia służących od 1946 roku trałowców proj. 253Ł[1]. Nowe okręty miały być więc początkowo trałowcami redowymi, zdolnymi do prowadzenia trałowań kontaktowych i niekontaktowych w rejonie baz morskich i stawiania niewielkich zagród minowych, o wyporności około 200 ton, prędkości 18 węzłów, zasięgu 3000 Mm, uzbrojeniu składającym się z dwóch działek kalibru 45 mm i czterech wkm kal. 14,5 mm i standardowym dla końca lat 50. wyposażeniu trałowym[2]. Dowództwo Marynarki Wojennej opublikowało jednocześnie wymagania na nowy trałowiec bazowy o wyporności 570 ton, mimo trwania przygotowań do podjęcia licencyjnej produkcji radzieckich trałowców proj. 254[3]. CKBO nr 2 pod kierownictwem inż. Henryka Andrzejewskiego przygotowało zarówno projekt trałowca redowego (pod oznaczeniem 206), jak też cztery projekty większego trałowca bazowego (proj. 250–253)[4]. Po wielu dyskusjach postanowiono zaprzestać prac nad trałowcami bazowymi proj. 250–253 na rzecz przekształcenia w trałowiec bazowy jednostki projektu 206[5]. W 1959 roku CKBO nr 2 opracował zmodyfikowany projekt trałowca o wyporności 425 ton, którego napęd miały stanowić włoskie silniki wysokoprężne FIAT, wobec braku odpowiednich jednostek napędowych produkowanych w państwach socjalistycznych[5][a]. Projekt (pod oznaczeniem B206F[b]) został przyjęty do realizacji w grudniu 1959 roku przez Ministra Obrony Narodowej, lecz ostateczny projekt techniczny zatwierdzono w Dowództwie MW dopiero 19 lutego 1962 roku[8]. Koszty dokumentacji wyniosły 1,7 mln , zaś budowa prototypu (czyli przyszłego „Orlika”) kosztowała 80 mln zł[9]. Roczny limit eksploatacyjny jednostki określono na 700 godzin, a żywotność konstrukcji na 20 lat[10].

ORP „Rybitwa” zbudowana została w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni (numer stoczniowy 206F/10)[11][12]. Nadzór wojskowy nad budową sprawował kmdr ppor. inż. Konstanty Cudny[13]. Stocznia zastosowała metodę budowy kadłuba jednostki z sekcji, łączonych na pochylni (opracowaną wcześniej w celu masowej budowy trawlerów)[7]. Stępkę okrętu położono 12 maja 1966 roku[11][14], a zwodowany został 30 sierpnia 1966 roku[12][14]. Matką chrzestną jednostki była Zofia Rek – żona byłego dowódcy 13. Dywizjonu Trałowców kmdra Jana Reka[15][16]. Trałowiec otrzymał tradycyjną dla polskich okrętów minowych nazwę pochodzącą od ptaka[17].

Dane taktyczno-techniczne

Okręt był gładkopokładowym, pełnomorskim trałowcem, przystosowanym do pływania w warunkach częściowego oblodzenia[9][18]. Długość całkowita wynosiła 58,2 metra, szerokość 7,97 metra i zanurzenie 2,14 metra[5][19]. Wysokość boczna miała wielkość 4 metry[12]. Wykonany ze stali, całkowicie spawany kadłub jednostki został wzmocniony w celu zwiększenia odporności na podwodne wybuchy[9]. Podzielony był na siedem przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – forpik (magazyn bosmański, sprzętu okrętowego i żywnościowy, skrzynia łańcuchowa i winda kotwiczna), II – stacja radiolokacyjna oraz magazyn artyleryjski i elektryczny, III – pomieszczenia mieszkalne oraz pomieszczenie żyrokompasów i centrali artyleryjskiej, IV – siłownia pomocnicza, V – siłownia główna z centrum sterowania napędem, VI – rufowe pomieszczenie załogi i VII – magazyn sprzętu trałowego, maszyna sterowa i zrzutnie bomb głębinowych[20]. W najniższym poziomie kadłuba mieściły się zbiorniki paliwa, wody słodkiej i użytkowej oraz wały napędowe[21]. Na dolnym poziomie nadbudówki znajdowały się kabiny oficerów, mesa, kuchnia, sanitariaty i podręczne magazyny żywności[21]. W górnej części mieściła się sterówka oraz kabiny: radiowa, nawigacyjna i sonaru oraz, na pokładzie sygnałowym, pokryte brezentowym dachem stanowisko dowodzenia i lekki, trójpodporowy maszt z antenami urządzeń radiotechnicznych[21][22]. Wyporność standardowa wynosiła 426 ton, zaś pełna 470 ton[5][11][c].

