Okręty podwodne typu Virginia

Okręty podwodne typu Virginia
Rodzaj okrętu

SSN

Kraj budowy

Stany Zjednoczone

Stocznia

Electric Boat
Newport News

Zbudowane

12/29

Użytkownicy

 US Navy

Typ poprzedzający

Seawolf

Służba w latach

od 23 października 2004

Uzbrojenie:
37 torped Mk.48 ADCAP
pociski manewrujące Tomahawk
Wyrzutnie torpedowe:
• dziobowe


4 × 533 mm

Wyrzutnie rakietowe

12 wyrzutni pionowych

Wyposażenie

UUV

Załoga

134 oficerów i marynarzy

Wyporność:
• na powierzchni

6900 t

• w zanurzeniu

7800 długich ton (7.925 ton metrycznych)

Zanurzenie testowe

600 metrów

Długość

111,94 m

Szerokość

10,37 m

Napęd:
reaktor S9G
2 turbiny parowe
moc 25 000 KM
pędnik wodnoodrzutowy
Prędkość:
• w zanurzeniu
• taktyczna


> 25 węzłów
22 węzły

Okręty podwodne typu Virginia (New Attack Submarine – NSSN) – amerykańskie wielozadaniowe okręty podwodne z napędem atomowym, stanowiące drugi w kolejności amerykański – i na świecie – typ okrętów czwartej generacji. Jednostki typu Virginia, opracowane pierwotnie jako uzupełnienie, a następnie jako tańsza alternatywa dla okrętów typu Seawolf, przystosowane są zarówno do wykonywania klasycznych operacji myśliwskich, jak też taktycznych uderzeń na cele lądowe, działań płetwonurków bojowych (SEAL) oraz wsparcia oddziałów na lądzie i operacji radioelektronicznych. Okręty przeznaczone są zarówno do działania w głębokich wodach oceanów, jak też w wodach przybrzeżnych.

Geneza

Pod koniec lat osiemdziesiątych XX wieku, amerykańskie służby wywiadowcze były zaniepokojone radzieckim postępem w zakresie technologii wyciszania atomowych okrętów podwodnych, zwłaszcza poziomem wyciszenia sowieckich okrętów podwodnych trzeciej generacji[1]. W odpowiedzi na obawy służb wywiadowczych, ówczesny przewodniczący Komisji Sił Zbrojnych Izby Reprezentantów Les Aspin, na lata 1988-1989 zwołał Panel Doradczy, celem oceny amerykańskich sił podwodnych i przeciwpodwodnych. W skład panelu wchodziło dziesięciu najlepiej wykwalifikowanych amerykańskich specjalistów w zakresie okrętów podwodnych oraz związanych z nimi technologii[1][a]. Jak stwierdzał sporządzony na podstawie doniesień wywiadu raport kongresowego panelu doradczego:

Nasze aktualne systemy wojny przeciwpodwodnej niemal bez reszty polegają na nasłuchu szumów generowanych przez sowieckie okręty podwodne. Ta taktyka była skuteczna, a nasze siły zwalczania okrętów podwodnych notowały stały znaczący wzrost, dzięki faktowi tradycyjnie wysokiego poziomu szumów generowanych przez sowieckie okręty podwodne. Jednakże przyszłość tego podejścia do zwalczania okrętów podwodnych wydaje się być wątpliwa, ponieważ Związek Radziecki rozpoczął proces redukcji szumów wytwarzanych przez swoje okręty[1].

Panel rekomendował Kongresowi zapewnienie stałego finansowania budowy zaawansowanych technologicznie okrętów podwodnych oraz programów zmierzających do rozwoju technologii zwalczania tego rodzaju jednostek. Programy te – zgodnie z raportem panelu – powinny być prowadzone zarówno przez marynarkę wojenną jak i przez DARPA – częściowo niezależną agencję Departamentu Obrony, zajmująca się badaniami naukowymi na rzecz obronności oraz zastosowań cywilnych[1]. Panel zalecał też utrzymanie pełnego potencjału naukowo-przemysłowego Stanów Zjednoczonych (stocznie i laboratoria), który powinien być zorientowany na utrzymanie bieżącego potencjału floty, w pierwszym jednak rzędzie na rozwój nowych technologii, w tym technologii przyszłości.

