Okręty podwodne typu Requin

Okręty podwodne typu Requin
Ilustracja
Kraj budowy

 Francja

Projekt

C4

Stocznia

Arsenal de Brest
Arsenal de Cherbourg
Arsenal de Toulon

Zbudowane

9

Użytkownicy

 Marine nationale
 Regia Marina

Typ poprzedzający

„Pierre Chailley”

Typ następny

Sirène

Służba w latach

1926-1946

Stracone

8

Uzbrojenie:
16 torped
1 działo kal. 100 mm
2 km kal. 8 mm
Wyrzutnie torpedowe:
• dziobowe
• rufowe
• zewnętrzne


4 x 550 mm
2 x 550 mm
4 x 550 mm

Załoga

51 oficerów i marynarzy

Wyporność:
• na powierzchni

standardowa: 947 ton
normalna: 1150 ton

• w zanurzeniu

1441 ton

Zanurzenie testowe

80 m

Długość

78,25 m

Szerokość

6,84 m

Zanurzenie

5,1 m

Napęd:
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 2900 KM
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 1800 KM
2 śruby
Prędkość:
• na powierzchni
• w zanurzeniu


15 węzłów
9 węzłów

Zasięg:
• na powierzchni

powierzchnia: 7700 Mm przy 9 w.
zanurzenie: 70 Mm przy 5 w.

Okręty podwodne typu Requinfrancuskie oceaniczne okręty podwodne z okresu międzywojennego i II wojny światowej. W latach 1923–1928 w stoczniach Arsenal de Brest, Arsenal de Cherbourg i Arsenal de Toulon zbudowano dziewięć okrętów tego typu. Jednostki weszły w skład Marine nationale w latach 1926–1928, służąc na Morzu Śródziemnym. Wszystkie wzięły udział w działaniach wojennych, walcząc po obu stronach konfliktu; cztery trafiły w 1942 roku pod banderę włoską. Wojnę przetrwał tylko jeden okręt – „Marsouin”, wycofany ze służby wkrótce po jej zakończeniu.

Projekt i budowa

Nawodna część okrętu typu Requin

Okręty podwodne typu Requin zamówione zostały na podstawie programu rozbudowy floty francuskiej z 1922 roku (sześć jednostek) i 1923 roku (trzy następne)[1][2]. Projekt (o sygnaturze C4[3]) był pierwszą od zakończenia wojny koncepcją francuskich okrętów podwodnych, powstałą po analizie doświadczeń wojennych i eksploatacji ex-niemieckich jednostek otrzymanych w ramach reparacji wojennych[1]. Okręty przeznaczone były do służby kolonialnej, działań na liniach komunikacyjnych potencjalnego przeciwnika i rozpoznania[1][3]. Posiadały spory zasięg i dużą dopuszczalną głębokość zanurzenia; wadami była słaba manewrowość i zbyt mała prędkość osiągana na powierzchni[1][4]. Konstruktorem okrętów był inż. Jean-Jacques Roquebert[4].

Spośród dziewięciu okrętów typu Requin dwa zbudowane zostały w Arsenale w Breście, pięć w Arsenale w Cherbourgu i dwa w Arsenale w Tulonie[1][2]. Stępki okrętów położono w latach 1923–1924[3][a], zostały zwodowane w latach 1924–1927[1][4], a do służby w Marine nationale przyjęto je w latach 1926–1928[3]. Jednostki otrzymały numery burtowe Q115-Q120 i Q127-Q129[5].

OkrętStoczniaPoczątek budowyWodowanieWejście do służby
„Requin” (Q115)Arsenal de Cherbourg192319 lipca 1924maj 1926
„Souffleur” (Q116)1 października 1924sierpień 1926
„Morse” (Q117)11 listopada 1925luty 1928
„Narval” (Q118)9 maja 1925lipiec 1926
„Marsouin” (Q119)Arsenal de Brest27 grudnia 1924wrzesień 1927
„Dauphin” (Q120)Arsenal de Toulon2 kwietnia 1925listopad 1927
„Caïman” (Q127)Arsenal de Cherbourg19243 marca 1927grudzień 1927
„Phoque” (Q128)Arsenal de Brest16 marca 1926maj 1928
„Espadon” (Q129)Arsenal de Toulon28 maja 1926grudzień 1927

