Pakistan

Islamska Republika Pakistanu
اسلامی جمہوریۂ پاکستان
Islamic Republic of Pakistan
Flaga
FlagaHerb
Dewiza: (urdu) Iman, Ittehad, Nazm
(Wiara, Jedność, Dyscyplina)
Hymn:

Pak sarzamin shad bad

(Błogosławiony niech będzie ten święty kraj)
Położenie Pakistanu
Konstytucja

Konstytucja Pakistanu

Język urzędowy

urdu, angielski

Stolica

Islamabad

Ustrój polityczny

republika islamska

Typ państwa

federacja

Głowa państwa

prezydent Arif Alvi

Szef rządu

premier Shehbaz Sharif

Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe


803 940 km²
25 220 km² (3,14%)

Liczba ludności (2021)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia


238 181 034[1]
296 osób/km²

PKB (2020)
 • całkowite 
 • na osobę


263,69 mld USD[2]
1465,89 USD [3]

PKB (PSN) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę


575,0 mld[4] dolarów międzynar.
3149[4] dolarów międzynar.

Waluta

rupia pakistańska (PKR)

Niepodległość

od Wielkiej Brytanii
14 sierpnia 1947

Religia dominująca

islam (96,4%)[5][6]

Strefa czasowa

UTC +5

Kod ISO 3166

PK

Domena internetowa

.pk

Kod samochodowy

PAK

Kod samolotowy

AP

Kod telefoniczny

+92

Mapa Pakistanu

Pakistan, Islamska Republika Pakistanu (urdu ‏اسلامی جمہوریۂ پاکستان‎ trl. Islāmī Jamhūriyat Pākistān, trb. Islami Dźamhurijat Pakistan; ang. Islamic Republic of Pakistan) – państwo w południowej części Azji, położone wzdłuż Indusu i liczące ponad 200 milionów mieszkańców.

Geografia

Długość granic wynosi 6774 km, w tym z:

Najwyższy punkt: K2 8611 m n.p.m., najniższy punkt Ocean Indyjski 0 m
Podział administracyjny: 4 prowincje, 1 terytorium stołeczne i 1 terytorium plemienne. Pakistan rości pretensje do terytorium Dżammu i Kaszmir – spornego z Indiami; spór o ten obszar od lat 50. XX wieku stanowi zarzewie poważnego konfliktu międzypaństwowego. Z powodu tych roszczeń statystyka pakistańska podaje większy obszar państwa – 896 145 km².

Główne rzeki Pakistanu to:

Historia

Utworzenie kraju

Pakistan odłączył się od Indii Brytyjskich w 1947. Gdy Brytyjczycy zorganizowali na przełomie 1945 i 1946 wybory do władz ustawodawczych, Liga Muzułmańska zdobyła większość w rządach Bengalu i Sindhu, zaś w Pendżabie utworzyła rząd koalicyjny. Tym samym roszczenia muzułmanów do stworzenia państwa islamskiego stały się uzasadnione. W 1947 ostatni wicekról Indii, lord Louis Mountbatten, opracował plan, na podstawie którego kolonia brytyjska podzielona została na dwa suwerenne państwa: Indie i Pakistan. 14 sierpnia 1947 Pakistan uzyskał niepodległość (do 1956 jako dominium brytyjskie z generalnym gubernatorem reprezentującym brytyjskiego monarchę; w 1956 proklamowano republikę).

Jesienią 1947 wybuchała rewolta o podłożu religijnym, do Kaszmiru wkroczyły pathańskie plemiona z Pakistanu, więc maharadża Singh zmuszony był poprosić o pomoc Indie. 26 października podpisał on akt wstąpienia Kaszmiru do Indii. Pakistan nie uznał faktu przyłączenia się Kaszmiru do Indii. Muhammad Ali Jinnah, przywódca Pakistanu zwrócił się z prośbą do lorda Mountbattena o mediację. Louis Mountbatten poprosił Singha o przeprowadzenie plebiscytu wśród ludności, jednak maharadża tę prośbę odrzucił. W ten sposób zaczął się konflikt indyjsko-pakistański, trwający do dziś.

W 1954 roku odbyły się wybory, które pokazały duże rozbieżności między wschodnią a zachodnią częścią kraju. Na zachodzie wyborcze zwycięstwo odniosła proamerykańska Partia Republikańska natomiast na wschodzie ugrupowanie lewicowe tj. Pakistańska Partia Komunistyczna, Liga Awami czy Partia Robotnicza. W rezultacie rządy we wschodnim Pakistanie objęła radykalna lewica[7]. Sprawujący władzę w drugiej połowie lat 50. premier Huseyn Shaheed Suhrawardy i jego lewicujący rząd ustanowił prozachodni i proamerykański kurs kontynuowany przez późniejsze rządy[8].