Przedstawiony przez panel raport zauważał również, iż dotychczasowy sposób działania amerykańskich sił ZOP opierał się przede wszystkim na zaawansowanych pasywnych systemach akustycznych i jakkolwiek w zakresie tym Stany Zjednoczone posiadają znaczącą przewagę technologiczna nad Związkiem Radzieckim, jeszcze lepsze sonary pasywne nie zapewnią rozwiązania problemu wykrywania i śledzenia bardzo wyciszonych okrętów radzieckich[1].

W odpowiedzi na raport panelu, w 1988 roku Kongres ustanowił program pod nazwą SUBTECH (Submarine Technology), którego celem był rozwój pod kierunkiem DARPA nowych technologii podwodnych. Obliczony na kilka lat program SUBTECH stanowił przedmiot silnego sprzeciwu dowódców US Navy, w konsekwencji czego został przeniesiony do marynarki, gdzie został szybko rozproszony pomiędzy programami o tradycyjnym charakterze[1].

W tym samym czasie, prowadzony wcześniej przez Westinghouse Electric Company, a finansowany przez DARPA program konstrukcji i rozwoju nowego zaawansowanego reaktora, stał się wspólnym przedsięwzięciem DARPA i US Navy. W ramach tego programu opracowywano technologię reaktora chłodzonego ciekłym helem, stwarzająca perspektywy konstrukcji reaktora o stosunku masy do mocy wynoszącym 11,3 kg/1 KM, oraz reaktora chłodzonego ciekłym metalem o stosunku 15,9 kg/1 KM, podczas gdy dotychczas stosowane w amerykańskich okrętach podwodnych reaktory, charakteryzowały się stosunkiem 90 kg/1 KM[1].

New Attack Submarine

W połowie lat osiemdziesiątych XX wieku, oficjalny szacunek kosztów 29 zaplanowanych okrętów typu Seawolf (SSN21) wynosił 38 miliardów dolarów[1]. W 1999 roku jeden z oficerów amerykańskich okrętów podwodnych, z pełnym dostępem do źródeł marynarki i stoczni, oszacował koszt trzech okrętów typu Seawolf wraz z przedkonstrukcyjnym programem naukowo-badawczym i budową na kwotę niemal 16 mld dolarów[1]. W czasie sporządzenia tej oceny żaden z trzech okrętów nie osiągnął jeszcze pełnej sprawności operacyjnej, a więc nie był to jeszcze ostateczny koszt. Suma ta jednak wskazuje, że – jeśli pominąć lotniskowce z napędem jądrowym – okręty typu Seawolf są najprawdopodobniej najdroższymi okrętami kiedykolwiek skonstruowanymi[1]. Kiedy widoczny stawał się wysoki koszt okrętów typu SSN21, a opozycja w Kongresie Stanów Zjednoczonych przeciwko ich budowie przybierała na sile, admirał Frank Kelso II (Chief of Naval Operations) przedstawił w 1990 roku propozycję budowy niskokosztowego okrętu SSN – pod początkową nazwą projektu „Centurion” (ang. Submarine for the new century)[1].

Podstawowymi założeniami nowego, wielozadaniowego okrętu były[1]:

  • znacząco mniejszy koszt niż w przypadku okrętów typu Seawolf;
  • zdolność do utrzymania amerykańskiej dominacji nad znacznie spowolnionym wciąż jednak postępującym rozwojem rosyjskiej floty podwodnej;
  • zwiększone możliwości bojowe, względem jednostek typów Seawolf oraz Improved Los Angeles (688i), w operacjach na wodach litoralnych;
  • zwiększone – względem tych typów – konstrukcyjne możliwości nowych okrętów w zakresie inkorporowania nowych technologii podwodnych, w miarę jak będą stawały się dostępne w przyszłości. Możliwość ta – określana mianem „technology insertion” (wprowadzanie technologii) – uważana była za jedną z najważniejszych cech projektu nowych okrętów[1].

Podstawowym założeniem programu w zakresie technology insertion, było wprowadzanie zmian do projektu okrętów wraz z postępującą budową kolejnych jednostek nowego typu. Możliwość wprowadzenia zmian konstrukcyjnych dotyczyć miała zarówno wyposażenia okrętu, jak też samych modułów kadłuba[1].

