Pałac Goetza
![]() | |
![]() Pałac Goetza (widok ze skweru w przylegającym do obiektu parku w stylu angielskim; 2014[a]) | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Adres | ul. Götza-Okocimskiego 6 |
Typ budynku | |
Styl architektoniczny | |
Architekt | |
Inwestor | |
Powierzchnia użytkowa | 5594 m² |
Rozpoczęcie budowy | 1898 |
Ukończenie budowy | 1900 |
Pierwszy właściciel | |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() | |
Strona internetowa |
Pałac Goetza – budynek znajdujący się w Brzesku, w Małopolsce. Pałac jest dawną siedzibą rodziny Goetzów-Okocimskich, właścicieli i twórców Browaru Okocim.
Historia
Początki
Pałac Goetzów Okocimskich wybudowany został nieopodal browaru Okocim w latach 1898–1900 przez Jana Albina Goetza, szerzej znanego jako Jan Goetz Okocimski i jego małżonkę Zofię Jadwigę z hr. Sumińskich. Rodzina Goetzów nazwała go „Nowym Pałacem” dla odróżnienia od „Starego Pałacu”, wzniesionego jeszcze na terenie browaru przez ojca Jana Albina, Jana Ewangelistę Goetza.
Pałac ma charakter neobarokowy i neorokokowy. Jego najstarszą (środkową) część oraz kaplicę wykonała wiedeńska pracownia architektoniczna Fellner & Helmer, która projektowała i budowała zamki, teatry, banki i hotele w całej ówczesnej Europie. Na uwagę zasługują zabytkowe drewniane schody w holu głównym, ze względu na architektów, podobne do schodów w Kasynie Szlacheckim we Lwowie z 1898 r. Główny korpus ukończono w roku 1900 i od tego czasu pałac był zamieszkany. W latach 1908–1909, po śmierci architekta Ferdinanda Fellnera, Jan Albin dobudował skrzydło wschodnie wraz z ogrodem zimowym (oranżerią) i palmiarnią według projektu profesora Politechniki Wiedeńskiej Leopolda Simony’ego. W 1931 roku po śmierci barona Jana Albina Goetza Okocimskiego pałac wraz z browarem odziedziczył jego syn, baron Antoni Jan Goetz.
Po wybuchu II wojny światowej Antoni Jan Goetz wraz z rodziną opuścił swoją posiadłość i nigdy już do pałacu nie powrócił. Na początku wojny w pałacu ulokowano sztab lotnictwa, a w 1941 roku sztab grupy Południe. Funkcjonowały w nim również szkoła oficerska oraz szpital wojskowy.
W rezydencji Goetzów w okresie przedwojennym gościło wiele znamienitych osobistości m.in. arcyksiążę Karol Stefan Habsburg, prezydent II RP Ignacy Mościcki czy profesor Julian Nowak, późniejszy premier II RP[2].
Okres powojenny
Na mocy dekretu o nacjonalizacji PKWN z 1944 roku pałac Goetza wraz z przylegającym parkiem przeszły na własność Skarbu Państwa. W pałacu ulokowano szkołę a pierwsze zajęcia szkolne odbyły się już 12 kwietnia 1945 roku. Aż do 2002 roku mieściły się tutaj różne szkoły m.in. Liceum Ogólnokształcące i Liceum Ekonomiczne. Po przeniesieniu Zespołu Szkół Ekonomicznych i połączeniu go z Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 w Brzesku, obiekt pozostał niezagospodarowany, a opiekę nad nim objęło Starostwo Powiatowe.
Zgodność z prawem postanowienia o nacjonalizacji kwestionowała w 2002 roku Elisabeth Badeni, interweniując u wojewody małopolskiego. Wycofanie w późniejszym czasie tych roszczeń zaowocowało możliwością zakupu przez spadkobierców ich dziedzictwa na preferencyjnych warunkach. Na mocy uchwały z 26 czerwca 2007 roku Rada Powiatu zdecydowała o sprzedaży pałacu w drodze przetargu, z zachowaniem prawa pierwokupu przez spadkobierców Goetzów. Na mocy aktu notarialnego z 30 listopada 2007 roku dawna siedziba rodziny Goetzów powróciła do ich rąk. Od 2008 roku pałac z przyległym terenem jest własnością prywatną[2].