Dane taktyczno–techniczne

Okręty podwodne typu Requin były dużymi, oceanicznymi dwukadłubowymi okrętami podwodnymi[1][4]. Długość całkowita wynosiła 78,5 metra, szerokość 6,84 metra i zanurzenie 5,1 metra[1][2]. Wyporność standardowa w położeniu nawodnym wynosiła 947 ton (normalna 1150 ton), a w zanurzeniu 1441 ton[1][3][b]. Okręty napędzane były na powierzchni przez dwa silniki wysokoprężne (Schneider lub Sulzer) o łącznej mocy 2900 koni mechanicznych (KM)[1][2]. Napęd podwodny zapewniały dwa silniki elektryczne o łącznej mocy 1800 KM[1][2]. Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 15 węzłów na powierzchni i 9 węzłów w zanurzeniu[1][2][c]. Zasięg wynosił 7700 Mm przy prędkości 9 węzłów (6400 Mm przy 12 węzłach lub 3000 Mm przy 15 węzłach) w położeniu nawodnym oraz 70 Mm przy prędkości 5 węzłów pod wodą[1][4][d]. Zbiorniki paliwa mieściły 116 ton oleju napędowego (plus 51 ton w zbiornikach balastowych)[1], a energia elektryczna magazynowana była w bateriach akumulatorów typu D liczących 248 ogniw[7][8]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 80 metrów, zaś autonomiczność 30 dób[1][3].

Okręty wyposażone były w 10 wyrzutni torped kalibru 550 mm: cztery wewnętrzne na dziobie, dwie na rufie oraz dwa podwójne obrotowe zewnętrzne aparaty torpedowe (zamontowane przed i za kioskiem), z łącznym zapasem 16 torped[1][2][e]. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło działo pokładowe kal. 100 mm L/50 M1925 oraz dwa karabiny maszynowe kal. 8 mm (2 x I)[1][2].

Załoga pojedynczego okrętu składała się z 51 oficerów, podoficerów i marynarzy[1][4][f].

Służba

„Souffleur” wypływa do portu w Gdyni w 1924 roku

W latach 1935–1937 wszystkie okręty przeszły gruntowny remont, połączony z wymianą siłowni[1][2]. W momencie wybuchu II wojny światowej okręty pełniły służbę na Morzu Śródziemnym, wchodząc w skład 4. Flotylli Okrętów Podwodnych stacjonującej w Bizercie[10]. Po zawarciu zawieszenia broni między Francją a Niemcami wszystkie jednostki oprócz „Morse’a” (straconego 16 czerwca 1940 roku na minie u wybrzeży Tunezji) i „Narvala” (który trafił do marynarki Wolnych Francuzów, a 15 grudnia 1940 roku również zatonął na minie u wybrzeży Tunezji) znalazły się w składzie marynarki rządu Vichy[11]. 25 czerwca 1941 roku, podczas ataku wojsk alianckich na znajdującą się pod kontrolą Vichy Syrię, „Souffleur” został storpedowany i zatopiony w rejonie Bejrutu przez brytyjski okręt podwodny HMS „Parthian”[6][12]. 27 listopada 1942 roku, podczas ataku Niemców na Tulon, „Caïman” został samozatopiony, później podniesiony przez Włochów i 11 marca 1944 roku ponownie zatopiony przez amerykańskie samoloty[2][4]. Jego losu uniknął „Marsouin”, uciekając z Tulonu do zdobytego przez Aliantów Algieru[13]. Okręt wszedł w skład marynarki Wolnych Francuzów i służył do 1946 roku[2][4]. Po rozpoczęciu przez III Rzeszę okupacji terenów podległych Vichy, 8 grudnia 1942 roku w Bizercie Niemcy zdobyli cztery okręty typu Requin: „Phoque”, „Requin”, „Espadon” i „Dauphin”, po czym przekazali je Włochom[1][4]. Jednostki te w Regia Marina otrzymały odpowiednio oznaczenia FR 111, FR 113, FR 114 i FR 115, a następnie podjęto ich przebudowę na podwodne transportowce[14][15]. Z okrętów usunięto uzbrojenie torpedowe i artyleryjskie (montując jedynie dwa wkm plot. kal. 13,2 mm); miały zabierać 50 ton ładunku i 145 ton paliwa[14]. Ukończono jedynie przebudowę „Phoque” (FR 111), jednak podczas swojego pierwszego rejsu pod włoską banderą 28 lutego 1943 roku okręt został zatopiony nieopodal Syrakuz przez amerykańskie samoloty[3][15]. Po zawarciu przez Włochy zawieszenia broni z Aliantami pozostałe okręty zostały we wrześniu 1943 roku samozatopione przez Włochów lub Niemców[9][15].

Uwagi

  1. J. Labayle Couhat podaje błędnie, że stępki trzech okrętów zamówionych w 1923 roku („Caïmana”, „Phoque” i „Espadona”) położono w roku 1927[2].
  2. J. Labayle Couhat oraz J. Lipiński podają, że wyporność nawodna wynosiła 974 tony[2][6].
  3. Według Jane's Fighting Ships 1934 i Jane's Fighting Ships 1940 prędkość nawodna wynosiła 16 węzłów[5][7].
  4. J. Labayle Couhat podaje, że zasięg nawodny wynosił 5650 Mm przy 10 węzłach, a podwodny 105 Mm przy 5 węzłach[2], a według Jane's Fighting Ships 1940 oraz J. Lipińskiego zasięg nawodny wynosił 7000 Mm przy 9 węzłach, a podwodny 105 Mm przy 5 węzłach[6][7].
  5. Według Jane's Fighting Ships 1934 i Jane's Fighting Ships 1940 trzy okręty zamówione w 1923 roku przenosiły 32 torpedy (24 sztuki model 1922 i 8 sztuk model 1919)[5][7].
  6. J. Labayle Couhat i A. Perepeczko podają, że załoga składała się z 54 osób[2][9].