W połowie 1991 roku zakładano, iż Centurion będzie raczej uzupełnieniem floty okrętów typu Seawolf niż ich następcą. Pod koniec jednak tego roku pojawiły się raporty z których wynikało, że produkcja okrętów SSN21 zostanie przerwana około roku 2000, w celu przyśpieszenia powstania nowego typu niskokosztowego okrętu[1]. 28 sierpnia 1992 roku Departament Obrony zaakceptował rozpoczęcie przez marynarkę prac studialnych nad koncepcją nowych okrętów oznaczonych „New Attack Submarine” (NSSN). Marynarka wojenna zakładała w tym czasie koszt jednej jednostki około 1 miliarda dolarów, wraz ze stoczniami Electric Boat i Newport News rozważyła przy tym wiele różnych wariantów nowych okrętów, nie wyłączając jednostek z napędem konwencjonalnym[1]. W tym samym czasie, koszt jednego okrętu typu Seawolf przy seryjnej produkcji, oceniany był na 2 miliardy dolarów[1].

Wraz z inicjacją programu New Attack Submarine, w 1993 roku zarzucona została nazwa Centurion. Nowy program otrzymał kodowe określenie (desygnację) NSSN, chwilowo zmienione następnie na NAS, aby ostatecznie przywrócić pierwotną desygnację NSSN.

Opis

Okręty tego typu, z założenia zdolne są do wykonania każdego rodzaju misji podwodnej (z wyjątkiem strategicznych misji jądrowych), w szczególności zaś[1]:

  • Covert Strike – skrytego podejścia i wykonywania uderzeń na ląd za pomocą pocisków umieszczonych w wyrzutniach torpedowych i pionowych;
  • Anti-Submarine Warfare – walki podwodnej przeciwko okrętom podwodnym przeciwnika;
  • Anti-Ship Warfare – zwalczania floty nawodnej przeciwnika;
  • Battle Group Support – wsparcia podwodnych, nawodnych i lądowych grup bojowych za pomocą zaawansowanego wyposażenia w systemy telekomunikacyjne i sensorowe;
  • CISR (Covert Intelligence, Surveillance and Reconnaissance) – tajne operacje wywiadowcze, nadzorcze, obserwacyjne i rozpoznawcze przy użyciu sensorów i czujników umożliwiających zbieranie krytycznych danych wywiadowczych, informacji o położeniu systemów radarowych i rakietowych przeciwnika, jego centrów dowodzenia i komunikacji, monitorowanie jego komunikacji oraz ruchu statków i okrętów;
  • Covert Minelaying – skrytego stawiania pól minowych przeciwko jednostkom pływającym przeciwnika;
  • Special Operations – operacji specjalnych, w tym poszukiwawczych i ratowniczych, rekonesansu i sabotażu, ataków pozorowanych w celu odwrócenia uwagi przeciwnika od operacji głównych, kierowania wsparciem ogniowym i uderzeniami wykonywanymi przez inne jednostki floty, lotnictwa i oddziały lądowe.
USS „Virginia”

Okręty tego typu, określanego także jako New attack Submarine (NSSN), zostały zaprojektowane jako jednostki uniwersalne, zdolne do wykonania każdego rodzaju zadania (z wyłączeniem zadań przypisanych podwodnym nosicielom strategicznej broni jądrowej) dysponują zwiększoną elastycznością operacyjną. W budowie tych okrętów wykorzystano wiele technologii wyciszenia opracowanych dla większych okrętów typu Seawolf (SSN-21)[1], lecz pomimo mniejszych rozmiarów, okręty typu NSSN są militarnie równie sprawne bądź nawet wydajniejsze od swoich poprzedników.

NSSN kontra Seawolf

W porównaniu do okrętów typu SSN-21, okręty typu NSSN są wolniejsze, przenoszą mniej broni, osiągają mniejsze głębokości zanurzenia, są też mniej sprawne w operacjach arktycznych[1]. Z drugiej jednak strony, przy równej jak Seawolf bezgłośności, posiadają system pionowych wyrzutni pocisków, bardziej zaawansowane i bogatsze wyposażenie służące obserwacji i nasłuchowi, jego charakterystyki zaś lepiej odpowiadają charakterowi zadań specjalnych i wymaganiom walki na „wodach błękitnych”, w szczególności wodach przybrzeżnych[1].

