Parafia św. Jana Chrzciciela w Wysokiem Mazowieckiem
![]() Wnętrze kościoła św. Jana Chrzciciela | |
Państwo | |
---|---|
Siedziba | |
Adres | ul. Kościelna 2 |
Wyznanie | |
Kościół | |
Diecezja | |
Dekanat | |
Kościół | |
Filie | |
Proboszcz | ks. Ryszard Niwiński |
Wezwanie | |
Wspomnienie liturgiczne | św. Jana Chrzciciela, św. Rocha, Narodzenia NMP. |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() | |
Strona internetowa |
Parafia pw. św. Jana Chrzciciela w Wysokiem Mazowieckiem – parafia należąca do dekanatu Wysokie Mazowieckie, diecezji łomżyńskiej, metropolii białostockiej[1]. Jedna z dwóch parafii rzymskokatolickich na terenie miasta. Licząca ok. 8 tys. wiernych parafia św. Jana Chrzciciela jest siedzibą dekanatu wysokomazowieckiego, zaś jej proboszcz pełni funkcję dziekana.
Historia
Powstała w 1496 r. dzięki fundacji ówczesnego wielkiego księcia litewskiego Aleksandra Jagiellończyka oraz starosty drohickiego Jakuba Dowoyny.
Miejsca święte
- Kościół parafialny
Obecny kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela (murowany) zbudowany został w stylu eklektycznym w latach 1875-1881 dzięki staraniom ks. prob. Jana Dąbrowskiego. Konsekracji świątyni dokonał 1 czerwca 1925 r. biskup Romuald Jałbrzykowski. W latach 1994-1998 staraniem ks. prob. Edwarda Zambrzyckiego kościół został odnowiony. Gruntowny remont - odrestaurowanie przeprowadził ks. prał. Ryszard Niwiński.
- Kościoły filialne i kaplice
W 1798 r. na miejscu drewnianej cerkwi prawosławnej, uposażonej w 1553 r. przez króla Zygmunta Augusta, zbudowano niewielką murowaną świątynię na planie ośmioboku. Modlili się w niej miejscowi unici. Po skasowaniu unii brzeskiej przez cara w 1875 r., unitów wraz z ich świątynią przepisano na prawosławie. Pod koniec XIX w. dokonano remontu cerkwi i dobudowano do niej prostokątną nawę z wieżą.
Podczas 1. wojny światowej Niemcy urządzili w świątyni magazyn zboża. Po wojnie budynek służył jako skład sprzętu strażackiego. W 1929 r. wyremontowano go i przekazano parafii rzymskokatolickiej pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela. Nazwany przez mieszkańców małym kościółkiem, służył odtąd jako kościół filialny pod wezwaniem Narodzenia NMP. Obecnie ta późnobarokowa świątynia jest najstarszym budynkiem murowanym w mieście.
- Dawniej posiadane lub użytkowane przez parafię świątynie
W dotychczasowej historii wysokomazowieckiej parafii św. Jana Chrzciciela istniało kilka kościołów drewnianych. Pierwszy drewniany kościół spłonął w 1657 r. (podczas potopu szwedzkiego), podobnie drugi w 1772 r[2]. Ostatni z nich, zbudowany w II poł. XVIII w., służył miejscowym wiernym do czasu wybudowania kościoła murowanego. Świątynia została wspomniana m.in. w Encyklopedii Orgelbranda:
Kościół parafialny tutejszy erygowany w r. 1496 i uposażony przez Zygmunta Augusta w r. 1546, po spaleniu się teraźniejszy wystawił w r. 1773 drewniany, Jan Potocki, starosta tłomacki.
- Cmentarze
W pobliżu kościoła zlokalizowany jest parafialny cmentarz grzebalny, o powierzchni 3 ha. Obecnie istnieje możliwość skorzystania z wyszukiwarki osób zmarłych, pochowanych na tym cmentarzu[4].
Inne budowle parafialne
- Plebania
Znajdująca się przy kościele murowana plebania, wybudowana została w 1984 r. dzięki staraniom ks. prob. Władysława Kozikowskiego.
Obszar parafii
W 1995 r. wydzielono część terytorium parafii, tworząc nową parafię - pod wezwaniem św. św. Apostołów Piotra i Pawła.
