Pancernik (ssaki)
Dasypus[1] | |||||
Linnaeus, 1758[2] | |||||
![]() Przedstawiciel rodzaju – pancernik dziewięciopaskowy (D. novemcinctus) | |||||
Systematyka | |||||
Domena | |||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | |||||
Typ | |||||
Podtyp | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Rząd | |||||
Rodzina | |||||
Rodzaj | pancernik | ||||
Typ nomenklatoryczny | |||||
Dasypus novemcinctus Linnaeus, 1758 | |||||
| |||||
Gatunki | |||||
|
Pancernik[14] (Dasypus) – rodzaj ssaka z rodziny pancernikowatych (Dasypodidae).
Zasięg występowania
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce[15][16].
Morfologia
Długość ciała (bez ogona) 240–580 mm, długość ogona 120–480 mm, długość ucha 22–57 mm, długość tylnej stopy 45–135 mm; masa ciała 1–10,5 kg[17].
Systematyka
Etymologia
- Dasypus: gr. δασυπους dasupous „włochato-nogi”, od δασυς dasus „włochaty, kudłaty”; πους pous, ποδος podos „stopa”[18].
- Cataphractus: καταφρακτος kataphraktos „schowany, zamknięty”, od κατα kata „naprzeciw”; φρακτος phraktos „chroniony, zabezpieczony”, od φρασσω phrassō „wzmocnić”[19]. Gatunek typowy: Dasypus novemcinctus Linnaeus, 1758.
- Tatu: fr. tatou, hiszp. tato, port. tatu „pancernik” (rodzime nazwy pancernika w Paragwaju i innych częściach Ameryki Południowej)[20]. Gatunek typowy: Dasypus novemcinctus Linnaeus, 1758.
- Loricatus: łac. loricatus „opancerzony”, od lorica „pancerz, metalowy napierśnik”, od lorum, lori „rzemień”[21]. Gatunek typowy: Loricatus niger Desmarest, 1803 (= Dasypus novemcinctus Linnaeus, 1758).
- Tatusia: fr. tatusie „pancernik”, od tatu (fr. tatou, hiszp. tato, port. tatu „pancernik” (rodzime nazwy pancernika w Paragwaju i innych częściach Ameryki Południowej))[20]. Gatunek typowy: Dasypus peba Desmarest, 1822 (= Dasypus novemcinctus Linnaeus, 1758).
- Cachicamus: fr. cachicame „pancernik dziewięciopaskowy”, od rodzimej nazwy cachicamo ludów znad Orinoko dla pancernika, zaadaptowanej przez Buffona w 1763 roku[22]. Gatunek typowy: Dasypus novemcinctus Linnaeus, 1758.
- Zonoplites: gr. ζωνη zōnē „pas”; ὁπλιτης hoplitēs „ciężkozbrojny, uzbrojony, hoplita”[23]. Gatunek typowy: nie podany.
- Praopus: gr. πραος praos „miękki, delikatny”; πους pous, ποδος podos „stopa”[24]. Gatunek typowy: Dasypus longicaudus Wied-Neuwied, 1826 (= Dasypus novemcinctus Linnaeus, 1758).
- Cryptophractus: gr. κρυπτος kruptos „ukryty”; φρακτος phraktos „chroniony, zabezpieczony”, od φρασσω phrassō „wzmocnić”[25]. Gatunek typowy: Cryptophractus pilosus Fitzinger, 1856.
- Hyperoambon: gr. ὑπεωρα hupeōra „podniebienie”; αμβων ambōn „krawędź, brzeg”[26]. Gatunek typowy: Dasypus pentadactylus Peters, 1864 (= Dasypus kappleri Krauss, 1862).
- Muletia: fr. mulet „muł”, od nazwy zwyczajowej „Tatou mulet” która nawiązuje do uszu pancernika pampasowego, które jednak nie są większe niż u niektórych innych gatunków pancerników[27]. Gatunek typowy: Dasypus septemcinctus:[a] J.E. Gray, 1874 (= Loricatus hybridus[b] Desmarest, 1804).
Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące podrodzaje wraz z gatunkami[15][14]:
- Hyperoambon Peters, 1864
- Dasypus beniensis Lönnberg, 1942 – takson wyodrębniony na podstawie danych morfometrycznych i genetycznych z D. kappleri[28][29].
- Dasypus pastasae Thomas, 1901 – takson wyodrębniony na podstawie danych morfometrycznych i genetycznych z D. kappleri[28][29].
