Oznaczenia lokomotyw spalinowych w Polsce
W Polsce stosuje się kilka sposobów oznaczania lokomotyw spalinowych.
Seria
Według normy resortowej obowiązującej od 1959 lokomotywy spalinowe oznaczane są w PKP trzema umieszczonymi obok siebie symbolami[1].
Pierwszy symbol to litera S oznaczająca trakcję spalinową[1].
Drugi symbol to litera oznaczająca przeznaczenie lokomotywy:
- P – pasażerska,
- T – towarowa,
- U – uniwersalna,
- M – manewrowa[1].
Trzeci symbol to liczba dwucyfrowa za symbolem literowym oznaczająca rodzaj przekładni, sterowanie wielokrotne i kolejność wprowadzenia do eksploatacji:
- od 01 do 09 – przekładnia mechaniczna, bez sterowania wielokrotnego,
- od 10 do 14 – przekładnia mechaniczna, ze sterowaniem wielokrotnym,
- od 15 do 24 – przekładnia hydrauliczna, bez sterowania wielokrotnego,
- od 25 do 29 – przekładnia hydrauliczna, ze sterowaniem wielokrotnym,
- od 30 do 39 – przekładnia elektryczna, bez sterowania wielokrotnego,
- od 40 do 49 – przekładnia elektryczna, ze sterowaniem wielokrotnym[1].
Przykładowo oznaczenie SP32 oznacza trzecią wprowadzoną do eksploatacji lokomotywę spalinową pasażerską wyposażoną w przekładnię elektryczną i bez sterowania wielokrotnego.
Pełne oznaczenie stanowi seria ustalona według powyższych zasad i oddzielony od niej myślnikiem numer inwentarzowy[1].
Przewoźnicy spoza spółek Grupy PKP stosują różne zasady oznaczania. Zamiast serii można spotkać np. typ konstrukcyjny czy typ fabryczny, a w przypadku lokomotyw importowanych – także serię poprzedniego, zagranicznego operatora[2].
Typ konstrukcyjny
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/WK15_E%C5%82k_%287%29_Lichen99.jpg/220px-WK15_E%C5%82k_%287%29_Lichen99.jpg)
Według normy branżowej obowiązującej od 1963 lokomotywom spalinowym zaprojektowanym i produkowanym w Polsce nadaje się typ konstrukcyjny składający się z trzech cyfr i litery D[3].
Pierwsza cyfra oznacza:
- 1 – lokomotywę pasażerską,
- 2 – lokomotywę towarową,
- 3 – lokomotywę uniwersalną,
- 4 – lokomotywę manewrową bądź przemysłową[3].
Dwie kolejne cyfry to kolejność opracowania projektu[3].
Za literą D może ewentualnie znajdować się mała litera oznaczająca kolejną odmianę konstrukcyjną typu podstawowego (bez litery – typ podstawowy, a – pierwsza odmiana, b – druga itd.)[4].
Przykładowo spalinowóz typu 401Da to pierwszy z kolei spalinowóz manewrowy w pierwszej odmianie konstrukcyjnej.
Dla lokomotyw wieloczłonowych dopuszczono oznaczanie jednolitym symbolem typu składającym się z liczby i liter WS, ale w praktyce sposób ten nie jest używany[5].
Typ konstrukcyjny jest stosowany w dokumentacji konstrukcyjnej niezależnie od serii[3]. Można go jednak spotkać również jako zamiennik serii na taborze przewoźników spoza Grupy PKP. Wówczas numer występujący po myślniku może być numerem fabrycznym danego egzemplarza[2].
Typ fabryczny
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Ls40-5438_locomotive_04.jpg/220px-Ls40-5438_locomotive_04.jpg)
Poza spółkami z Grupy PKP można spotkać spalinowozy oznaczone typem fabrycznym nadanym przez producenta pojazdu. W Polsce własne nazewnictwo stosowały zakłady Fablok z Chrzanowa[2]. W 1952 wyprodukowały one pierwsze spalinowozy po II wojnie światowej i wówczas zaczęły oznaczać swoje wyroby według schematu:
- litera L oznaczająca lokomotywę,
- litera s oznaczająca silnik spalinowy jako źródło napędu,
- liczba oznaczająca moc silnika spalinowego podaną w KM[6].
Ponadto przed literą L mogła występować dodatkowa litera W oznaczająca spalinowóz wąskotorowy. Za liczbą natomiast w późniejszych latach dodawano literę oznaczającą przekładnię:
- E – elektryczną,
- H – hydrauliczną[6].
Przykłady:
- Ls60 – lokomotywa spalinowa o mocy 60 KM,
- WLs150 – wąskotorowa lokomotywa spalinowa o mocy 150 KM,
- Ls800E – lokomotywa spalinowa o mocy 800 KM z przekładnią elektryczną,
- Ls750H – lokomotywa spalinowa o mocy 750 KM z przekładnią hydrauliczną.