W granicach parafii znajdują się miejscowości[1]:
oraz ulice Wysokiego Mazowieckiego:
- Akacjowa,
- Armii Krajowej,
- Bema,
- Białostocka,
- Chopina,
- Cicha,
- Dąbrowskiej,
- Długa,
- Dolna,
- Jagiellońska,
- Kard. Stefana Wyszyńskiego,
- Konopnickiej,
- Kościelna,
- Kościuszki,
- Kwiatowa,
- Ludowa,
- 1 Maja,
- Mystkowska,
- Niemcewicza,
- Nowa,
- Obrońców Miasta,
- Ogrodowa,
- Plac Odrodzenia,
- Podlaska,
- Przechodnia,
- Rynek Piłsudskiego,
- Skłodowskiej,
- Słowackiego,
- Sobieskiego,
- Tuwima,
- 1000-lecia,
- Warszawska,
- Zambrowska,
- Żwirki i Wigury,
- Żeromskiego.
Proboszczowie
Proboszczowie posługujący w parafii (od roku 1506):
- ks. Maciej (1506)
- ks. Marcin (1516)
- ks. Stanisław Gutowski (przed 1542-1545)
- ks. Marcin de Golinino albo Goliński (1545-1572, 1552)
- ks. Tomasz Łąkocki (1572-po 1602)
- ks. Baltazar Gołębiewski (przed 1604-1620)
- ks. Piotr Grochowski (tymczasowo 1620)
- ks. Wawrzyniec Szulborski (1620-1625)
- ks. Adrian Korzeniowski (tymczasowo 1625)
- ks. Andrzej Olbięcki (1625-1632)
- ks. Jakub Jasiński (1633-1657)
- ks. Szymon Piotr Wnorowski (1658-po 1663)[5]
- ks. Jan Samuel Uścieński (od 1665 a może i wcześniej do 1681)
- ks. Stanisław Jastrzębski (1681-1685)
- ks. Sylwester Jan Cierlicki (1685-1701)
- ks. Stefan Obidziński (1701-1721)
- ks. Fabian Pruszyński (1721-1747)
- ks. Wojciech Opacki (1747-1757)
- ks. Anzelm Mościcki (1757-1783)
- ks. Symeon Czarnowski (1783-1794)
- ks. Kazimierz Michał Dzierzek (1794-1802)
- ks. Antoni Markowski (Markiewicz) (1802-1823)
- ks. Józef Gąsowski (1823-1846)
- ks. Jan Dąbrowski (19.12.1846-1888) zm. 31.01.1888
- ks. Barnaba Mystkowski (1888-1891) zm. 25.05.1891
- ks. Marcin Dyczpinigaitis (Dyczpinicajtis) (1891-1907) zm. 21.12.1907
- ks. Andrzej Pęski (1908-1910)
- ks. Witold Wojno (1910-1917) zm. 1917
- ks. Bolesław Gumowski (1917-1919)
- ks. Michał Myszczyński (1919-1921)
- ks. Aleksander Misiewicz (1921-1924)
- ks. Saturnin Rostkowski (1924-1926)
- ks. Józef Rogiński (6.04.1926-1935)[6] zm. 27.02.1940 Obóz koncentracyjny w Działdowie
- ks. Kazimierz Grunwald (1935-1953) zm. 3.07.1981
- ks. Józef Roszkowski (1953-1969) zm. 15.06.1969
- ks. Telesfor Podbielski (1969-1976) zm. 17.02.1976
- ks. Władysław Kozikowski (1976-1993)
- ks. Edward Zambrzycki (1993-2009)
- ks. prał. Ryszard Niwiński (od 2009-)[7].
Działalność parafialna
- Księgi metrykalne i inne akta
Według spisu z 25 maja 1924 r. w kościele znajdowało się 97 ksiąg metrykalnych a także kopie dokumentów kościoła w Wysokiem Mazowieckiem:
- 1496 r. przez Króla Aleksandra wydany przywilej na fundusz kościoła w Wysokiem
- 1552 r. przez Króla Zygmunta potwierdzający też fundacje, wydany przywilej
- 1566 r. przez Zygmunta Augusta Króla Polskiego, Wielkiego Księstwa Litewskiego Pana Dziedzicznego wydany, podobnież powyższą fundacje potwierdzający przywilej
- 1577 r. w Czarnowczycach przez J.J. O.O. Książąt Radziwiłłów Miasta Wysokiego Mazowieckiego powyższem przywilejami uposażone przeistoczone zostało[8].
- Organiści
- Idzi Zienkiewicz (1832)
- Michał Moczydłowski (1874)
- Stanisław Zienkiewicz (3.05.1919) zm. 1958
- Witold Zienkiewicz zm. 1976
- Józef Sakowicz (do 31.07.2016)
- Mateusz Czechowski (do 31.07.2018)
- Łukasz Sienkiewicz (do 31.07.2021)
Galeria fotograficzna
Przypisy
- ↑ a b Wysokie Mazowieckie - Parafia pw. św. Jana Chrzciciela, diecezja.lomza.pl [dostęp 2021-05-22] (pol.).
