Operacja Shingle

Operacja Shingle
II wojna światowa, kampania włoska
Ilustracja
Układ sił w rejonie Anzio i Cassino na początku 1944 roku
Czas22 stycznia–5 czerwca 1944
MiejsceAnzio i okolice
TerytoriumWłochy
Przyczynapotrzeba obejścia umocnień linii Gustawa i szybkiego otwarcia drogi do Rzymu
Wynikformalne zwycięstwo aliantów
Strony konfliktu
 III Rzesza
 Włoska Republika Socjalna
 Stany Zjednoczone
 Wielka Brytania
 Kanada
 Włochy
Dowódcy
Albert Kesselring
Eberhard von Mackensen
John Lucas
Harold Alexander
Mark Clark
Lucian Truscott
Siły
22 stycznia:
20 000 niemieckich żołnierzy
1180 włoskich żołnierzy
5 czerwca:
135 000 niemieckich żołnierzy; 1000 włoskich żołnierzy
22 stycznia:
36 000 żołnierzy
2300 pojazdów
5 czerwca:
150 000 żołnierzy
1500 dział
Straty
5000 zabitych
30 500 rannych lub zaginionych
4500 wziętych do niewoli[1]
7000 zabitych
36 000 rannych lub zaginionych[1]
Położenie na mapie Włoch
Mapa konturowa Włoch, w centrum znajduje się punkt z opisem „miejsce bitwy”
41°26′35″N 12°37′30″E/41,443022 12,624979

Operacja Shingle (ang.: żwir) – nazwa rozpoczętego 22 stycznia 1944 roku lądowania aliantów w okolicach miasta Anzio w czasie kampanii włoskiej. Dowódcą wojsk alianckich był generał John Lucas, zamierzeniem operacji było obejście umocnień linii Gustawa i otwarcie drogi do Rzymu. Operacje wojskowe przeprowadzone po lądowaniu określane są zazwyczaj jako bitwa pod Anzio.

Tło historyczne

Po udanych lądowaniach aliantów w Kalabrii, Tarencie i Salerno na początku września 1943, i po kapitulacji Włoch w tym samym miesiącu, siły niemieckie szybko rozbroiły swoich byłych sprzymierzeńców i zaczęły się powoli wycofywać w kierunku północnym. Sprawnie dowodzone wojska niemieckie, opierając się na dwóch improwizowanych liniach obrony prowadziły działania opóźniające ofensywę aliancką przygotowując w tym czasie linię Gustawa – silnie umocniony i trudny do zdobycia pas umocnień obronnych przebiegający w najwęższym miejscu Półwyspu Apenińskiego. Feldmarszałek Luftwaffe Albert Kesselring, któremu 6 listopada 1943 powierzono dowodzenie wszystkimi siłami niemieckimi we Włoszech, obiecał Hitlerowi utrzymanie tej linii przez przynajmniej sześć miesięcy.

Usytuowane w silnych pozycjach obronnych, w terenie, który wyraźnie sprzyjał obrońcom i w którym niemal niemożliwe było wykorzystanie sił pancernych, wojska Kesselringa bez trudu odparły serię uderzeń wojsk alianckich w okresie od października 1943 do stycznia 1944.

Pomysł z desantem za linią frontu w pobliżu Rzymu narodził się pod koniec 1943. Ofensywa w kierunku Salerno przesuwała się bardzo powoli z powodu złej pogody, fatalnego terenu i coraz twardszej obrony niemieckiej. Alianccy planiści zaczęli szukać nowego pomysłu na przerwanie linii frontu. Po udanym brytyjskim lądowaniu pod Termoli na początku października zaczęto planować podobną operację (ale na większą skalę), w wyniku której przerwano by niemieckie linie zaopatrzenia i zdołano obejść główną linię obrony. Na początku listopada generał Mark Clark otrzymał rozkaz przygotowania operacji Shingle – desantu jednej dywizji amerykańskiej w pobliżu Anzio w dniu 20 grudnia 1943. Wkrótce okazało się jednak, że z powodu braku zaopatrzenia data ta jest nierealistyczna i plan operacji odłożono.

Po przejęciu dowodzenia całej kampanii śródziemnomorskiej z rąk Eisenhowera (został on przeniesiony do Londynu, gdzie zajął się planowaniem operacji Overlord) przez brytyjskiego generała Wilsona postanowiono jednak wskrzesić porzucony wcześniej plan desantu i wyznaczono nową datę ataku na koniec stycznia 1944. Miało to także wymiar polityczny i ambicjonalny, rząd brytyjski pragnął w taki sposób podkreślić czynne uczestnictwo Wielkiej Brytanii w wojnie w tym samym czasie, gdy przygotowywano otwarcie „drugiego frontu”, którym miał dowodzić Amerykanin – Eisenhower.

