Obniżenie Żytawsko-Zgorzeleckie
Ten artykuł od 2011-11 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł. |
![]() Widok z Oybin, Saksonia | |
![]() Zasięg regionu w obrębie Polski | |
Megaregion | |
---|---|
Prowincja | |
Podprowincja | |
Makroregion | |
Mezoregion | Kotlina Żytawska |
Zajmowane jednostki administracyjne |
Obniżenie Żytawsko-Zgorzeleckie lub Kotlina Żytawska (332.25)[1] – obniżenie tektoniczne, położone pomiędzy Płaskowyżem Budziszyńskim i Pogórzem Łużyckim na zachodzie, Górami Łużyckimi i Grzbietem Jesztedzkim na południu, Pogórzem Izerskim i Górami Izerskimi na wschodzie. Jest częścią Pogórza Zachodniosudeckiego. W historii znane również jako Brama Łużycka.
Wyróżnia się tu następujące mikroregiony:
- Kotlina Turoszowska
- Dolina Nysy Łużyckiej
- Obniżenie Zawidowskie
- Równina Zgorzelecka
Największą przepływającą rzeką jest Nysa Łużycka[2], a największe miasta to Görlitz, Zgorzelec, Żytawa, Bogatynia.
Obniżenie Żytawsko–Zgorzeleckie rozciąga się wzdłuż Nysy Łużyckiej między Pogórzem Wschodniołużyckim w Niemczech, a Pogórzem Izerskim na Dolnym Śląsku w Polsce. Składa się z Kotliny Turoszowskiej, zapadliska tektonicznego wypełnionego trzeciorzędowymi osadami jeziornymi z grubymi pokładami węgla brunatnego, przełomowej doliny Nysy, Obniżenia Zawidowskiego i Równiny Zgorzeleckiej. Między Obniżeniem Zawidowskim, odwadnianym przez dopływ Nysy Łużyckiej – Witkę, z niedużym zbiornikiem zaporowym (5 mln m³) w Niedowie (jezioro Witka), a Równiną Zgorzelecką występują pagóry bazaltowe. Równina Zgorzelecka przedstawia lekko falisty teren rolniczy z niewielkimi płatami leśnymi. Wielkim przekształceniom antropogenicznym uległa Kotlina Turoszowska, przecięta granicami Niemiec i Czech.
Podłoże zbudowane jest z fragmentów bloku karkonosko-izerskiego, przede wszystkim z gnejsów i granitów rumburskich, a podrzędnie – amfibolitów. W okolicach Zgorzelca występują szarogłazy. W kilku miejscach starsze skały przebite są przez trzeciorzędowe bazalty. W Kotlinie Turoszowskiej występują miąższe osady trzeciorzędowe (neogeńskie) – iły z wkładkami węgli brunatnych.
Turoszowskie złoże węgla brunatnego zalega na obszarze 32 km², przy czym główna jego część znajduje się w Polsce – około 1150 mln ton, pozostała: na terenie Niemiec, w rejonie miasta Żytawy (Zittau) – około 400 mln ton, i Czech – koło Hrádka nad Nisou. Węgiel pochodzący ze złoża zasila polską elektrownię Turów o mocy osiągalnej (w 2006) 2106 MW. Eksploatacja węgla brunatnego spowodowała powstanie głębokich, nawet do 300 metrów, wyrobisk oraz wysokich hałd (zwałowisk) płonego urobku. We wschodniej części Kotliny Turoszowskiej, w dolinie Miedzianki, leży miasto Bogatynia.
Powierzchnię całego mezoregionu oceniono na 240 km².
Nieoficjalnie stosuje się dla polskiego obszaru nazwę Worek Turoszowski od kształtu przypominającego na mapie worek[3].
Galeria
Przypisy
- ↑ Jerzy Kondracki , Geografia regionalna polski, wyd. Wyd. 3 uzup., 1 dodr, Warszawa: PWN, 2009, ISBN 978-83-01-16022-7, OCLC 750580903 .
- ↑ Żytawsko-Zgorzeleckie, Obniżenie, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2022-08-05] .
- ↑ Bogatynia – turystyka, geografia, położenie miasta, środowisko naturalne, www.bogatynia.dwr.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
Zobacz też
Media użyte na tej stronie
Autor: Honza Groh, Licencja: CC BY-SA 3.0
Trójstyk niemiecko-czesko-polski pomiędzy miejscowościami Porajów, Gródek nad Nysą i Żytawa
Poloha geomorfologického celku Žitavská pánev v rámci České republiky.
-
Hercynský systém
-
Hercynská pohoří
- I Česká vysočina
-
I4 (IV)
-
I4A (IVA)
- I4A-4 (IVA-4)
-
I4A (IVA)
-
I4 (IV)
- I Česká vysočina
-
Hercynská pohoří
Autor: W like wiki, Licencja: CC BY-SA 4.0
Polish Regiony (→pl:Regionalizacja fizycznogeograficzna Polski), Southwest with Sudetes
Autor: Pavouk (colors and revised legend: W like wiki), Licencja: CC BY-SA 3.0
Sudety
Autor: Qqerim, Licencja: CC BY-SA 4.0
Physico-geographical regionalization of Poland
Mezoregion 343.2 Roztochia
Regionalizacja fizycznogeograficzna Polski
Autor: Wiorch, Licencja: CC BY-SA 4.0
Blick vom Aussichtspunkt auf das Gipfelkreuz des Töpfers in Oybin, Zittauer Gebirge, Sachsen, Töpferbaude rechts außerhalb des Bildes