Parafia św. Marii Magdaleny w Cieszynie
Kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny | |
Państwo | |
---|---|
Siedziba | |
Adres | pl. Dominikański 2 |
Data powołania | XIII wiek |
Wyznanie | |
Kościół | |
Diecezja | |
Dekanat | |
Kościół | (1) Kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny, |
Proboszcz | ks. Jacek Gracz |
Wezwanie | |
Wspomnienie liturgiczne | niedziela po 22 lipca |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() | |
Strona internetowa |
Parafia pw. świętej Marii Magdaleny – parafia rzymskokatolicka znajdująca się w Cieszynie. Należy do dekanatu Cieszyn diecezji bielsko-żywieckiej. Jest prowadzona przez księży diecezjalnych. W 2005 w granicach parafii zamieszkiwało 8400 katolików[1].
Jest to najstarsza parafia w Cieszynie, erygowano ją już w XIII wieku. Pierwotny kościół parafialny, drewniany, mieścił się w miejscu dzisiejszego Teatru im. A. Mickiewicza na Placu Teatralnym. W pierwszej połowie XVI wieku cieszyński książę Kazimierz II przebudował go na murowany. W okresie reformacji, w 1545 r. gdy samodzielną władzę obejmował książę Wacław III Adam, miasto miało już przeważający charakter luterański, sam ksiądz dziekan Jan miał już żonę i dzieci[2]. Po epidemii "morowego powietrza" w mieście założono cmentarz i wybudowano na nim z fundacji Katarzyny Sydonii kościół cmentarny św. Trójcy, początkowo o charakterze drewnianym i ewangelickim. W 1594 r. przebudowany został na murowany w stylu gotyckim. W 1610 roku książę Adam Wacław zmienia wyznanie na katolickie i odbiera ewangelikom kościół parafialny, okresowo zostawiając kościół św. Trójcy[3]. Od 1654 r. wzmaga się kontrreformacja, a w 1670 r. do Księstwa Cieszyńskiego docierają pierwsi dwaj jezuici. W wyniku następujących po tym prześladowań ewangelików[4] w 1679 r. w mieście doliczono się już tylko 4 obywatelki tego wyznania[5]. Po pożarze miasta w 1789 r. kościół parafialny na obecnym Placu Teatralnym nie został już odbudowany[6]. W tym samym roku Dominikanie opuścili na zawsze Cieszyn, a klasztorny kościół pw. Najświętszej Maryi Panny został przekazany parafii pw. św. Marii Magdaleny i stał się nowym kościołem parafialnym.
Do 1785 roku parafia obejmowała oprócz Cieszyna i jego przedmieść dodatkowo kilkanaście wsi. Były to: Bobrek, Boguszowice, Gułdowy, Gumna, Kalembice, Kisielów, Krasna, Ligota Alodialna, Łąki, Marklowice, Mnisztwo, Mosty koło Cieszyna, Ogrodzona, Pastwiska, Pogwizdów, Sibica, Zamarski i Żuków Dolny.
Po reorganizacji sieci parafialnej w 1785 roku wyłączone zostały Brzezówka, Marklowice i Pogwizdów (parafia pw. św. Jana Nepomucena w Pogwizdowie), Kisielów i Ogrodzona (parafia pw. św. Mateusza Apostoła w Ogrodzonej) oraz Łąki (parafia w Łąkach). W 1811 roku Żuków Dolny został przyłączony do parafii w Ropicy.
Najstarsze księgi metrykalne sięgają 1628 roku, kiedy to kościół parafialny powrócił w ręce katolików. Od tej daty prowadzone są księgi chrztów i ślubów, zgonów zaś od 1692 roku. W księgach znajdują się niewielkie luki. Brakuje tomu księgi chrztów z lat 1642-1654 oraz zgonów z lat 1743-1774. Księgi prowadzono początkowo po łacinie, od końca XVIII wieku w języku niemieckim. Odpisy z początku XX wieku są sporządzone już w języku polskim[7].
Przypisy
- ↑ Dwuczęściowy dodatek do gazety Głos Ziemi Cieszyńskiej nr. 44 i 45 z listopada 2005 pt. "Panorama Parafii Katolickich Ziemi Cieszyńskiej"
- ↑ Z historii Kościoła Ewangelickiego na Śląsku Cieszyńskim. Tadeusz J. Zieliński (redakcja). Katowice: Dom Wydawniczy i Księgarski "Didache", 1992, s. 22. ISBN 83-85572-00-7.