Plan lądowania

Pierwotny plan Shingle przewidywał lądowanie jednej dywizji, jednak ostatecznie siły alianckie miały się składać z ponad dwóch dywizji piechoty i jednej dywizji pancernej oraz wielu dodatkowych oddziałów. Tuż przed lądowaniem znajdujące się na południu amerykańska 5 Armia i brytyjska 8 Armia miały rozpocząć ofensywę mającą na celu odwrócenie niemieckiej uwagi i odciągnięcie od rejonu lądowania wszystkich możliwych sił niemieckich.

Lucas, któremu powierzono dowodzenie operacją nie ufał ani swoim przełożonym, ani niezbyt dobrze opisanemu planowi dalszych operacji po lądowaniu. Dał temu wyraz w swoim pamiętniku, pisząc, że nie jest pewny sukcesu całej operacji, chyba że otrzyma ona w końcu wymagane wsparcie. Dodał także, że: „Ta operacja z daleka śmierdzi Gallipoli, a ten sam amator, który planował tamtą operację nadal siedzi na ławce trenera”.

„Amator” o którym pisał Lucas, to Winston Churchill, jeden z głównych architektów lądowania pod Anzio, a także jedna z osób odpowiedzialnych za podjęcie zakończonego klęską desantu wojsk alianckich na Gallipoli podczas I wojny światowej.

Siły morskie

(c) Bundesarchiv, Bild 183-J16897 / CC-BY-SA 3.0
Brytyjscy jeńcy wojenni w pobliżu Nettuno, luty 1944 roku

Siły morskie składały się z:

Jednym z największym problemów logistycznych był brak odpowiedniej ilości okrętów desantowych, ponieważ większość z nich została przydzielona do lądowania w Normandii i pomocniczym lądowaniu na południu Francji. Pomimo protestów planistów operacji Overlord zdecydowano się użyć okręty przeznaczone do tej operacji, zwracając je nie później niż 15 stycznia, później zmieniono tę datę na 5 lutego.

Brakowało także specjalnych okrętów do przewozu czołgów, LCT – Landing Craft, Tank – początkowo było ich dość tylko na przewiezienie jednej dywizji, dopiero po bezpośredniej interwencji Churchilla podwojono ich liczbę.

Siły lądowe

Siły lądowe aliantów wynosiły ponad 40 000 żołnierzy i ponad 5000 pojazdów różnego typu. Dodatkowo do wsparcia operacji przeznaczono ponad 2600 samolotów. Wojska aliantów podzielono na trzy grupy:

Siły brytyjskie

(c) Bundesarchiv, Bild 101I-575-1805-08A / Seeger, Erwin / CC-BY-SA 3.0
Niemieccy spadochroniarze z działem PaK 36 na pozycji w pobliżu Nettuno

Grupa wojsk brytyjskich, która miała wylądować 10 km na północ od Anzio składała się z:

  • 1 Dywizja Piechoty
  • 46 Królewski Pułk Pancerny
  • elementy 2 Brygady Specjalnej (komandosi)
  • 9 Pułk Komandosów
  • 43 Pułk Komandosów Marynarki Wojennej

Północno-wschodnie siły amerykańskie

Zadaniem grupy wojsk amerykańskich był atak i zajęcie portu w Anzio. W oryginalnych planach jednostki spadochronowe miały być wykorzystane w ataku powietrznodesantowym na północ od Anzio, ale ostatecznie zrezygnowano z tych planów, grupa północno-wschodnia składa się z:

  • 1 Batalion Rangers (komandosów)
  • 3 Batalion Rangers
  • 4 Batalion Rangers
  • 509 Batalion Piechoty Spadochronowej
  • 83 Batalion Chemiczny (moździerzy 107 mm)
  • 93 Szpital Polowy

Południowo-zachodnie siły amerykańskie

Grupa wojsk amerykańskich lądująca 6 km na południe od Anzio składała się z 3 Dywizji Piechoty.

Atak aliantów

Amerykańscy żołnierze lądują pod Anzio, późny styczeń 1944 roku

Inwazja Anzio rozpoczęła się o godzinie 2:00 w nocy 22 stycznia 1944 i całkowicie zaskoczyła Niemców. Większość wojsk niemieckich, które stacjonowały w tym rejonie zostały przesunięte do obrony frontu południowego i dziewięciokilometrowy odcinek plaży przy Anzio broniony był przez tylko jedną kompanię.

