Pałac w Piławie Górnej
![]() | |
![]() Pałac Gladishof (2013) | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Adres | ul. Sienkiewicza 96; 58-240 Piława Górna |
Typ budynku | |
Styl architektoniczny | neogotyk, eklektyzm |
Ukończenie budowy | przełom XVII i XVIII w. |
Ważniejsze przebudowy | XIX w. |
Pierwszy właściciel | Wilhelm Perponcher-Sedlnitzky |
Kolejni właściciele | 1998 Anna i Ryszard Malinowscy |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Pałac Gladishof w Piławie Górnej (niem. Schloss Gladishof in Peilau Ober-, od 1928 Gnadenfrei, Kreis Reichenbach) – wybudowany na przełomie XVII i XVIII w. w Piławie Górnej[1]. W XIX w. przeszedł gruntowną przebudowę w stylu neogotyckim i eklektycznym. Zespół pałacowo-parkowy wpisany jest do rejestru zabytków NID[2].
Obecnie własność prywatna.
Położenie
Pałac, potocznie zwany "Zamczyskiem", położony jest w Piławie Górnej (w jej północno-zachodniej części) – mieście w Polsce, na Dolnym Śląsku, w województwie dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim, między Ząbkowicami Śląskimi i Dzierżoniowem[3].
Historia
Pierwsza wzmianka o majątku ziemskim w Piławie Górnej pochodzi z 1189 i związana jest z grodem Niemcza. Nazwa może pochodzić od pilarzy zamieszkujących osadę w XII w., którzy trudnili się pozyskiwaniem drewna z okolicznych lasów[4].
Wzmianka z 1367 mówi o starym majątku ziemskim należącym do Franciszka von Peterswalda ze starego śląskiego rodu szlacheckiego, który otrzymał Górną, Dolną i Średnią Piławę od księcia Bolka II Świdnickiego jako zastaw[4][5].
Po bezpotomnej śmierci następcy majątek został kupiony przez członka rodu von Pogrell i był własnością rodziny do śmierci w 1631 ostatniego potomka rodu Bernarda von Pogrella. Przez krótki okres właścicielem był Nickel Tiechert, od którego posiadłość odkupił w 1674 Joachim von Seidlitz i był jej właścicielem do 1695. Przez następne pięć lat właścicielami majątku byli członkowie rodu Steinberg, a po nich od 1700 właścicielem został Zygmunt von Gladis (od jego nazwiska pochodzi nazwa Gladishof)[5].
W 1830 właścicielem dóbr został hrabia von Tischirschky, które w 1842 za sumę 73 500 talarów zostały zakupione przez Karla Sadebecka[6].
W 1860 nowym właścicielem piławskich dóbr został hrabia Wilhelm von Perponcher-Sedlnitzky, poseł pruski w Hadze, który w miejscu renesansowego dworu postawił pałac istniejący do dziś. W XIX w. majątek wraz Zamczyskiem kilkakrotnie zmieniał właściciela i na początku XX w. nabyła go Spółka Akcyjna Westbank-Liegnitz (Aktiengesellschaft Westbank-Liegnitz) z Korbielowa. Od 1927 właścicielem został radca prawny z Pragi Eberhard Mauve[4][7]. Majątek Gladishof z folwarkiem z XIX w. wraz z parkiem krajobrazowym zajmował powierzchnię 792 hektarów[4].
Po przejęciu tych terenów przez Polskę pałac wraz z gruntami przejęło państwowe gospodarstwo rolne (Państwowy Ośrodek Hodowli Zarodowej w Przerzeczynie-Zdroju), które doprowadziło do dewastacji zabudowań. W 1959 stan zachowania zabytku oceniano na 50%. W kolejnych latach niszczejący budynek pozostawał nieużytkowany[7].
Zachowała się czworoboczna wieża z tarczami zegarowymi z głównym budynkiem, łuki Tudorów, kamienna fontanna oraz zabudowania stajni i obór. Wraz z postępującą dewastacją pałacu wyprowadzono z niego wyposażenie wnętrz. Tarasowate ukształtowanie terenu parku, w który wkomponowany jest pałac, uległo dewastacji.[3].
Po upadku socjalizmu w Polsce w latach 90. XX w., właścicielami pałacu została spółka "Nova Polska majątek rolny Zamczysko". Właścicielami spółki jest małżeństwo Anna i Ryszard Malinowscy, którzy sukcesywnie zaczęli odnawiać pałac i przywracać mu stare piękno[4]. Około 2006 rozpoczęto przy zabytku większe prace budowlane. Obecnie (2021) pałac jest już w znacznym stopniu wyremontowany. Zabytek otrzymał nowy dach, otynkowano część elewacji, wstawiono okna oraz wyremontowano wiele pomieszczeń pałacu. Pomieszczenia wyposażono w stylowe meble[7]. Oczyszczono z samosiewek, nalotu i uporządkowano park przylegający od wschodu i południa do rezydencji wraz z odbudowaniem tarasów na skłonie wzgórza parkowego. Obecnie w pałacu urządzane są cykliczne imprezy kulturalne, np.: Wieczory patriotyczne 11 listopada, seminaria naukowe z zakresu hodowli bydła mięsnego rasy Charolaise, okolicznościowe spotkania i występy oraz istnieje możliwość organizowania imprez prywatnych z możliwością noclegu[3][4][8][9][3][4][10].