Pałacowa kolekcja
Ta sekcja od 2015-04 wymaga zweryfikowania podanych informacji. |
Za czasów świetności pełen był stylowych mebli, kominków, pieców, kryształowych żyrandoli, rzeźb, obrazów (m.in. pędzla Malczewskiego, Wyspiańskiego (portrety dzieci Jana Albina), Boznańskiej, Fabijańskiego, obydwu Kossaków, Popiela, Pochwalskiego, Tondosa czy XVII-wiecznego Włocha – Giovanniego Battisty Salviego, zwanego Sassoferrato), a także starej broni oraz trofeów myśliwskich z polowań Jana Albina i jego syna, Antoniego Jana Goetza. W pałacu znajdowały się również zbiory biblioteczne. Kolekcję tę częściowo zrabowano w okresie wojennym. W PRL część zbiorów pozostała w pałacu, a pozostałe trafiły do Muzeum Przyrodniczego Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. Na zachodniej ścianie pałacu, przed kaplicą, znajduje się tablica pamiątkowa wmurowana z okazji wybudowania „Nowego Pałacu”, zaś w samej kaplicy – dwie pamiątkowe tablice rodzinne. Kaplica mieściła rokokowy ołtarz, który w 1945 roku został przeniesiony do kościoła w Słotwinie.
Park
Ta sekcja od 2015-04 wymaga zweryfikowania podanych informacji. |
Cały kompleks pałacowy otoczony był parkiem krajobrazowym typu angielskiego o powierzchni 40 ha (obecnie 17 ha z powierzchni dawnego parku, który przylega do 27 ha obszaru leśnego). Do dnia dzisiejszego rosną tutaj 43 gatunki drzew (w tym egzotycznych), oraz 12 gatunków krzewów m.in. rododendrony, choiny kanadyjskie, tulipanowce amerykańskie, jaśminowce, berberysy, klony, buki, kasztanowce, wiązy, olchy, dęby.
Galeria
Widok z pałacu na skwer w przylegającym do obiektu parku w stylu angielskim (2014[a])
Widok na szklarnię zwaną też palmiarnią lub oranżerią (2014[a])
Płaskorzeźba na zewnętrznej ścianie pałacu (2014[a])
Zabytkowe drewniane schody w holu głównym[b]
Hol główny z obrazem Popiela (stan przed 2008)
Ozdobna rama jednego z ponad 2-metrowej wysokości luster w przedsionku między holem drewnianym a myśliwskim w pałacu (2014[a])
Przedsionek między holem drewnianym a myśliwskim (2014[a])
Ozdobny fresk z kaplicy na tyłach obiektu (2014[a])
Witraż w kaplicy na tyłach pałacu (2014[a])
Fragment oryginalnego witrażu z kaplicy na tyłach pałacu (2014[a])
Żyrandol i bogato zdobiony sufit w jednej z pomieszczeń pałacu (2014[a])
Okno w jednym z pokojów pałacu (2014[a])
Uwagi
- ↑ a b c d e f g h i j k l Fotografię wykonano podczas dni otwartych w pałacu Goetza, gdy obiekt był już po niemal całkowitej renowacji.
- ↑ Schody podobne do tych w Kasynie Szlacheckim we Lwowie z 1898 r.
- ↑ Nie jest to oryginalny element związany historycznie z obiektem, ale współczesna ozdoba utrzymana w stylu licującym z wystrojem obiektu
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2021 [dostęp 2011-07-16] .
- ↑ a b Historia pałacu Goetza. [dostęp 2015-04-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-21)].
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
- N: 50.59 N
- S: 49.07 N
- W: 18.92 E
- E: 21.55 E
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Symbol dworu do legendy mapy
Autor: Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Goetza Brzesko - płaskorzeźba na zewnętrznej ścianie budynku
Autor: Zanfra, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Brzesko, oranżeria, 1898-1909
Autor: Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Goetza - witraż w kaplicy na tyłach obiektu. Zdjęcie z 17 maja 2014 r, z dni otwartych w Pałacu, w czasie gdy był już po niemal całkowitej renowacji.