Okręt napędzany był przez dwa nienawrotne, turbodoładowane 12-cylindrowe czterosuwowe silniki wysokoprężne w układzie V FIAT 2312 SS o maksymalnej mocy 1324 kW (1800 KM) każdy (nominalna moc wynosiła 1400 KM przy 920 obr./min), poruszające poprzez przekładnie redukcyjne Lohman GUB dwiema śrubami nastawnymi Lips-Schelde[7][23]. Maksymalna prędkość okrętu wynosiła 18,4 węzła (ekonomiczna – 17 węzłów)[11][24]. Okręt mógł zabrać 55,5 tony paliwa okrętowego, co zapewniało zasięg wynoszący 2000 Mm przy prędkości 17 węzłów[19][23][d]. Na rufie znajdowały się dwa podwieszane, zrównoważone stery, poruszane maszynką sterową MS25[7]. Energię elektryczną zapewniały cztery brytyjskie generatory główne Ruston S324M o mocy 60 kVA każdy (składające się z prądnicy i silnika Leyland SW400 o mocy 72 KM przy 1500 obr./min), generator postojowy S322M o mocy 27 kVA oraz generator trału elektromagnetycznego M50[7][11]. Autonomiczność okrętu wynosiła 12 dób[12][24]. Jednostka mogła bezpiecznie pływać przy stanie morza 8, zaś zadania trałowe wykonywać do stanu morza 4, z prędkością od 0 do 12 węzłów[7][23].

Zestaw artyleryjski 2M-3M kal. 25 mm

Uzbrojenie artyleryjskie jednostki stanowiły trzy podwójne zestawy działek automatycznych 2M-3M kal. 25 mm, z łącznym zapasem amunicji wynoszącym 6000 naboi, umieszczone przed nadbudówką na osi symetrii okrętu (jedno stanowisko) oraz na nadbudówce rufowej (dwa stanowiska obok siebie)[19][25]. Broń ZOP stanowiły dwie podpokładowe zrzutnie bomb głębinowych z łącznym zapasem 12 bomb B-1[11][23]. Ponadto okręt posiadał dwa pokładowe tory minowe, na których mógł zamiennie przenosić: 10 min typu KB lub AMD-500, 16 wz. 08/39 lub 8 typu AMD-1000[11][26]. Załoga uzbrojona była także w broń indywidualną, którą stanowiły 22 kbk AK i 8 pistoletów, z łącznym zapasem 17 000 sztuk amunicji[23].

Początkowe wyposażenie trałowe stanowiły: trał kontaktowy MT-2, elektromagnetyczny TEM-52M i akustyczny BAT-2[11][23]. Wyposażenie radioelektroniczne obejmowało system rozpoznawczy „swój-obcy” typu Kremnij-2, radiostację UKF R-609M, nadajnik KF R-644, odbiornik KF R-671, odbiornik pełnozakresowy R-619, radionamiernik ARP-50-1,2M, sonar Tamir-11M (MG-11M), radar obserwacji ogólnej Lin-M i system radionawigacji Rym-K[7][11][e]. Jednostka wyposażona była też w zrzutnie dla 8 świec dymnych MDSz, żyrokompas Kurs-4, kompasy magnetyczne UKPM-1M i UKPM-3M, echosondę NEŁ-5, log MGŁ-25 i pracujący w podczerwieni system pływania zespołowego Chmiel[7].

