Parafia św. Katarzyny w Grybowie
![]() Kościół parafialny w Grybowie | |
Państwo | |
---|---|
Siedziba | |
Adres | ul. Kościelna 3 |
Data powołania | 1340 |
Wyznanie | |
Kościół | |
Diecezja | |
Dekanat | |
Bazylika | |
Proboszcz | ks. Ryszard Sorota |
Wspomnienie liturgiczne | 25 listopada, 3 niedziela maja |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() | |
Strona internetowa |
Parafia św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Grybowie – parafia rzymskokatolicka w dekanacie Grybów w diecezji tarnowskiej. Parafia jest pod wezwaniem św. Katarzyny Aleksandryjskiej z Egiptu. Kościół parafialny został wybudowany w stylu neogotyckim w latach 1908-1918. Świątynia rzymskokatolicka została podniesiona przez papieża Benedykta XVI do rangi bazyliki mniejszej dnia 13 października 2012 roku. Jest sanktuarium, w którym szczególnym kultem otaczany jest łaskami słynący obraz Matki Bożej Przedziwnej. Mieści się przy ulicy Kościelnej.
Historia
Dzieje parafii
Brak dokumentu erekcyjnego kościoła w Grybowie nie pozwala na ustalenie zarówno czasu jego powstania jak i zaistnienia parafii. Pierwsza wzmianka o kościele pojawia się w dokumencie lokacyjnym miasta z 15 maja 1340, w którym czytamy: Item volumus, ut ecclesia ibidem habeat duos mansos, quos liberos esse volumus nostre salutis ob respectum et progenitorum nostrorum, ius patronatus pro nobis ac heredibus nostris reservando[1]. Z treści dokumentu nie wynika wprost by w roku jego wystawienia istniał kościół. Można jedynie przypuszczać, że lokacja określała jedynie jego przyszłe uposażenie. Kościół został wzniesiony na potrzeby społeczności miasta wkrótce po jego lokacji około połowy XIV w. i wówczas także została erygowana parafia. O jej istnieniu - jak też istnieniu kościoła - świadczą odnotowane za lata 1346-1358 opłaty świętopietrza, ściągane w wysokości czterech skojców. Istnienie parafii i kościoła potwierdza również informacja przekazana przez Jana Długosza w Liber Beneficiorum: "oppidum Grebov habens in se ecclesiam parochialem muratam, sanctae Catharinae dictam, cuius proprietas ad Serenissum Poloniae Regem pertinent." Najstarsze XVI i XVII-w. wizytacje biskupie podają, że w Grybowie był kościół murowany św. Katarzyny założenia JKM króla Kazimierza. Z powyższych relacji wynika, że prawo patronatu nad kościołem przynależało do króla, zaś fundatorowi miasta Kazimierzowi Wielkiemu zawdzięczano fundację kościoła św. Katarzyny[1]. Wiosną 1908 roku rozpoczęto rozbiórkę starego kościoła (ze względu na zbyt małe rozmiary budowli względem potrzeb wiernych oraz zawilgocenia pojawiające się w kościele), a na jego miejscu rozpoczęto budowę nowego kościoła neogotyckiego[1].
Kościoły filialne
- Kościół św. Bernardyna, drewniany, wybudowany w 1455 r., z fundacji Piotra Branickiego herbu Gryf. Kościół spłonął 17 stycznia 1945 roku[2]
- Kościół św. Anny, drewniany, wybudowany przed 1517 r., istnieje do XIX w.[3]
- Kościół św. Krzyża, drewniany, wybudowany przed 1577 r., istnieje do XIX w.[4]
Kościół parafialny
Neogotycki kościół parafialny pod wezwaniem św. Katarzyny Aleksandryjskiej został wybudowany w latach 1908-1918. Staraniem proboszcza ks. prałata Adama Kaźmierczyka, bp Jerzy Ablewicz dekretem z dnia 24 grudnia 1974 roku ogłosił kościół grybowski - Sanktuarium Maryjnym[1]. Staraniem ks. Ryszarda Soroty świątynia rzymskokatolicka została podniesiona przez papieża Benedykta XVI do rangi bazyliki mniejszej dnia 13 października 2012 roku, uroczyście ogłoszona bazyliką mniejszą dnia 20 kwietnia 2013 roku[5].
Kaplice dojazdowe
- Kaplica pw. św. Piotra i Pawła na Podjaworzu
- Kaplica pw. Serca Jezusowego na Podchełmiu
- Kaplica pw. Miłosierdzia Bożego na Zagórzu
Księża pracujący w parafii
Proboszczowie
- ks. Jan Solak (1921–1961)
- ks. Adam Kaźmierczyk (1962–1987)
- ks. Władysław Burek (1987–1989)
- ks. Józef Dudek (1989–2006)
- ks. Ryszard Sorota (od 2006)
Warto zobaczyć
- Muzeum Parafialne
- Kaplica pw. św. Piotra i Pawła na Podjaworzu
- Kaplica pw. Serca Jezusowego na Podchełmiu
- Kaplica pw. Miłosierdzia Bożego na Zagórzu
- Wieża widokowa na Jaworzu
Przypisy
- ↑ a b c d B. Chronowska: Historia Parafii. [dostęp 2013-08-05].
- ↑ D. Quirini Popławska, Historia parafii grybowskiej i okolicznych wsi od XIV w. po 1772 r., w: Grybów. Studia z dziejów miasta i regionu, t. I, red. D. Quirini Popławska, Kraków 1992, s. 214-215.
- ↑ D. Quirini Popławska, Historia parafii grybowskiej i okolicznych wsi od XIV w. po 1772 r., w: Grybów. Studia z dziejów miasta i regionu, t. I, red. D. Quirini Popławska, Kraków 1992, s. 215-216.
- ↑ D. Quirini Popławska, Historia parafii grybowskiej i okolicznych wsi od XIV w. po 1772 r., w: Grybów. Studia z dziejów miasta i regionu, t. I, red. D. Quirini Popławska, Kraków 1992, s. 216-217.
- ↑ R. Sorota, J. Skrabski, Bazylika Mniejsza pw. Świętej Katarzyny Aleksandryjskiej w Grybowie, Grybów 2013, s. 63
Bibliografia
- Józef Skrabski , Kościoły Grybowa. Monografia historyczno-artystyczna, Kraków: Studio Wydawnicze DodoEditor, 2010, ISBN 978-83-928734-4-0, OCLC 750585077 .
- R. Sorota, J. Skrabski, Bazylika Mniejsza pw. Świętej Katarzyny Aleksandryjskiej w Grybowie, Grybów 2013. ISBN 978-83-88930-36-2
- Grybów. Studia z dziejów miasta i regionu, t. I, red. D. Quirini Popławska, Kraków 1992. ISBN 83-7052-077-4
- Grybów. Studia z dziejów miasta i regionu, t. II, red. D. Quirini Popławska, Kraków 2000. ISBN 83-7052-721-3
- Grybów. Studia z dziejów miasta i regionu, t. III, red. D. Quirini Popławska, Kraków 1995. ISBN 83-7052-235-1
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
- N: 50.59 N
- S: 49.07 N
- W: 18.92 E
- E: 21.55 E
Japanese map symbol "Church". U+26EA