Autor: Smat, Licencja: CC BY-SA 2.0
Location map
Autor: Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Goetza - ozdobna rama jednego z olbrzymich, przeszło dwumetrowej wysokości luster w przedsionku między holem drewnianym a myśliwskim w pałacu. Zdjęcie z 17 maja 2014 r, z dni otwartych w Pałacu, w czasie gdy był już po niemal całkowitej renowacji.
Autor: Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Goetza - widok na wprost, ze skweru w przylegającym do obiektu parku w stylu angielskim. Zdjęcie z 17 maja 2014 r, z dni otwartych w Pałacu, w czasie gdy był już po niemal całkowitej renowacji.
Autor: Sadok Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 2.5
Pałac Goetz'a w Brzesku - Unikalna grota ze skały wulkanicznej w słynnej pałacowej oranżerii ze szkalną kopułą.
Autor: SadokDaniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 2.5
Pałac Goetz'a w Brzesku - Wytworna biblioteka z marmurowym kominkiem.
Autor: Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Goetza - fragment oryginalnego witraża z kaplicy na tyłach obiektu. Zdjęcie z 17 maja 2014 r, z dni otwartych w Pałacu, w czasie gdy był już po niemal całkowitej renowacji.
Autor: Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Goetza - widok na wprost, pałacu na skwer w przylegającym do obiektu parku w stylu angielskim. Zdjęcie z 17 maja 2014 r, z dni otwartych w Pałacu, w czasie gdy był już po niemal całkowitej renowacji.
Autor: Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Goetza - okno w jednej z sal/pokojów pałacu. Zdjęcie z 17 maja 2014 r, z dni otwartych w Pałacu, w czasie gdy był już po niemal całkowitej renowacji.
Autor: Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Goetza - żyrandol i bogato zdobiony sufit w jednej z sal/pokojów pałacu. Zdjęcie z 17 maja 2014 r, z dni otwartych w Pałacu, w czasie gdy był już po niemal całkowitej renowacji.
Autor: Zanfra, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Brzesko, park, 1900
Autor: Sadok Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 2.5
Pałac Goetz'a w Brzesku - Jedno ze słynnych malowideł - to; naprzeciw biblioteki.
Autor: Sadok Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 2.5
Pałac Goetz'a w Brzesku - Słynnne, pałacowe lustra. Naprzeciw widocznego znajduje się drugie, identyczne. Osoba przegladająca się w nim widzi za sobą zwielokrotnione do nieskończoności odbicie w przeciwległym zwierciadle.
Autor: Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Goetza - widok na szklarnię zwaną też palmiarnią lub oranżerią. Zdjęcie z 17 maja 2014 r, z dni otwartych w Pałacu, w czasie gdy był już po niemal całkowitej renowacji.
Autor: Zanfra, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Brzesko, pałac, 1898
Autor: Sadok Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 2.5
Pałac Goetz'a w Brzesku - Ozdobny, drewniany, zabytkowy stół to tylko jeden z przykładów bogatego zdobnictwa drewna w pałacu. Jeden z nielicznych, zabytkowych, ocalałych mebli w obiekcie.
Autor: Sadok Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 2.5
1)Pałac Goetz'a w Brzesku - Zabytkowy hol drewniany. W centrum - największy obraz w pałacu - "Branki tatarskie" pędzla Tadeusza Popiela, 1897.
Autor: Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Goetza - ozdobny fresk z kaplicy na tyłach obiektu. Zdjęcie z 17 maja 2014 r, z dni otwartych w Pałacu, w czasie gdy był już po niemal całkowitej renowacji.
Autor: Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Goetza - ozdobna rzeźba ogrodowa za pałacem - to nie jest oryginalny element związany historycznie z obiektem ale współczesna ozdoba utrzymana w stylu licującym z wystrojem obiektu. Zdjęcie z 17 maja 2014 r, z dni otwartych w Pałacu, w czasie gdy był już po niemal całkowitej renowacji.
Autor: Daniel Nalepka, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Goetza - przedsionek między holem drewnianym, a myśliwskim. Zdjęcie z 17 maja 2014 r, z dni otwartych w Pałacu, w czasie gdy był już po niemal całkowitej renowacji.