Trałowiec został dostosowany do biernej obrony przeciwatomowej i przeciwchemicznej. W tym celu zbudowano trzy pomieszczenia z urządzeniami filtrowentylacyjnymi, a także zamontowano urządzenia dozymetryczne oraz rurociągi do zraszania i spłukiwania okrętu[23]. Wyposażenie uzupełniały urządzenia demagnetyzacyjne[7].

Załoga okrętu składała się z 49 osób – 5 oficerów, 16 podoficerów i 28 marynarzy[12][27].

Służba

Polskie trałowce proj. 206F w morzu

15 kwietnia 1967 roku w Gdyni ORP „Rybitwa” został wcielony do służby w Marynarce Wojennej, na mocy rozkazu dowódcy MW nr 023/org. z 11 kwietnia[28][29]. Okręt z oznaczeniem burtowym 622 wszedł w skład 13. Dywizjonu Trałowców 9. Flotylli Obrony Wybrzeża, stacjonując na Helu, a jego pierwszym dowódcą został kpt. mar. Andrzej Jabłoński[11]. Zadaniem okrętu było poszukiwanie pól minowych i ich niszczenie, trałowanie rozpoznawcze i kontrolne, wytyczanie torów pływania i prowadzenie za trałami okrętów lub ich zespołów[7][25]. Jednostka wraz z bliźniaczymi trałowcami brała udział w niemal wszystkich ważniejszych ćwiczeniach polskich okrętów oraz manewrach flot Układu Warszawskiego, uczestnicząc też często w unieszkodliwianiu niewybuchów pochodzących z okresu II wojny światowej[30].

W dniach 19–26 czerwca 1967 roku okręt brał udział w trałowaniu bojowym, powtarzając tę operację między 10 maja a 13 czerwca 1969 roku[16].

Na początku lat 70. ORP „Rybitwa” jednostką flagową IV grupy 13. Dywizjonu Trałowców (należały do niej ponadto „Mewa” i „Czajka”)[31]. W latach 1970–1974 okręt uczestniczył w poszukiwaniu min na obszarze przeznaczonym pod budowę Portu Północnego w Gdańsku[14]. W czerwcu 1975 roku, w związku z wprowadzeniem przez MW zmiennego systemu numeracji okrętów, jednostce zmieniono numer burtowy na 652[32]. W tym miesiącu okręt uczestniczył w ćwiczeniach o kryptonimie Posejdon-75[33]. W połowie 1976 roku dokonano kolejnej zmiany oznaczenia jednostki, która otrzymała numer 677[34]. Do pierwotnego oznaczenia (622) okręt powrócił w połowie 1978 roku[35]. W dniach 4–26 maja 1983 roku trałowiec wziął udział w wielkich ćwiczeniach sił Marynarki Wojennej o kryptonimie Reda-83[36].

W czerwcu 1994 roku jednostka wzięła udział w międzynarodowych ćwiczeń sił morskich NATO Baltops[16]. W lipcu 1994 roku „Rybitwa” uczestniczyła na wodach Zatoki Gdańskiej w ćwiczeniach z udziałem sześciu holenderskich okrętów przeciwminowych: niszczycieli min „Harlingen” (M854), „Schiedam” (M860), „Urk” (M861) i „Willemstad” (M864) oraz trałowców „Naarden” (M823) i „Sittard” (M830)[37].

W dniach 2–14 października 1995 roku okręt wziął udział w zorganizowanych przez marynarkę belgijską ćwiczeniach sił obrony przeciwminowej Sandy Coast (razem z trałowcami „Mewa” i „Czajka” oraz zbiornikowcem „Bałtyk”)[38].