- Dasypus kappleri Krauss, 1862 – pancernik większy
- Muletia J.E. Gray, 1874
- Dasypus septemcinctus Linnaeus, 1758 – pancernik siedmiopaskowy
- Dasypus Linnaeus, 1758
- Dasypus pilosus (Fitzinger, 1856) – pancernik włochaty
- Dasypus sabanicola Mondolfi, 1968 – pancernik nizinny
- Dasypus mazzai Yepes, 1933 – pancernik reliktowy
- Dasypus novemcinctus Linnaeus, 1758 – pancernik dziewięciopaskowy
Uwagi
Przypisy
- ↑ Dasypus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
- ↑ C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 50. (łac.).
- ↑ J.L. Gronovius: Zoophilacium Gronovianum: exhibens animalia quadrupeda, amphibia, pisces, insecta, vermes, mollusca, testacea, et zoophyta. Cz. 1. Lugduni Batavorum: Apud Theodorum Haak et Socium et Samuelem et Johannem Luchtmans, 1763, s. 2. (łac.).
- ↑ J.F. Blumenbach: Handbuch der Naturgeschichte: mit Kupfern. T. 1. Göttingen: Johann Christian Dieterich, 1779, s. 74. (niem.).
- ↑ G.C.C. Storr: Prodromus Methodi Mammalium. Tubingae: Litteris Reissianis, 1780, s. 40. (łac.).
- ↑ Tableau méthodique des mammifères. W: A.G. Desmarest: Nouveau dictionnaire d’histoire naturelle appliquée aux arts: principalement à l’agriculture et à l’économie rurale et domestique. T. 24. Paris: Chez Deterville, 1804, s. 28. (fr.).
- ↑ R.-P. Lesson: Manuel de mammalogie, ou histoire naturelle des mammiferes. Paris: J. B. Bailliere, 1827, s. 310. (ang.).
- ↑ H. McMurtrie: Class I. Mammalia. W: G. Cuvier: The animal kingdom arranged in conformity with its organization. Wyd. 2. Cz. 1. New York: G. & C. & H. Carvil, 1831, s. 163. (ang.).
- ↑ C.W.L. Gloger: Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte. Für gebildete Leser aller Stände, besonders für die reifere Jugend und ihre Lehrer. Breslau: A. Schulz, 1842, s. 114. (niem.).
- ↑ H. Burmeister: Systematische Uebersicht der Thiere Brasiliens: welche während einer Reise durch die Provinzen von Rio de Janeiro und Minas geraës gesammlt oder beobachtet Wurden. T. 1. Berlin: G. Reimer, 1854, s. 295. (niem.).
- ↑ G. von Frauenfeld: III. Zoologie. W: Tageblatt der 32 Versammlung deutscher Naturforscher und Aerzte in Wien im Jahre 1856. Wien: 1856, s. 123. (niem.).
- ↑ W.C.H. Peters. Mittheilung über neue Arten der Säugethiergattungen Geomys, Haplodon und Dasypus. „Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin”. Aus dem Jahre 1864, s. 180, 1865. (niem.).
- ↑ J.E. Gray. On the Short-tailed Armadillo (Muletia septemcincta). „Proceedings of the Zoological Society of London”. For the year 1874, s. 246, 1874. (ang.).
- ↑ a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 24. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 120–122. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Genus Dasypus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-30].
- ↑ C. McDonough & J. Loughry: Family Dasypodidae (Long-nosed Armadillos). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 44–47. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 217.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 163.
- ↑ a b Palmer 1904 ↓, s. 664.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 384.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 149.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 716.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 560.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 205.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 340.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 434.
- ↑ a b A. Feijó, B.D. Patterson & P. Cordeiro-Estrela. Taxonomic revision of the long-nosed armadillos, Genus Dasypus Linnaeus, 1758 (Mammalia, Cingulata). „PLoS ONE”. 13 (4), s. e0195084, 2018. DOI: 10.1371/journal.pone.0195084. (ang.).
- ↑ a b A. Feijó, J.F. Vilela, J. Cheng, M.A.A. Schetino, R.T.F. Coimbra, C.R. Bonvicino, F.R. Santos, B.D. Patterson & P. Cordeiro-Estrela. Phylogeny and molecular species delimitation of long-nosed armadillos (Dasypus: Cingulata) supports morphology-based taxonomy. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 186 (3), s. 813–825, 2019. DOI: 10.1093/zoolinnean/zly091. (ang.).
Bibliografia
- T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).
Media użyte na tej stronie
Autor: (of code) -xfi-, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikispecies logo created by Zephram Stark based on a concept design by Jeremykemp.
Autor: http://www.birdphotos.com, Licencja: CC BY 3.0
A Nine-banded Armadillo in the Green Swamp, central Florida.