Oznaczenia UIC
31 maja 2006 minister transportu wydał rozporządzenie w sprawie rejestru i oznakowania pojazdów kolejowych określające zasady nadawania 12-cyfrowych oznaczeń międzynarodowych[7]. Zgodnie z nim spalinowozy eksploatowane w Polsce powinny być oznaczone według schematu 9a 51 b cde eee-f, gdzie:
- a – cyfra 2 dla spalinowozów liniowych bądź 8 dla manewrowych,
- b – cyfra od 1 do 8 określająca rodzaj lokomotywy,
- c – cyfra od 6 do 8 określająca rodzaj przekładni,
- d – cyfra określająca moc,
- eeee – liczba od 0000 do 9999 określająca numer egzemplarza w danej serii,
- f – cyfra samokontroli[8].
Przedstawiona na zdjęciu lokomotywa SU45-115 nosi oznaczenie 92 51 5 630 066-5.
Układ osi
Liczbę osi napędzanych w lokomotywie spalinowej oznacza się:
- A – jedna oś napędowa,
- B – dwie osie napędowe,
- C – trzy osie napędowe,
- o – osie z napędem indywidualnym[9].
W zapisie układu osi osie jednego wózka grupuje się za pomocą apostrofu[9].
Przykładowo zapis Bo oznacza pojedynczy wózek, w którym dwie osie są napędzane indywidualnie. Zapis Bo’Bo’ oznacza spalinowóz oparty na dwóch dwuosiowych wózkach napędnych z napędem indywidualnym, zaś Bo’Bo’+Bo’Bo’ spalinowóz dwuczłonowy, w którym każdy człon jest oparty na dwóch dwuosiowych wózkach napędnych z napędem indywidualnym. Oznaczenie C oznacza trzy osie umieszczone w ramie lokomotywy z napędem grupowym, np. wiązarowym[9].
Zobacz też
- oznaczenia taboru kolejowego w Polsce
- oznaczenia taboru tramwajowego w Polsce
Przypisy
- ↑ a b c d e Oznaczanie taboru. W: Paweł Terczyński: Atlas lokomotyw 2007. Wyd. III, zmienione. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007, s. 20, 22. ISBN 978-83-920757-7-6. (pol.).
- ↑ a b c Oznaczanie taboru poza PKP. W: Paweł Terczyński: Atlas lokomotyw 2007. Wyd. III, zmienione. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007, s. 24. ISBN 978-83-920757-7-6. (pol.).
- ↑ a b c d Oznaczenie typu pojazdu. W: Paweł Terczyński: Atlas lokomotyw 2007. Wyd. III, zmienione. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007, s. 18. ISBN 978-83-920757-7-6. (pol.).
- ↑ Paweł Terczyński. Oznaczenia typu pojazdu szynowego (1). „Świat Kolei”. 1/2009, s. 44. Łódź: Emi-Press. ISSN 1234-5962. (pol.).
- ↑ Paweł Terczyński. Oznaczenia typu pojazdu szynowego (2). „Świat Kolei”. 2/2009, s. 42. Łódź: Emi-Press. ISSN 1234-5962. (pol.).
- ↑ a b Produkcja lokomotyw spalinowych w Polsce. W: Bogdan Pokropiński: Lokomotywy spalinowe produkcji polskiej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 2009, s. 14. ISBN 978-83-206-1731-3. (pol.).
- ↑ Dz.U. z 2006 r. nr 105, poz. 713
- ↑ Międzynarodowe oznakowanie pojazdów. W: Paweł Terczyński: Atlas lokomotyw 2007. Wyd. III, zmienione. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007, s. 25. ISBN 978-83-920757-7-6. (pol.).
- ↑ a b c Oznaczanie układu osi. W: Paweł Terczyński: Atlas lokomotyw 2007. Wyd. III, zmienione. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007, s. 19. ISBN 978-83-920757-7-6. (pol.).
Media użyte na tej stronie
Autor: MOs810, Licencja: CC BY-SA 4.0
SU45-115 z pociągiem specjalnym "Dolnośląskie Zakamarki" (25.4.2015r.).
Autor: Lichen99, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
To zdjęcie zostało wykonane podczas polskiej Wikiekspedycji kolejowej 2015 zorganizowanej przez
Stowarzyszenie Wikimedia Polska we współpracy z Fundacją Grupy PKP.
Wszystkie zdjęcia z wyprawy możesz zobaczyć w kategorii Wikiekspedycja kolejowa 2015.
Autor: Jakub "Flyz1" Maciejewski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Sprzęg SA-3 na lokomotywie ST44-3002 należącej do PKP LHS