Pałac na Szlaku w Krakowie
![]() | |
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | Kraków |
Adres | ul. Szlak 71 |
Typ budynku | |
Architekt | Antoni Łuszczkiewicz (odbudowa 1878) |
Kondygnacje | 2 |
Ukończenie budowy | 1613 |
Odbudowano | 1878 |
Pierwszy właściciel | Walerian Montelupi |
Kolejni właściciele | rodzina Montelupich, xx. jezuici, rodzina Badenich, rodzina Tarnowskich, xx. salwatorianie, WSE |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Pałac na Szlaku (również pałac Montelupich, pałac Tarnowskich) – pałac znajdujący się w Krakowie, na Kleparzu przy ul. Szlak 71.
Dawna siedziba Radia Kraków. Zabytkowy, jednopiętrowy, eklektyczny budynek z portykiem balkonowym zbudowany w 1878 według projektu Antoniego Łuszczkiewicza. Kolejnymi właścicielami pałacu byli m.in. jezuici, rodzina Badenich, rodzina Tarnowskich, księża salwatorianie i Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera w Krakowie.
Historia
Pierwsze zabudowania pałacowe w tym miejscu powstały w 1613. Pałac pierwotnie został wybudowany i należał do Montelupich – kupieckiej rodziny pochodzenia włoskiego[1]. Montelupiowie stworzyli w Polsce instytucję poczty i pełnili rolę poczmistrzów polskich przez ponad 100 lat[2]. W pałacu bywali monarchowie polscy, często wybierając to miejsce jako ostatni postój przed wjazdem do miasta. Z Pałacu Montelupich wyruszały także królewskie kondukty pogrzebowe, dlatego był popularnie nazywany Kostnicą Królewską[1].
Kolejnymi właścicielami pałacu byli jezuici, po których pałac przejęła rodzina Badenich. Badeni posiadali pałac aż do połowy XIX wieku, kiedy to już mocno zniszczony pałac wszedł we własność rodziny Tarnowskich[3].
Podjęli oni decyzje o całkowitej przebudowie budynku, który został zaprojektowany przez Antoniego Łuszczkiewicza i wybudowany w 1878 – ta forma budynku zachowana jest do dnia dzisiejszego. W Pałacu w tym okresie mieszkał profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego hr. Stanisław Kostka Tarnowski[4]. Rodzina Tarnowskich przekazała miastu do użytku publicznego przypałacowy park, nazwany później Parkiem Jalu Kurka[5]. W 1948 Zgromadzenie Salwatorianów nabyło od Tarnowskich pałac wraz z parkiem[6].
W okresie okupacji hitlerowskiej znajdował się tu sztab Hitlerjugend.
Po II wojnie światowej budynek został odebrany zgromadzeniu zakonnemu. W 1950 roku stał się on siedzibą Radia Kraków[1]. Pełnił tę funkcję aż do 1998 roku, kiedy radio zostało przeniesione do nowo wybudowanej siedziby przy al. Słowackiego. Od tego czasu budynek stał pusty i niszczał.
Początkowo budynek wraz z parkiem w ramach prac komisji majątkowej chcieli odzyskać księża salwatorianie. Udało im się odzyskać park, jednak z prób odzyskania pałacu wycofali się, gdy potomkowie rodziny Tarnowskich rozpoczęli starania mające na celu podważenie decyzji wywłaszczeniowej[7].
W 2015 roku budynek kupiła Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera w Krakowie[8].
Budynek został wpisany do rejestru zabytków województwa małopolskiego 9 października 1989[9].
Uroczystości historyczne w pałacu
- 03.02.1633 – w pałacu nastąpił wjazd monarszy Władysława IV
- 04.02.1633 – z pałacu wyruszył kondukt pogrzebowy Zygmunta III Wazy i Konstancji
- 27.02.1633 – w pałacu nastąpił ingres Jana Alberta Wazy
- 1644 – z pałacu wyruszył kondukt pogrzebowy Królowej Cecylii Renaty
- 21.09.1647 – z pałacu wyruszył kondukt pogrzebowy królewicza Zygmunta Kazimierza
- 27.10.1669 – w pałacu nastąpił wjazd monarszy Michała Korybuta Wiśniowieckiego
- 30.01.1667 – w pałacu jezuici powitali wjeżdżającego do Krakowa Jana III Sobieskiego
- 1733 – w pałacu elektor saski odebrał dyplom elekcji na króla polskiego
Przypisy
- ↑ a b c Ważniejsze obiekty Dorzecza Prądnika - Pałac na Szlaku. Towarzystwo Prądnickie. [dostęp 2010-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-11-24)]. (pol.).
- ↑ Jerzy Duda. O dawnej poczcie w Krakowie. „Alma Mater”. 108, listopad 2008. Uniwersytet Jagielloński. (pol.).
- ↑ Jan Adamczewski: Mała Encyklopedia Krakowa. Kraków: Wanda, 1997, s. 369. ISBN 83-87023-05-1.Sprawdź autora:1.
- ↑ Dawny pałac Tarnowskich (Pałac na Szlaku) www.polskaniezwykla.pl [dostęp 2017-01-28]
- ↑ ania mucha (użytkownik portalu krakoff.info): Park Jalu Kurka zamknięty. krakoff.info, 2007-07-02. [dostęp 2010-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-10-08)]. (pol.).
- ↑ Akt notarialny, Kraków: Archiwum Salwatorianów, 1948 .
- ↑ Anna Mateja. Krakowskim targiem. „Tygodnik Powszechny”. Nr 41 (3196), Publikacja w internecie: 2010-10-05 / Publikacja w wersji drukowanej 2010-10-10. (pol.).
- ↑ Pałacyk Tarnowskich przy ulicy Szlak ma nowego właściciela
- ↑ Dorota Wojciaczyk-Bawoł: Rejestr zabytków nieruchomych podział na gminy i powiaty. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Krakowie, 2009-04-07. [dostęp 2010-11-11]. (pol.).
Bibliografia
- Encyklopedia Krakowa, praca zbiorowa, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa – Kraków 2000, s. 727.
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Mapa lokacyjna miasta Kraków. Punkty graniczne mapy:
- N: 50.15 N
- S: 49.95 N
- W: 19.76 E
- E: 20.26 E
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
- N: 50.59 N
- S: 49.07 N
- W: 18.92 E
- E: 21.55 E
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Autor: Zygmunt Put, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Na Szlaku, widok z płd, ul. Szlak 71, Kleparz, Kraków
Autor: Zygmunt Put, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Na Szlaku, park, ul. Szlak 71, Kleparz, Kraków
Autor: Zygmunt Put Zetpe0202, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Na Szlaku, ul. Szlak 71, Kraków
Autor: Zygmunt Put, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Na Szlaku, widok z parku, ul. Szlak 71, Kleparz, Kraków
Autor: Zygmunt Put, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Na Szlaku, pałac i amfiteatr, ul. Szlak 71, Kleparz, Kraków
Autor: Zygmunt Put, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pałac Na Szlaku, amfiteatr, ul. Szlak 71, Kleparz, Kraków