W 1958 roku w wyniku bezkrwawego zamachu stanu władzę autorytarną przejął wojskowy – Muhammad Ayub Khan, który postawił na dobre relacje z USA. Dzięki ogromnej pomocy finansowej rządu amerykańskiego Pakistan przeżywał kilkuletni okres ożywienia gospodarczego i stabilizacji politycznej[9]. Równocześnie zawarto przyjazne stosunki z krajami Europy m.in. Polską[10][11]. Ministrem spraw zagranicznych jego rządu został Zulfikar Ali Bhutto. W 1966 stolica została przeniesiona z Karaczi do Islamabadu. Przegrana w II wojnie o Kaszmir przyczyniła się do gwałtownego spadku poparcia społecznego dla Ayub Khana. Pogorszył się również stan jego zdrowia. Ulegając namowom wojskowych, w 1969 ustąpił na rzecz generała Yahyi Khana[12]. W 1970 wycofał się z życia politycznego[13]. Po konfliktach z przywódcami kraju, Bhutto opuścił rząd i stanął na czele opozycji. 26 marca 1971 Pakistan Wschodni odłączył się tworząc niepodległy Bangladesz. Doszło do tego po tym, gdy Yahya Khan, dyktator kraju, zarządził akcję wojskową pod kryptonimem Searchlight skierowaną przeciwko bengalskim separatystom. Akcja nie udała się, a w wyniku kompromitacji rządu nowym premierem został Bhutto[14][15].

W latach 1971–1977 premierem Pakistanu był Zulfikar Ali Bhutto. W okresie rządów Bhutto Pakistan stał się „Republiką Islamską” z parlamentarną formą rządów[16][17] i zapoczątkował reformę ograniczającą własność ziemi i przejęcie przez rząd ponad miliona akrów feudałów które zostały rozdystrybuowane bezrolnym chłopom[18].

W lutym 1973 roku w Islamabadzie po tym, jak siły pakistańskie miały rzekomo odkryć skład broni pochodzącej z Iraku, rząd rozwiązał Zgromadzenie Prowincji Beludżystanu[18]. Operacja przeprowadzona przez generała Tikka Khana, przerodziła się w pięcioletni konflikt z beludżystańskimi separatystami. Do sporadycznych walk między partyzantką a armią dochodziło już w 1973 roku, jednak największa konfrontacja odbyła się we wrześniu 1974 roku. Marynarka Pakistanu, pod przywództwem Patricka Juliusa Simpsona, zablokowała porty morskie Beludżystanu. Marynarka prowadziła osobne operacje mające zajmować przesyłki wysyłane jako pomoc dla wojsk separatystów. Do akcji przyłączyły się również Pakistańskie Siły Powietrzne, wspierające marynarkę i armię. Iran, obawiając się rozprzestrzeniania się tendencji separatystycznych w irańskim Beludżystanie wspomógł Pakistańczyków[19].

W 1977 roku rząd Bhutto obalony został w wyniku wojskowego zamachu stanu wspartego przez islamistów. Władzę dyktatorską objął generał Muhammad Zia ul-Haq. Rządom wojskowym towarzyszyła islamizacja życia politycznego[20]. Prawo Koranu uczyniono wykładnią prawa państwowego (wprowadzono m.in. całkowitą prohibicję karaną pod groźbą chłosty publicznej[21]). Po interwencji ZSRR w Afganistanie w 1979 roku junta ogłosiła, że Pakistan stał się państwem frontowym, narażonym bezpośrednio na imperializm komunistyczny. Rząd rozpoczął wówczas akcję pomocy militarnej i finansowej dla afgańskich mudżahedinów. Udzieliła także schronienia 3 milionom afgańskich uchodźców. Oprócz tego junta wsparła sikhijskich separatystów w Indiach i dostarczała im broń[21]. W 1980 roku w trakcie trwania wojny iracko-irańskiej, Pakistan poparł stronę irańską. W 2003 poparł inwazję Stanów Zjednoczonych na Irak[22].