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t Robert Gardiner, Roger Chesneau: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. London: 1980, s. 272.
  2. a b c d e f g h i j k l m n o Jean Labayle Couhat: French warships of World War II. London: 1971, s. 75.
  3. a b c d e f g Ivan Gogin: REQUIN submarines (1926-1928) (ang.). Navypedia. [dostęp 2017-03-24].
  4. a b c d e f g h i Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara: 2007, s. 182.
  5. a b c Oscar Parkes (red.): Jane’s Fighting Ships 1934. London: 1934, s. 199.
  6. a b c Jerzy Lipiński: Druga wojna światowa na morzu. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1999, s. 539.
  7. a b c d Francis E. McMurtrie (red.): Jane’s Fighting Ships 1940. London: 1941, s. 193.
  8. Antony Preston (red.): Jane’s Fighting Ships of World War II. London: Studio Editions, 1989, s. 131.
  9. a b Andrzej Perepeczko: Od Napoleona do de Gaulle’a. Flota francuska w latach 1789–1942. Oświęcim: 2014, s. 402.
  10. Don Kindell: FRENCH, POLISH, GERMAN NAVIES, also US SHIPS IN EUROPE, SEPTEMBER 1939 (ang.). Naval History Homepage. [dostęp 2017-03-24].
  11. Don Kindell: NAVAL EVENTS, NOVEMBER 1940 (Part 2 of 2) Friday 15th – Saturday 30th (ang.). Naval History Homepage. [dostęp 2017-03-24].
  12. Andrzej Perepeczko: Od Napoleona do de Gaulle’a. Flota francuska w latach 1789–1942. Oświęcim: 2014, s. 338.
  13. Andrzej Perepeczko: Od Napoleona do de Gaulle’a. Flota francuska w latach 1789–1942. Oświęcim: 2014, s. 394.
  14. a b Ivan Gogin: FR111 ex-French large submarines (1928/1943) (ang.). Navypedia. [dostęp 2017-03-24].
  15. a b c Jerzy Lipiński: Druga wojna światowa na morzu. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1999, s. 653.

Bibliografia

  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.)
  • Robert Gardiner, Roger Chesneau: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.)
  • Ivan Gogin: REQUIN submarines (1926-1928) (ang.). Navypedia. [dostęp 2017-03-24].
  • Ivan Gogin: FR111 ex-French large submarines (1928/1943) (ang.). Navypedia. [dostęp 2017-03-24].
  • Don Kindell: FRENCH, POLISH, GERMAN NAVIES, also US SHIPS IN EUROPE, SEPTEMBER 1939 (ang.). Naval History Homepage. [dostęp 2017-03-24].
  • Don Kindell: NAVAL EVENTS, NOVEMBER 1940 (Part 2 of 2) Friday 15th – Saturday 30th (ang.). Naval History Homepage. [dostęp 2017-03-24].
  • Jean Labayle Couhat: French warships of World War II. London: Ian Allan Ltd., 1971. ISBN 0-7110-0153-7. (ang.)
  • Jerzy Lipiński: Druga wojna światowa na morzu. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1999. ISBN 83-902554-7-2.
  • Francis E. McMurtrie (red.): Jane’s Fighting Ships 1940. London: Sampson Low, Marston & Co., 1941. (ang.)
  • Oscar Parkes (red.): Jane’s Fighting Ships 1934. London: Sampson Low, Marston & Co., 1934. (ang.)
  • Andrzej Perepeczko: Od Napoleona do de Gaulle’a. Flota francuska w latach 1789–1942. Oświęcim: Napoleon V, 2014. ISBN 978-83-7889-372-1.
  • Antony Preston (red.): Jane’s Fighting Ships of World War II. London: Studio Editions, 1989. ISBN 1-85170-194-X. (ang.)

Media użyte na tej stronie

Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg
Autor: F l a n k e r, Licencja: CC BY-SA 2.5
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
French Submarine Morse Q117.jpg
French Requin class submarine Morse (Q117). The conning tower bear the number S5 (Morse has the numbers S5, MR and 92).
Ensign of France.svg
Marine Nationale and French merchant ensign. Used from 1794 to 1814/1815, and from 1848 to present.
Notice that its proportions differ from those of the French civil flag. (ensign : 30:33:37, civil : 1/3,1/3,1/3)
Souffleur (1924).jpg
Francuski okręt podwodny "Souffleur" wpływa do portu w Gdyni.
French-submarine-class-Requin.png
Outline depicting French submarine class Requin