Charakterystyka głośności NSSN

Porównanie stopnia wyciszenia układu napędowego SSN-774 wobec jednostek amerykańskich i radziecko/rosyjskich[1]

Zmodernizowane okręty typu 688-I są głośniejsze niż rosyjskie okręty poprawionego typu Akuła II, Seawolf natomiast cichszy niż Akuła II i przygotowywane na przyszłość przez Rosjan okręty typu SSN-P-IX[1]. Założeniem projektowym typu NSSN było uzyskanie poziomu głośności nie przekraczającej poziomu uzyskanego w Seawolf, choćby nawet kosztem redukcji maksymalnej prędkości okrętu. Założenie to udało się zrealizować – charakterystyka szumów okrętów typu Virginia jest zbliżona do charakterystyki okrętów typu SSN21, z zachowaniem doskonałej prędkości taktycznej przekraczającej 20 węzłów[1].

Specyfika wód błękitnych

Operowanie w płytkich wodach przybrzeżnych narzuca inną charakterystykę akustyczną okrętu, niż ta do której były zoptymalizowane poprzednie generacje okrętów. W płytkiej wodzie zakres częstotliwości w propagacji fali dźwiękowej jest znacznie zwiększony, zaś straty w rozchodzącej się fali są relatywnie niskie[1]. Stąd również mimo osłabienia głośności w wysokich częstotliwościach oraz strat w częstotliwościach niskich, co związane jest z interakcją fali dźwiękowej z dnem morza, dalekodystansowe echo w płytkiej wodzie jest daleko bardziej bogate niż w przypadku wody głębokiej. Z powodu interakcji fali dźwiękowej z dnem i powierzchnią morza, na płyciźnie prostsze jest także określenie pola dźwiękowego. Struktura przestrzenna sygnału akustycznego w ścieżce uformowanej przez powierzchnię i dno morza jest znacząco różna od tej występującej na wodach głębokich, w niektórych płyciznach inna jest także struktura i charakter termoklin, a zakres występujących anomalii może się wahać w przedziale 300 do 1200 Hz, stąd też optymalizacja okrętu do działań w takich wodach wymagała zarówno dostosowania akustyki okrętu do tego typu wód, jak również uwzględnienia tego faktu przy konstrukcji urządzeń nasłuchowych zastosowanych na okrętach tego typu[1].

Inne cechy

Wobec położonego przy konstruowaniu okrętów tego typu nacisku na zdolności do walki na płytkich wodach, okręty typu New Attack Submarine posiadają zwiększone walory stealth w zakresie wykrywalności magnetycznej, wysublimowane systemy nadzoru i obserwacji oraz ulepszone systemy służące do prowadzenia działań specjalnych (Special Warfare Enhancements)[1].

Porównanie z innymi typami okrętów według danych oficjalnych
Los Angeles Seawolf      NSSN          
Długość110 m108 m115 m
Szerokość10 m12,2 m10,4 m
Wyporność podwodna6900 t9100 t7800 t
Prędkość podwodna25+ węzłów25+ węzłów25+ węzłów
Głębokość zanurzenia250 m250 m250 m
Uzbrojenie
Torpedyxxx
Pociski manewrującexxx
Miny przeciw urządzeniom podwodnymxxx
Zaawansowane miny mobilnexxx
Podwodne pojazdy bezzałogowex

Plan budowy

Numer kadłubaStoczniaPoczątek budowyWodowanieWejście do służby
Batch 1Block I
"Virginia"SSN-774Electric Boat2 września 199916 sierpnia 200323 października 2004
"Texas"SSN-775Newport News12 lipca 20029 kwietnia 20059 września 2006
"Hawaii"SSN-776Electric Boat27 czerwca 200417 czerwca 20065 maja 2007
"North Carolina"SSN-777Newport News22 maja 200421 kwietnia 20073 maja 2008
Block II
"New Hampshire"SSN-778Electric Boat30 kwietnia 200721 lutego 200825 października 2008
"New Mexico"SSN-779Newport News12 kwietnia 200818 stycznia 200927 marca 2010
"Missouri"SSN-780Electric Boat27 września 200820 listopada 200931 lipca 2010
"California"SSN-781Newport News1 maja 200914 listopada 201029 października 2011
"Mississippi"SSN-782Electric Boat9 czerwca 201013 października 20112 czerwca 2012
"Minnesota"SSN-783Newport News20 maja 20113 listopada 20127 września 2013[2]
Batch 2Block III
"North Dakota"SSN-784Electric Boat11 maja 201215 września 201325 października 2014
"John Warner"SSN-785Newport News29 kwietnia 200916 marca 20131 sierpnia 2015
"Illinois"SSN-786Electric Boat2 czerwca 201410 października 201529 października 2016
"Washington"SSN-787Newport News22 listopada 201413 kwietnia 201626 maja 2017
"Colorado"SSN-788Electric Boat7 marca 201529 grudnia 201625 września 2017
"Indiana"SSN-789Newport News16 maja 20159 czerwca 201729 września 2018
"South Dakota"SSN-790Electric Boat4 kwietnia 201614 października 20172 lutego 2019
"Delaware"SSN-791Newport News30 kwietnia 201617 grudnia 20188 kwietnia