Na przełomie lat 80. i 90. przywrócono demokrację. Przez pewien czas premierem była córka Bhutto – Benazir Bhutto, ale także ona została oskarżona o nadużycia i odsunięta od władzy przez swojego następcę. W 1998 roku opuściła Pakistan i udała się na emigrację do Dubaju. Rząd Pakistanu poparł inwazję Stanów Zjednoczonych na Irak w 2003 roku[22]. W 2004 doszło do wybuchu konfliktu w północnych regionach kraju, gdzie armia zmagała się z talibami. Prezydent Pervez Musharraf objął władzę po bezkrwawym zamachu stanu w grudniu 1999. Benazir Bhutto do kraju powróciła po 9 latach, w październiku 2007, w związku z przygotowywaniem Pakistańskiej Partii Ludowej do wyborów parlamentarnych. 27 grudnia 2007 w Rawalpindi podczas wiecu kończącego kampanię wyborczą została zastrzelona przez zamachowca samobójcę, który następnie wysadził się w powietrze zabijając kilkanaście osób. Wybory parlamentarne odbyły się 18 lutego 2008 w trakcie kryzysu politycznego, wywołanego śmiercią Benazir Bhutto. Najwięcej głosów zdobyły Pakistańska Partia Ludowa i Pakistańska Liga Muzułmańska Nawaz (PML- N), której liderem jest Nawaz Sharif, wyraźnie wyprzedzając dotychczas rządzącą Pakistańską Ligą Muzułmańską (PML-Q) wspierającą Perveza Musharrafa. 18 sierpnia 2008 Pervez Musharraf zrezygnował z pełnienia funkcji prezydenta Pakistanu. 6 września 2008 Asif Ali Zardari, wdowiec po Benazir Bhutto, został wybrany trzynastym prezydentem głosami większości pakistańskiego Kolegium Elekcyjnego.

Demografia

Skład narodowościowy: Pendżabczycy (48%), Sindhowie, Beludżowie, Pasztuni, uchodźcy z Afganistanu.

Największą metropolią kraju jest Karaczi (nad Morzem Arabskim), drugie miejsce zajmuje Lahaur (w Pendżabie). Inne duże miasta to Fajsalabad, Hajdarabad, Rawalpindi, Gudźranwala, Peszawar, Multan[23].

Religia

Struktura religijna kraju w 2019 roku według World Christian Database[24]:

W Pakistanie istnieje „Ustawa o bluźnierstwie” – dokument, który ma na celu zachowanie szacunku dla Allaha, Mahometa i Koranu[25].

Podział administracyjny

Pakistan dzieli się na:

Prowincje:

Terytoria:

Pakistański obszar Kaszmiru dzieli się na:

Siły zbrojne

Na pakistańskie siły zbrojne składają się trzy rodzaje wojsk: siły lądowe, marynarka wojenna (Pak Pak Bahri’ya) z piechotą morską oraz siły powietrzne (Pak Fiza’ya).

Wojska pakistańskie liczą 654 tys. żołnierzy zawodowych oraz 550 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2021) pakistańskie siły zbrojne stanowią 10. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 12,275 mld dolarów (USD)[26].

Pakistan jest jednym z 9 krajów mających broń atomową oraz jest jedynym państwem islamskim z takim uzbrojeniem. Ma około 100 głowic. Nie podpisał układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej.

Gospodarka

Zdobiony autobus w stylu pakistańskim

Produkcja pszenicy, ryżu, bawełny, trzciny cukrowej, drzew cytrusowych, palmy daktylowej; koczownicza hodowla owiec, bydła, wielbłądów; wydobycie gazu ziemnego w Beludżystanie; elektrownie wodne (Tarbela na Indusie) i elektrownie jądrowe; rozwinięty przemysł bawełniany, wełniany, cukrowniczy oraz rzemiosło (dywany, broń); transport kolejowy, samochodowy; główny port morski to Karaczi.

W Pakistanie produkuje się również piłki sportowe szyte ręcznie, głównie do gry w piłkę nożną, siatkówkę oraz rugby. Wytwarzane są tu piłki m.in. na licencji firm: Uhlsport, Adidas, Nike czy Spyker.

W Pakistanie szyje się również znaczną część odzieży motocyklowej, przede wszystkim skórzanej (kurtki, spodnie, rękawice), wielu znanych europejskich marek. Odzież skórzana produkowana w Pakistanie, a szyta z wytwarzanych lokalnie skór, znana jest z dobrej jakości.

Głównym partnerem handlowym są Chiny, z którymi wartość obrotu wycenia się na około 12 mld dolarów.