- ↑ Witold Jemielity, Dekanat Wysokie Mazowieckie. Łomża 1989 r. s. 26,32.
- ↑ S. Orgelbranda Encyklopedia Powszechna tom dwudziesty ósmy (Wybrzeże -Żyżmory.) Nakład, druk i własność S. Orgelbranda, Księgarza i Typografa. Warszawa 1868 r. s. 85. – dostępna na stronie: Chełmskiej Biblioteki Cyfrowej. (2014-03-27)
- ↑ Wyszukiwarka osób zmarłych
- ↑ Małgorzata Krystyna Frąckiewicz, Słownik nazwisk mieszkańców parafii Wysokie Mazowieckie (XVIII-XIX wieku), Łomża - Wysokie Mazowieckie 2020 r. s. XXVII - Emil Kalinowski, Rys historyczny parafii Wysokie Mazowieckie do początku XIX wieku.
- ↑ ks. kan. Józef Rogiński, ogłoszenie-plakat “Co katolik o swojej parafii wiedzieć powinien?” Wysokie Mazowieckie, 1 listopada, Roku Jubileuszowego 1933.
- ↑ Rocznik Jubileuszowy Diecezji Łomżyńskiej, Łomża 2000 r. s. 521-523.
- ↑ Archiwum Diecezjalne w Łomży, Akta okresu międzywojennego 91. Wysokie Mazowieckie lub Archiwum Państwowe w Białymstoku 4/3/0/1.2/106 Funduszu kościoła w Wysokiem Mazowieckiem
Linki zewnętrzne
- Katalog historycznych nazwisk mieszkańców parafii Wysokie Mazowieckie (XVIII–XIX wiek)
- Informacje z życia parafii pw. św. Jana Chrzciciela w Wysokiem Mazowieckiem. wysmaz.4lomza.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-02)].
- Opis parafii na stronie diecezji łomżyńskiej
- Zapomniane dziedzictwo. Losy obecnego kościoła filialnego pw. Narodzenia NMP
- Ciekawe Podlasie: zabytki Wysokiego Mazowieckiego
- Zabytki - i nie tylko - powiatu wysokomazowieckiego
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Podlaskie Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 54.50 N
- S: 52.17 N
- W: 21.45 E
- E: 24.10 E
Autor:
Mapa powiatu wysokomazowieckiego, Polska
Japanese map symbol "Church". U+26EA
Autor: Fczarnowski, Licencja: CC BY-SA 3.0
Dawna cerkiew prawosławna, obecnie - kościół filialny pw. Narodzenia NMP w Wysokiem Mazowieckiem, woj podlaskie
Odzyskany cudowny obraz. Delegacja powiatu Grubieszowskiego wręczyła p. Prezydentowi cudowny obraz Matki Boskiej Hodyszewskiej, niedawno odzyskany po zamieszkach wojennych. Podczas przyjęcia delegacji przez p. Prezydenta obecni byli: pp. płk. szt. gen. Zahorski (1), dr. Skowroński (2), ks. prałat Bojanek (3), prof. dr. Rutkowski (4), ks. kanonik Rogiński (5), Olgierd Markowski (6) i włościanin Antoni Gromada (7).
Autor: Adam-dalekie-pole, Licencja: CC BY-SA 4.0
Wnętrze kościoła pw. św. Jana Chrzciciela. Fotografia została wykonana w Święto Narodowe 3 maja.
Autor: Andrzejs32, Licencja: CC BY-SA 3.0
Wysokie Mazowieckie - ogrodzenie z bramą przy kościele p.w. św. Jana Chrzciciela
Autor: Fczarnowski, Licencja: CC BY-SA 3.0
Jeden z witraży w kościele pw. św. Jana Chrzciciela w Wysokiem Mazowieckiem
Autor:
Mapa Wysokiego Mazowieckiego, Polska
Autor: Fczarnowski, Licencja: CC BY-SA 3.0
Pomnik Jana Pawła II na placu przed kościołem pw. św. Jana Chrzciciela w Wysokiem Mazowieckiem
Autor: Fczarnowski, Licencja: CC BY-SA 3.0
Wnętrze kościoła pw. św. Jana Chrzciciela w Wysokiem Mazowieckiem
Autor: Fczarnowski, Licencja: CC BY-SA 3.0
Kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela w Wysokiem Mazowieckiem