Opis
Pałac Gladishof zwany Zamczyskiem jest dwukondygnacyjną podpiwniczoną budowlą na planie prostokąta, z przybudówką od południowego zachodu, nad którą góruje wysoka, czworoboczna wieża w elewacji północnej, zakończona poszerzeniem na pseudomachikułach, którą zdobią kartusze herbowe oraz dwa zegary. Usytuowana od strony północnej wieża przykryta jest dachem czterospadowym pokrytym łupkiem a z jej wysokości rozciąga się piękny widok na okolicę i panoramę Gór Sowich. Bryła główna z częściowo użytkowym poddaszem nakryta jest dachem czterospadowym z lukarnami (korpus), pokrytym czarną dachówką ceramiczną i dachem płaskim (przybudówka). Dłuższe elewacje korpusu siedmioosiowe z centralnie usytuowanymi wejściami ozdobionymi portalami. Elewacja południowo-zachodnia pięcioosiowa, z trzyosiowym ryzalitem ozdobionym oknami z łukiem Tudorów w drugiej kondygnacji. Konygnacje oddzielone są od siebie gzymsem opasującym bryłę budowli[7][11].
Układ wnętrz pałacu był trzytraktowy z holem przelotowym. Wystrój wnętrz po 1945 został wraz z podziałem wewnętrznym zniszczony i aktualnie stare podziały są rekonstruowane[7].
Przy pałacu na tarasowo ukształtownym wzgórzu znajduje się zadbane krajobrazowe założenie parkowe o powierzchni 3,8 ha ze wzgórzem, na które prowadzą kamienne schody[4]. Dawniej znajdował się w nim ogród zimowy, z którego zachowała się przyścienna fontanna[5].
Galeria
Przypisy
- ↑ pałac Gladishof w Piławie Górnej. umwd.dolnyslask.pl. s. 97. [dostęp 2021-04-16].
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 16. [dostęp 2015-02-19].
- ↑ a b c d PAŁAC GLADISHOF ("ZAMCZYSKO"). www.geopark.org.pl. [dostęp 2021-09-19].
- ↑ a b c d e f g h pałac Gladishof w Piławie Górnej. sokoliszlak.cba.pl. [dostęp 2021-04-16].
- ↑ a b c Polskie zabytki. Katalog polskich zamków, pałaców i dworów. Piława Górna. www.polskiezabytki.pl/. [dostęp 2021-09-23].
- ↑ Friedrich Albert Zimmermann: Beyträge zur Beschreibung von Schlesien. Tramp, 1785. books.google.pl. s. 176. [dostęp 2021-10-12].
- ↑ a b c d e Piława Górna. www.palaceslaska.pl. [dostęp 2021-09-20].
- ↑ Wieczór patriotyzmu. www.pilawagorna.pl. [dostęp 2021-04-16].
- ↑ Regionalny Konkurs przyrodniczo-ekologicznego - XVII edycja. www.sppg.edu.pl. [dostęp 2021-04-16].
- ↑ Trzeba mieć wiarę i nadzieję. www.pilawagorna.pl. [dostęp 2021-10-01].
- ↑ Zespół pałacowy "Zamczysko". fotopolska.eu. [dostęp 2021-04-16].
Bibliografia
- Słownik geografii turystycznej Sudetów, Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie. Przedgórze Paczkowskie, t. 21 N-Ż, pod red. Marka Staffy, Wrocław: "I-Bis", 2008, ISBN 978-83-85773-93-1, s. 157
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of [[:en:Lower Silesian Voivodeship]Lower Silesian Voivodeship]], Poland. Geographic limits of the map:
- N: 51.9134 N
- S: 49.9809 N
- W: 14.7603 E
- E: 17.9091 E
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Autor: Kolarz201259, Licencja: CC BY-SA 4.0
Piława Górna, Pałac, poł. XIX w.
Autor: Kuroczynski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Piława Górna, pałac, poł. XIX od strony wschodniej
Autor: Kuroczynski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Palace in Pilawa Górna - High Hall
Autor: Kuroczynski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Piława Górna, palace, middle XIX from the south
Autor: Kuroczynski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Piława Górna, palace, middle XIX from the west
Autor: Kuroczynski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Palace in Pilawa Górna - portraits of the owners - a return to tradition
Autor: Kuroczynski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Palace in Pilawa Górna - High room ready to receive guests
Autor: Kuroczynski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Piława Górna, palace park with terraces
Autor: Kuroczynski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Piława_Górna,_palace,_middle_XIX - panorama
Autor: Kuroczynski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Palace in Pilawa Górna - Mirror room
Autor: Jar.ciurus, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Piława Górna, pałac, poł. XIX
Autor: Kuroczynski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Palace in Pilawa Górna - Mirror room
Autor: unknown, svg by Arch, Licencja: CC BY-SA 3.0
Wapen van De Perponcher Sedlnitsky
Autor: Kuroczynski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Piława Górna, palace park with terraces in the night
Autor: Kuroczynski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Palace in Pilawa Górna - one of the bathrooms
Autor: Smat, Licencja: CC BY-SA 2.0
Location map Piława Górna, Poland.