Order Korony (Iran)
| ||
![]() Awers insygniów II klasy w latach 1939-1979 | ||
![]() Awers insygniów III klasy w latach 1939-1979 | ||
![]() Awers i rewers miniatury II klasy w latach 1939-1979 | ||
![]() Gwiazda (awers i rewers) | ||
![]() Baretka w latach 1900-1939 | ||
![]() Baretka w latach 1939-1979 | ||
Ustanowiono | 1900 | |
Wycofano | 1979 | |
Powyżej | Order Zulfaghara, Order Arjamehr | |
Równorzędne | Order Plejad | |
Poniżej | Order Portretu Władcy |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/AhmadShahQajar2.jpg/240px-AhmadShahQajar2.jpg)
Order Korony Iranu (pers. Nešān-e Tāj-e Īrān نشان تاج) – odznaczenie ustanowione w 1900 roku przez szacha perskiego Mozaffara ad-Dina z dynastii Kadżarów. Order został zreformowany w 1939 roku przez Rezę Szaha Pahlawiego, a zlikwidowany w 1979 roku przez rząd ajatollahów w wyniku irańskiej rewolucji islamskiej[1][2]. Odznaczenie to było cywilnym odpowiednikiem wojskowego Orderu Zulfaghara[3].
Historia i podział orderu
Order miał limitowaną liczbę nadań. Wygląd insygniów, sposób noszenia i podział na klasy nawiązywał od belgijskiego Orderu Korony[1][4]:
- I klasa – Wielka Wstęga
- II klasa – Wielki Oficer
- III klasa – Komandor
- IV klasa – Oficer
- I klasa – Kawaler
Po obaleniu króla Ahmada Kadżara w 1925 roku order został zachowany przez nowego szacha Rezę, twórcę nowej dynastii Pahlawich. Utrzymał on podział i wygląd odznaczenia oraz ustanowił dodatkową, najważniejszą klasę specjalną w formie naszyjnika, którą nosił on sam podczas swojej koronacji[1]:
- I klasa specjalna – Wielki Łańcuch (odznaka na łańcuchu powieszonym na ramionach, druga odznaka na wstędze w postaci szarfy i gwiazda),
- I klasa – Wielka Wstęga (odznaka na wstędze w postaci szarfy i gwiazda)
- II klasa – Wielki Oficer (odznaka na wstążce z rozetką przypinanej do lewej piersi i gwiazda)
- III klasa – Komandor (odznaka na wstążce wiązanej na szyi)
- IV klasa – Oficer (odznaka na wstążce z rozetką przypinanej do lewej piersi)
- V klasa – Kawaler (odznaka na wstążce przypinanej do lewej piersi)
15 lutego 1939 roku wprowadzono nowe zasady nadawania, zmieniono kolory wstęg i wstążek oraz możliwą liczbę nadań w kilku klasach[1][2][5]:
- I klasa specjalna – przeznaczona dla szacha, nieograniczonej liczby zagranicznych głów państw oraz 10 Irańczyków wysokiej rangi w jednym czasie, takich jak premierzy i byli premierzy, którzy otrzymywali dożywotni tytuł ekscelencji (janāb) i prawo do państwowego pogrzebu
- I klasa – maksymalnie 50 odznaczonych w jednym czasie, przeznaczona do odznaczania najwyższych rangą dworzan oraz ludzi z otoczenia szacha, którym nie można było nadać Orderu Pahlawiego ze względu na zbyt niski stan społeczny
- II klasa – maksymalnie 150 odznaczonych w jednym czasie
Wygląd
Odznaka (godło) miała kształt pięcioramiennego gwiaździstego krzyża, którego ramiona, mające wycięcia jak w ramionach krzyża Maltańskiego, pomalowane były na biało z zielonym krawędziami, a każde z nich zakończone było dwoma srebrnymi kuleczkami. Przestrzeń między ramionami wypełniały złote promienie. W środku krzyża znajdował się złoty dysk, wewnątrz którego umieszczono ilustrację złotej Korony Kiani na ciemnoniebieskim tle. Wizerunek ten otoczony był dwoma zielonymi liśćmi laurowymi połączonymi w dołu złotym węzłem. Na rewersie, w miejscu korony otoczonej dwoma gałęziami laurowymi widniejącej na awersie, umieszczono wizerunek słońca o ludzkiej twarzy na ciemnoniebieskim tle, otoczony wąskim, okrągłym, złotym obramowaniem. W górnej części odznaki znajdowała się niewielka złota klamerka połączona z zawieszką w kształcie dwóch zielonych wieńców, z których prawy ozdobiony był niewielkimi czerwonymi i różowymi kwiatkami. Zawieszkę łączyło ze wstęgą lub wstążką niewielkie złote kółeczko[1].