Rangersi bez problemu zdobyli Anzio, a żołnierze 509. batalionu spadochronowego zajęli Nettuno. Opór Niemców był nikły, wszystkie cele pierwszego dnia ataku zostały osiągnięte już do południa i większość jednostek posunęła się znacznie dalej niż planowano. W pierwszym dniu inwazji straty aliantów wyniosły zaledwie 13 zabitych, 97 rannych i 44 zaginionych.

Do północy na przyczółku pod Anzio znalazło się ponad 90% wszystkich sił alianckich, które miały wziąć udział w dalszych operacjach – 36 000 żołnierzy i 3200 pojazdów.

Bezbłędnie przeprowadzone lądowanie i całkowite zaskoczenie Niemców stanowiło znakomity początek tej kampanii, jednak w następnych dniach szybka i sprawna operacja przeistoczyła się w czteromiesięczną wojnę pozycyjną znaną jako bitwa pod Anzio, która nie przyniosła zamierzonych celów.

Przypisy

  1. a b D’Este (1991), s. 490.

Bibliografia

  • Carlo d’Este: Fatal Decision: Anzio and the Battle for Rome. New York: Harper, 1991. ISBN 0-06-015890-5.
  • James Holland: Piekło Italii. Kampania włoska 1944-45: od Monte Cassino do kapitulacji. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2008. ISBN 978-83-241-3076-4.

Media użyte na tej stronie

Italy relief location map.jpg
Autor: Eric Gaba (Sting - fr:Sting) and NordNordWest, Licencja: CC BY-SA 3.0
Blank physical map of Italy including the 08-2009 modification of the boundary between Emilia-Romagna and Marche regions, for geo-location purpose.
Flag of Germany (1935–1945).svg
National flag and merchant ensign of Germany from 1935 to 1945.
Flag of the United States (1912-1959).svg
US Flag with 48 stars. In use for 47 years from July 4, 1912, to July 3, 1959.
Flag of Italy (1861–1946).svg
Autor: F l a n k e r, Licencja: CC BY-SA 2.5
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
War flag of the Italian Social Republic.svg
War flag of the Repubblica Sociale Italiana (the civil flag was the same of the present day Italian Republic, but was more rarely used in comparison with the war flag)
Battle icon active (rifles).svg
Autor: , Licencja: CC BY-SA 3.0
Abstract crossed rifles symbol on sunburst
Cassino+Anzio1943JanFeb.jpg
Force dispositions at Anzio and Cassino January/February 1944
Bundesarchiv Bild 183-J16897, Italien, Nettuno, britische Kriegsgefangene, Verwundete.jpg
(c) Bundesarchiv, Bild 183-J16897 / CC-BY-SA 3.0
Dla celów dokumentacyjnych Niemieckie Archiwum Federalne często zachowywało oryginalny opis fotografii, który może być błędny, tendencyjny, przestarzały bądź politycznie skrajny. Info non-talk.svg
Italien, Nettuno, britische Kriegsgefangene, Verwundete

Bei Nettuno gefangengenommen Mühselig, noch erschüttert vom Grauen der schweren Schlacht, bringen die von den Deutschen gefangenen Anglo-Amerikaner ihre verwundeten Kameraden zum ersten Verbandsplatz der deutschen Fallschirmjäger, wo sie sofortige ärztliche Betreuung finden. Der Kampf der Anglo-Amerikaner in Italien ist nicht nur ein Schneckenkrieg, sondern auch mit gewaltigen blutigen Verlusten für den angreifenden Feind verbunden. PK Aufnahme Kriegsbericher Groß 6.3.44 [Herausgabedatum]

(00809-44)
Landing at Anzio.jpg
US Army troops landing at Anzio in Operation Shingle — on 22 January 1944.
Bundesarchiv Bild 101I-575-1805-08A, Italien, Fallschirmjäger, Pak.jpg
(c) Bundesarchiv, Bild 101I-575-1805-08A / Seeger, Erwin / CC-BY-SA 3.0
Flag of Canada (1921–1957).svg
The Canadian Red Ensign used between 1921 and 1957.

This image has compared for accuracy (mainly colors) using an image from World Statesmen. The only change is making the maple leaves green from red. This image has compared for accuracy (mainly colors) using an image from World Statesmen. The most recent version of this image has changed the harp into one with a female figure; see [http://flagspot.net/flags/ca-1921.html FOTW