Podczas długoletniej służby modernizacji poddano wyposażenie radioelektroniczne okrętu: radar Lin-M został zastąpiony nowszym TRN-823, a następnie SRN-302; system „swój-obcy” Kremnij-2 wymieniono na Nichrom-RR, dodano też drugą stację radiolokacyjną SRN-2061[11][39]. Usunięto również przestarzały system radionawigacji Rym-K, zastępując go nowocześniejszym Bras (z odbiornikiem Hals); zamontowano też odbiorniki brytyjskiego systemu radionawigacyjnego Decca – Pirs-1M[7][14]. W latach 70. na okręcie wymieniono tratwy ratunkowe na pneumatyczne[40]. W pierwszej połowie lat 80. wzmocniono uzbrojenie przeciwlotnicze trałowca, instalując na wysokości komina po obu burtach dwie poczwórne wyrzutnie Fasta-4M rakiet przeciwlotniczych Strzała-2M (z łącznym zapasem 16 pocisków)[11][22]. Zmiany objęły również wyposażenie trałowe: trał kontaktowy MT-2 zmodernizowano do wariantu MT-2W (z przecinakami wybuchowymi), zainstalowano też nowy polski trał elektromagnetyczny TEM-PE-2 i głębokowodny, szybkobieżny trał akustyczny BGAT[14]. W końcowym okresie służby trałowiec wyposażono w holowaną, boczną polską stację hydrolokacyjną SHL-200 Flaming B, a także wymieniono zużyte jednostki napędowe FIATA, montując sześciocylindrowe silniki wysokoprężne Sulzer 6AL25/30 o maksymalnej mocy 1700 KM (nominalnie 1100 KM przy 750 obr./min)[7][11].

5 stycznia 2002 roku w Porcie Wojennym w Helu „Rybitwa” została wycofana ze służby, po blisko 35-letnim okresie eksploatacji[41]. Następnie była czasowo wykorzystywana jako hulk dla załóg trzech bliźniaczych trałowców modernizowanych do standardu niszczycieli min (proj. 206FM)[11][14]. Kadłub jednostki został przekazany Agencji Mienia Wojskowego w celu sprzedaży; 14 października 2003 roku w Warszawie odbył się przetarg[42][43].

Dowódcy okrętu

Zestawienie zostało opracowane na podstawie Wierzykowski 2012 ↓, s. 41:

  • 1966–1968 – kpt. mar. Andrzej Jabłoński
  • 1968–1969 – kpt. mar. Edward Janota
  • 1969–1971 – kpt. mar. Władysław Maćkowski
  • 1971–1973 – kpt. mar. Ryszard Bogucki
  • 1973–1974 – por. mar. Władysław Kierzkowski
  • 1974–1975 – kpt. mar. Mieczysław Ostrowski
  • 1975–1978 – por. mar. Andrzej Markiewicz
  • 1978–1980 – por. mar. Jerzy Russjan
  • 1980–1982 – por. mar. Marek Młynarczyk
  • 1982–1986 – kpt. mar. Hilary Wiśniewski
  • 1986–1990 – kpt. mar. Józef Lipka
  • 1990–1991 – por. mar. Cezary Barecki
  • 1991–1993 – por. mar. Arkadiusz Walczak
  • 1993–1995 – kpt. mar. Andrzej Stupakowski
  • 1995–1997 – por. mar. Zbigniew Obielak
  • 1997–2002 – kpt. mar. Andrzej Danilewicz[f]

Uwagi

  1. Początkowo planowano użyć do napędu trałowców holenderskich silników wysokoprężnych RHUB 215 o mocy 1500 KM, jednak nie udało się uzyskać na nie licencji (podobnie zresztą jak na silniki FIATA, które w liczbie 24 sztuk zakupiono ostatecznie za kwotę 2,4 mln USD)[6].
  2. Litera „F” w oznaczeniu projektu symbolizuje prawdopodobnie użyte do napędu trałowców silniki FIATA[7].
  3. Gardiner i Chumbley 1996 ↓, s. 316 podają wyporność standardową 424 tony i pełną 503 tony, zaś Piwowoński 1989 ↓, s. 336 podaje, że wyporność wynosiła 450/483 tony.
  4. Kamiński 2008 ↓, s. 26 i Koszela 2017 ↓, s. 120 podają, że zasięg wynosił 2000 Mm przy prędkości 15 węzłów, zaś Piwowoński 1989 ↓, s. 336, że 3200 Mm przy 12 węzłach.
  5. Pietlewannyj 2009 ↓, s. 138 i Gogin 2021 ↓ podają, że na okręcie zamontowano radar obserwacji ogólnej Don.
  6. Serafin 2008 ↓, s. 276 i Ciślak i Walczak 2002 ↓, s. 4 podają, że ostatnim dowódcą jednostki był kpt. mar. Leszek Banaś.