Gwiazda orderowa składała się z 40 różniących się długością złotych promieni: 10 długich, 20 średnich i 10 krótkich. Wewnątrz znajdowało się takie samo godło jak w odznace (z pięcioramiennym krzyżem gwiaździstym i kolorowymi symbolami), ale nieco większe. Krawędzie ramion krzyża nałożone były na najkrótsze promienie gwiazdy i zwieńczone srebrnymi kuleczkami[1].
Wstęga orderowa uszyta była z jedwabiu, miała wygląd szerokiej szarfy w kolorze jasnoniebieskim, z wąskimi paskami białymi wewnątrz i zielonymi wzdłuż jej krawędzi po bokach. Wieszana była z prawego ramienia do lewego boku. W najniższym punkcie wiązana była w węzeł, do którego mocowano odznakę za pomocą złotego pierścienia z wiszącym na nim kółeczkiem zawieszki. Wstążka odznaczenia miała taką samą kolorystykę i wiązana była na sposób francuski (np. tak jak przy orderze Legii Honorowej). W 1939 roku kolory zmieniono na żółty z jasnoniebieskimi szerokimi paskami wzdłuż bocznych krawędzi[1].
Łańcuch orderowy I klasy specjalnej miał wygląd podobny do łańcucha brytyjskiego Orderu Świętego Michała i Świętego Jerzego. Składał się z łańcucha, którego ogniwami były niewielkie pięcioramienne krzyże gwiaździste naprzemiennie ze złotymi tarczami, połączone za pomocą podwójnego rzędu złotego łańcuszka. W najniższym punkcie naszyjnika umieszczono dwa ustawione naprzeciwko siebie złote lwy, mające za sobą symbol wschodzącego słońca, stojące na tylnych łapach i trzymające Koronę Kiani w przednich. Poniżej lwów wieszano odznakę[1].
Odznaczeni
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h Nishan-i-Taj-i-Iran – The Order of the Crown of Iran (ang.). W: The Qajar and Pahlavi Dynasty Orders & Decorations [on-line]. Christopher Buyers. [dostęp 2014-10-29].
- ↑ a b Decorations (ang.). W: Encyclopædia Iranica [on-line]. iranicaonline.org. [dostęp 2014-10-21].
- ↑ The Order of the Crown Classes 4 and 3 (ang.). W: Persian Royal Decorations [on-line]. [dostęp 2014-10-30].
- ↑ Wiesław Bończa-Tomaszewski: Kodeks orderowy. Przepisy obowiązujące posiadaczy orderów, odznaczeń, medali i odznak. Warszawa-Kraków: Główna Księgarnia Wojskowa, Drukarnia Narodowa, 1939, s. 379.
- ↑ Manoutchehr M. Eskandari-Qajar: Qajar (Kadjar) Orders and Decorations (ang.). qajarpages.org. [dostęp 2014-10-21].
|
|
Media użyte na tej stronie
Ahmad Shāh Qājār, Shah of Iran, 1897 - 1929
Autor: MrInfo2012, Licencja: CC BY-SA 4.0
Order of Crown Ribbon Bar
Autor: Robert Prummel, Licencja: CC BY-SA 3.0
Order of the Crown, Commander, Persia 1970
Autor: Idranstel, Licencja: CC BY-SA 4.0
Ordre de la Couronne, ruban de la dynastie Qadjar (pour Grand-Croix)