2020

Batch 3Block IV
"Vermont"SSN-792Electric Boat20 października 201818 kwietnia

2020

"Oregon"SSN-793Electric Boat8 lipca 2017
"Montana"SSN-794Newport News16 maja 2018
"Hyman G. Rickover"SSN-795Electric Boat11 maja 2018
"New Jersey"SSN-796Newport News25 marca 2019
"Iowa"SSN-797
"Massachusetts"SSN-798
"Idaho"SSN-799
"Arkansas"SSN-800
"Utah"SSN-801

Uwagi

  1. Jedynym wchodzącym w skład panelu doradczego oficerem okrętów podwodnych był wiceadmirał Burkhalter, który w latach 1982-1986 był dyrektorem Intelligence Community (Wspólnota Wywiadów Stanów Zjednoczonych).

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa Norman Polmar: Cold War Submarines, s.
  2. US Navy to Commission Its 10th Virginia Class Submarine (ang.). navaltoday.com. [dostęp 2013-09-03].

Bibliografia

  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). ABC-CLIO, marzec 2007. ISBN 1-85109-563-2.
  • Norman Polmar: Cold War Submarines, The Design and Construction of U.S. and Soviet Submarines. K. J. More. Potomac Books, Inc, 2003. ISBN 1-57488-530-8.
  • SSN-774 Virginia-class NSSN New Attack Submarine Centurion (en.)
  • Norman Friedman, James L. Christley: U.S. Submarines Since 1945: An Illustrated Design History. Naval Institute Press. ISBN 1-55750-260-9.

Media użyte na tej stronie

US Navy 040730-N-1234E-001 The nation^rsquo,s newest and most advanced nuclear-powered attack submarine and the lead ship of its class, PCU Virginia (SSN 774) returns to the General Dynamics Electric Boat shipyard.jpg
Groton, Conn. (July 30, 2004) - The nation’s newest and most advanced nuclear-powered attack submarine and the lead ship of its class, PCU Virginia (SSN 774) returns to the General Dynamics Electric Boat shipyard following the successful completion of its first voyage in open seas called "alpha" sea trials. Virginia is the Navy’s only major combatant ready to join the fleet that was designed with the post-Cold War security environment in mind and embodies the war fighting and operational capabilities required to dominate the littorals while maintaining undersea dominance in the open ocean. Virginia and the rest of the ships of its class are designed specifically to incorporate emergent technologies that will provide new capabilities to meet new threats. Virginia will be delivered to the U.S. Navy this fall. U.S. Navy photo by General Dynamics Electric Boat (RELEASED)
Sub Noise Comparison PL.svg
Autor: Voytek S, Licencja: CC BY 3.0
Porównanie akustycznego stealth okrętów podwodnych poszczególnych typów. Na podstawie N. Polmar "Cold War Submarines", za US Navy.
USS Virginia (SSN-774) bravo sea trials.jpg
040825-N-5268S-002 Portsmouth, Va. - The nation’s newest and most advanced nuclear-powered attack submarine PCU Virginia (SSN 774) passes the skyline of Hampton, Va., with the campus of Hampton University seen in the background, on its the way to Norfolk Naval Shipyard upon completion of Bravo sea trials. Virginia is the Navy’s only major combatant ready to join the fleet that was designed with the post-Cold War security environment in mind and embodies the war fighting and operational capabilities required to dominate the littorals while maintaining undersea dominance in the open ocean.