Przypisy

  1. Kamiński 2008 ↓, s. 23.
  2. Kamiński 2008 ↓, s. 23–24.
  3. Kamiński 2008 ↓, s. 24.
  4. Kamiński 2008 ↓, s. 24–25.
  5. a b c d Kamiński 2008 ↓, s. 26.
  6. Kamiński 2008 ↓, s. 25–27.
  7. a b c d e f g h i j k l Ciślak 1995 ↓, s. 91.
  8. Kamiński 2008 ↓, s. 26–27.
  9. a b c Kamiński 2008 ↓, s. 27.
  10. Pater 1994 ↓, s. 49.
  11. a b c d e f g h i j k l m n Koszela 2017 ↓, s. 120.
  12. a b c d e Ciślak 1995 ↓, s. 90.
  13. Ciesielski, Pater i Przybylski 1992 ↓, s. 275.
  14. a b c d e f Kamiński 2008 ↓, s. 29.
  15. Serafin 2008 ↓, s. 276.
  16. a b c Ciślak i Walczak 2002 ↓, s. 4.
  17. Nowak 2021 ↓, s. 16.
  18. Gardiner i Chumbley 1996 ↓, s. 316.
  19. a b c Pietlewannyj 2009 ↓, s. 138.
  20. Kamiński 2008 ↓, s. 27–28.
  21. a b c Kamiński 2008 ↓, s. 28.
  22. a b Ciślak 1995 ↓, s. 92.
  23. a b c d e f g Pater 1994 ↓, s. 51.
  24. a b Pater 1994 ↓, s. 52.
  25. a b Pater 1994 ↓, s. 50.
  26. Pater 1994 ↓, s. 50–51.
  27. Gogin 2021 ↓.
  28. Serafin 2008 ↓, s. 85.
  29. Rochowicz 2003 ↓, s. 31.
  30. Kamiński 2008 ↓, s. 28–29.
  31. Sołkiewicz 2015 ↓, s. 456.
  32. Rochowicz 2020b ↓, s. 63.
  33. Rochowicz 2021 ↓, s. 29.
  34. Rochowicz 2020b ↓, s. 64.
  35. Rochowicz 2020b ↓, s. 67.
  36. Rochowicz 2020a ↓, s. 45-46.
  37. Walczak 1994 ↓, s. 5.
  38. Serafin 2008 ↓, s. 181.
  39. Ciślak 1995 ↓, s. 91–92.
  40. Nowak 2021 ↓, s. 32–33.
  41. Serafin 2008 ↓, s. 275–276.
  42. Ciślak i Walczak 2003 ↓, s. 9.
  43. Serafin 2008 ↓, s. 316.