- ↑ Książnica Cieszyńska, Biblioteka Leopolda Jana Szersznika, nr SZ DD IX 7/7. dlibra.sbc.katowice.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-21)]., Odpis dokumentu cesarza Macieja z 11.09.1617 r., w którym potwierdza on restytucję klasztoru dominikanów w Cieszynie dokonaną dokumentem księcia cieszyńskiego Adama Wacława z 22.01.1613.
- ↑ Książnica Cieszyńska, Biblioteka Leopolda Jana Szersznika, nr SZ DD IX 39/14. dlibra.sbc.katowice.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-21)]., Odpis dekretu cesarza Leopolda I do starosty ziemskiego księstwa cieszyńskiego barona Jana Fryderyka Larysza z Ligoty, wystawionego w Wiedniu 21.06.1673, nakazującego usunięcie z Cieszyna Eliasza Tarnoczy'ego oraz protestanckiego introligatora sprowadzającego luterańskie książki, jak też zezwalającego jezuitom na przeszukiwanie domów w poszukiwaniu protestanckich książek.
- ↑ F. Michejda, 1909, s. 56.
- ↑ Władysław Sosna: Cieszyn. Przewodnik krajoznawczy. Cieszyn: Offsetdruk i Media Sp. z o.o., 2005, s. 142. ISBN 83-918061-9-7.
- ↑ Księgi metrykalne (1): Parafia rzymskokatolicka pw. św. Marii Magdaleny w Cieszynie. [w:] Przodkowie z Cieszyna - Poszukiwania genealogiczne na Śląsku Cieszyńskim [on-line]. 2012-09-03. [dostęp 2013-09-22]. (pol.).
Bibliografia
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of en:Silesian Voivodeship with counties (powiats) and municipalities (gminas). Geographic limits of the map:
- N: 51.1617 N
- S: 49.2956 N
- W: 17.8872 E
- E: 20.0559 E
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Cieszyn County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
- N: 49.95 N
- S: 49.50 N
- W: 18.55 E
- E: 19.03 E
Japanese map symbol "Church". U+26EA
Autor: Krystian Cieślik, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Kościół pod wezwaniem Świętej Marii Magdaleny został wzniesiony w trzynastym wieku dzięki wstawiennictwu książąt piastowskich. Wejście ozdobione jest wczesnogotyckim ostrołukowym portalem. Świątynia została zbudowana na planie krzyża łacińskiego z wydłużonym prezbiterium i krótką nawą połączoną z dwukondygnacyjnym chórem muzycznym. Od północy do nawy przylegają dwie kaplice. W pierwszej zlokalizowano ostrołukowy portal gotycki umieszczony nad wejściem oraz barokowy ołtarz. Natomiast w drugiej kaplicy zlokalizowano duży barokowy krucyfiks. Wnętrze kościoła zdobi późnobarokowy ołtarz główny. Dekoracja jest utrzymana w stylu późnego baroku. W osi nawy poprzecznej wisi kryształowy żyrandol. W uskokach transeptu zachowały się gotyckie służki z rzeźbami figuralnymi.
Autor:
(c) Photo: Marcin Konsek / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 pl
Kościół Świętej Trójcy. Cieszyn, województwo śląskie, Polska.
Autor: D T G, Licencja: CC BY-SA 3.0
Dekanat Cieszyn diecezji bielsko-żywieckiej
Autor: D T G, Licencja: CC BY-SA 3.0
Dwupiętrowy budynek Urzędu Parafialnego w stylu neorenesansowym został wzniesiony w 1894 roku według projektu arcyksiążęcego architekta w miejscu starego probostwa. W zabytkowym obiekcie do 1925 roku była zlokalizowana siedziba Generalnego Wikariatu dla austriackiej części diecezji wrocławskiej. W zabytkowym budynku jest zlokalizowane Katolickie Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące imienia świętego Melchiora Grodzieckiego należące do Zespołu Katolickich Placówek Oświatowych w Cieszynie oraz Urząd Parafialny kościoła pod wezwaniem Świętej Marii Magdaleny w Cieszynie.
(c) Photo: Marcin Konsek / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 pl
Rotunda św. Mikołaja. Park Górka Zamkowa. Cieszyn, województwo śląskie, Polska.