Zobacz też


Przypisy

  1. The World Factbook, cia.gov (ang.).
  2. [1]
  3. [2]
  4. a b Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014. [dostęp 2014-04-12]. (ang.).
  5. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-24].
  6. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-24].
  7. Beaumont, edited by Christophe Jaffrelot; translated by Gillian (2004). A history of Pakistan and its origins (New ed. ed.). London: Anthem. ISBN 1-84331-149-6.
  8. General Survey (2002). Far East and Australasia: Pakistan. Berlin, Germany: Europa Publications. s. 1657 onwards. ISBN 1-85743-133-2.
  9. Słownik najnowszej historii świata 1900 – 2007 a-czecho. Warszawa: Rzeczpospolita, Prószyński i S-ka, 2008, s. 59. ISBN 978-83-7469-683-8.
  10. Hancock, Ewa. „Friendly Relations: Pakistan and Poland” (JPG). Eva Hancock. Warsaw Voice.
  11. „Pakistan in Europe” (JPG). Ministry of Foreign Affairs.
  12. Słownik najnowszej historii świata 1900 – 2007 a-czecho. Warszawa: Rzeczpospolita, Prószyński i S-ka, 2008, s. 59. ISBN 978-83-7469-683-8.
  13. Atlas historyczny PWN – edycja 2004.
  14. Blood, Archer, Transcript of Selective Genocide Telex, Department of State, United States.
  15. Hassan, Doctor of Philosophy (PhD), Dr. Professor Mubashir, „§Zulfikar Ali Bhutto: All Power to People! Democracy and Socialism to People!”, The Mirage of Power, Oxford University, United Kingdom: Dr. Professor Mubashir Hassan, professor of Civil Engineering at the University of Engineering and Technology and the Oxford University Press, s. 100–393, ISBN 0-19-579300-5.
  16. Raza, Member of Sindh Provincial Assembly., Syed Rasul (2008), „§Chaper II: Industrial Reforms and Development Philosophy. The Era of Nationalization.”, Zulfiqar Ali Bhutto; The Architect of New Pakistan, Karachi, Sindh: The Economic Policies, s. 17–20.
  17. Barons, Robber. „Bhutto’s Nationalization”. Robber Barons, researcher at the Sustainable Development Policy Institute. Sustainable Development Policy Institute. „The Bhutto government’s credit allocation policy made it mandatory on banks to divert credit into areas which otherwise would not have received credit under normal commercial banking. The rationing of credit might look unreasonable in 1997 but it was revolutionary, considering the situation in 1977 when banks were serving only industrial clients of a privileged class... Robber Barons”.
  18. a b US Country Studies. „Zulfikar Ali Bhutto” (PHP).
  19. BBC, News page (2005). „Pakistan risks new battlefront”. BBC News.
  20. Michael Heng Siam-Heng; Ten Chin Liew (2010). State and Secularism: Perspectives from Asia. Singapore: World Scientific. s. 202. ISBN 978-981-4282-37-6.
  21. a b Morderstwa polityczne, spiski, tajne zmowy. Bellona, 2007, s. 306–311. ISBN 978-83-11-11443-2.
  22. a b Laurie Mylroie (20050844741698.). Study of Revenge: The First World Trade Center Attack and Saddam Hussein’s War Against America. United States: Summary Publishing ltd. ISBN 0-8447-4169-8.
  23. Demographia: World urban areas.
  24. WWL 2020 Country Dossier Pakistan. Open Doors USA. [dostęp 2020-03-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-22)].
  25. POg: Protest przeciwko rewizji ustawy o bluźnierstwie. Onet.pl, 2011-01-10. [dostęp 2011-02-05].
  26. 2021 Pakistan Military Strength, www.globalfirepower.com [dostęp 2021-01-26].

Media użyte na tej stronie

WTO members and observers.svg
Map of World Trade Organization members and observers.
 
Members
 
Members, dually represented by the European Union
 
Observers
 
Non-members
Zulfikar Ali Bhutto.jpg
Autor: FOCR, Licencja: Attribution
Aspecte din timpul vizitei oficiale de prietenie a preşedintelui Consiliului de Stat al României, Nicolae Ceauşescu împreună cu Elena Ceauşescu în Pakistan.(ianuarie 1973).
El Gouna Bus R01.jpg
Autor: Marc Ryckaert (MJJR), Licencja: CC BY 3.0
El Gouna (Red Sea, Egypt): public transport bus, customised and highly decorated in genuine Pakistani style. Coach built by Chishti Engineering (Karachi) and decorated by S. Gulzar (Karachi).
Pakistan CIA map PL.png
Autor: Bach01, Licencja: Copyrighted free use
Mapa Pakistanu z polskimi nazwami
Pakistan anthem - United States Navy Band.ogg
National anthem of Pakistan performed instrumentally by the United States Navy circa 2003.