Bibliografia

  • Czesław Ciesielski, Walter Pater, Jerzy Przybylski: Polska Marynarka Wojenna 1918-1980. Wyd. I. Warszawa: Bellona, 1992. ISBN 83-1108-202-2.
  • Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995: okręty, samoloty i śmigłowce, uzbrojenie, organizacja. Wyd. I. Warszawa: Lampart & Bellona, 1995, seria: Ilustrowana Encyklopedia Techniki Wojskowej, 6. ISBN 83-86776-08-0.
  • Jarosław Ciślak, Janusz Walczak. Kronika Polskiej Marynarki Wojennej. „Morza, Statki i Okręty”. Nr 2 (33), 2002. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Jarosław Ciślak, Janusz Walczak. Kronika Polskiej Marynarki Wojennej. „Morza, Statki i Okręty”. Nr 6 (42), 2003. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Conway’s All The World’s Fighting Ships 1947-1995. Robert Gardiner, Stephen Chumbley (red.). Annapolis: Naval Institute Press, 1996. ISBN 1-55750-132-7. (ang.)
  • Ivan Gogin: ORLIK minesweepers (project 206F, 1963 – 1967) (ang.). Navypedia. [dostęp 2021-06-09].
  • Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki”, czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9 (81), 2008. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Witold Koszela: Okręty Floty Polskiej. T. II. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2017. ISBN 978-83-65746-68-9.
  • Grzegorz Nowak: ORP Flaming – trałowce bazowe proj. 206F. T. 26. Warszawa: Wydawnictwo Edipresse, 2021, seria: Okręty Polskiej Marynarki Wojennej. ISBN 978-83-8177-542-7.
  • Walter Pater. Polskie trałowce typu Orlik (proj. „206F”). „Okręty Wojenne”. Nr 11, 1994. Wydawnictwo Okręty Wojenne, Tarnowskie Góry. ISSN 1231-014X. 
  • M.B. Pietlewannyj: Korabli stran Warszawskogo dogowora. Sankt Petersburg: Galeja Print, 2009. ISBN 978-5-8172-0127-7. (ros.)
  • Jan Piwowoński: Flota spod biało-czerwonej. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989. ISBN 83-10-08902-3.
  • Robert Rochowicz. Narcyz – system zmiennych numerów burtowych. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 11-12 (201), 2020. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Robert Rochowicz. Ostatnia parada MW PRL. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 5-6 (204), 2021. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Robert Rochowicz. Reda-83 – kiedyś to były ćwiczenia. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 7-8 (1999), 2020. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Robert Rochowicz. Z dziejów Polskiej Marynarki Wojennej. Rok 1967. „Morza, Statki i Okręty”. Nr 1 (38), 2003. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Mieczysław Serafin: Polska Marynarka Wojenna 1945-2007. Kronika wydarzeń. Gdynia: Zespół Redakcyjno-Wydawniczy Marynarki Wojennej, 2008. ISBN 978-83-88698-03-3.
  • Henryk Sołkiewicz (red.): Ewolucyjny rozwój sił okrętowych Marynarki Wojennej w latach 1945–2010. Gdynia: Wydawnictwo BP/Akademia Marynarki Wojennej, 2015. ISBN 978-83-941308-4-8.
  • Janusz Walczak. Z życia Marynarki Wojennej RP. „Okręty Wojenne”. Nr 11, 1994. Wydawnictwo Okręty Wojenne, Tarnowskie Góry. ISSN 1231-014X. 
  • Waldemar Wierzykowski: Od kanonierki do fregaty. Okręty spod biało-czerwonej i ich dowódcy 1920-2011. Świnoujście: 2012.

Media użyte na tej stronie

Trałowiec- typu-206FM-sylwetka.jpg
(c) Biuro Prasowe Marynarki Wojennej, CC BY-SA 2.5
Polish Navy minesweeper type 206F (file name 206FM is incorrect)
Naval Ensign of Poland.svg
Bandera wojenna Rzeczypospolitej Polskiej. Oparta na Image:Flag of Poland (state).svg. Zgodnie z decyzją podjętą w tym głosowaniu, symboliczne użycie polskiej flagi/godła powinno być oparte o uproszczone kolory HTML: white (#ffffff) i crimson (#dc143c).
ORP Flaming.jpg
Trałowiec proj. 206F ORP "Flaming"
Naval Ensign of Poland (1980-1993).svg
Bandera wojenna Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Oparta na File:Naval Ensign of Poland.svg i File:Herb PRL.svg. Używana oficjalnie do 1990 roku - a więc także przez Marynarkę Wojenną III RP.
Polskie tralowce proj.206F.jpg
Polskie trałowce proj. 206F w morzu