Pd14

Pd14
Ilustracja
Austriacka lokomotywa kkStB 206.40
Producent

StEG, Wiener Neustadt, BMMF, Floridsdorf, Budapest

Lata budowy

1903–1908

Układ osi

2'B n2v

Wymiary
Masa pustego parowozu

49 t[1]

Masa służbowa

54,2 t[2]

Masa przyczepna

29 t

Długość

10 005 mm (bez daszku budki)[2]

Długość z tendrem

16 545 mm[2]

Wysokość

4570 mm[2]

Rozstaw osi skrajnych

7300 mm[2]

Średnica kół napędnych

2100 mm[2]

Średnica kół tocznych

995 mm[2]

Napęd
Trakcja

parowa

Ciśnienie w kotle

13 at[2]

Powierzchnia ogrzewalna kotła

136 m²[a]

Powierzchnia rusztu

3 m²[2]

Średnica cylindra

500/760 mm[2]

Skok tłoka

680 mm[2]

Parametry eksploatacyjne
Moc znamionowa

710 kW (965 KM)[1]

Maksymalna siła pociągowa

5500 kg[2]

Prędkość konstrukcyjna

90 km/h[2]

Nacisk osi na szyny

14,5 t[2]

Portal Transport szynowy

Pd14 – polskie oznaczenie na PKP parowozu pospiesznego austro-węgierskiej serii kkStB 206, o układzie osi 2'B. Parowóz wykorzystywał parę nasyconą i silnik sprzężony.

Historia

Parowozy kkStB serii 206 zbudowano w liczbie 70 egzemplarzy w latach 1903–1907. Nosiły na kolei numery od 206.01 do 206.70. Produkowały je głównie austriackie fabryki Wiener Neustädter Lokomotivfabrik (WNL), StEG i czeska První Českomoravská továrna (BMM), trzy lokomotywy zbudował też Lokomotivfabrik Floridsdorf[3]. Dalsze 19 lokomotyw było zbudowane przez fabryki w Wiener Neustadt i Budapeszcie w latach 1904–1908 dla Kolei Południowej (Südbahn), gdzie weszły do służby pod numerami 130 do 139 i 154 do 162[4].

Konstrukcja stanowiła rozwinięcie lokomotyw serii 6 i 106. Takie samo było podwozie, silniki i mechanizm ruchu, natomiast zmiany przede wszystkim dotknęły kotła, który podniesiono o 21 cm[2]. Dla polepszenia biegu parowozu skrócono kocioł o 50 cm[5], zwiększając nieco liczbę płomieniówek, przez co powierzchnia ogrzewalna spadła w niewielkim stopniu[2]. W odróżnieniu od poprzednich lokomotyw, na kotle był tylko pojedynczy zbieralnik pary, a przewód dolotowy pary do cylindra był w dymnicy, zamiast na zewnątrz[2]. Na jednej lokomotywie zainstalowano eksperymentalnie przegrzewacz pary Gölsdorfa, mieszczący się pod kotłem i ogrzewany z paleniska, ale rozwiązanie to okazało się nieudane[5].

Służba po I wojnie światowej

Po zakończeniu I wojny światowej część lokomotyw trafiła do nowo powstałych państw po rozpadzie monarchii austro-węgierskiej, w tym do Polski.

W służbie II Rzeczypospolitej znalazło się 11 egzemplarzy tych maszyn, oznaczonych na PKP jako seria Pd14, numery Pd14-1 do Pd14-11[3]. Służyły one w DOKP Lwów i DOKP Stanisławów aż do II wojny światowej. Kilka egzemplarzy zdobyli Rosjanie po 17 września 1939. Około 7 lokomotyw Pd14 zostało zdobytych przez Niemców w Polsce lub po ataku na ZSRR i wcielonych następnie do kolei niemieckich jako seria 13¹[3].

Pięć parowozów Pd14 rewindykowano po II wojnie światowej[3], z czego trzy przyjęto na inwentarz PKP, lecz nie zostały one w ogóle uruchomione i skreślono je w 1950 roku[6]. Po II wojnie światowej do Polski trafiła także jedna węgierska lokomotywa serii 206, numer MÁV 225,302, lecz nie weszła do eksploatacji[4].

15 lokomotyw znalazło się po I wojnie światowej w Czechosłowacji, z tego 14 weszło do eksploatacji na kolejach ČSD, otrzymując oznaczenie jako seria 265.0 (numery 265.001 do 265.014). Służyły one do 1949 roku[5].

44 lokomotywy przeszły po I wojnie światowej na Koleje Austriackie (BBÖ)[5]. Po włączeniu do Kolei Niemieckich (DRG), otrzymały one oznaczenia jako seria 13¹, z numerami 13 151 do 13 167[3]. Po wojnie część wróciła na koleje austriackie.

Spośród lokomotyw serii 206 kolei Südbahn, cztery po pierwszej wojnie światowej przeszły na koleje węgierskie MÁV (numery 225,301 do 225,304), a pozostałe 15 trafiło w ramach reparacji wojennych na koleje włoskie FS (numery 555.001 do 555.015). We Włoszech wycofano je w 1934 roku, a ostatnie węgierskie służyły do lat 50.[4]

Uwagi

  1. Powierzchnia ogrzewalna kotła 136 m² według J. Piwowońskiego, s. 190 (w Polsce obliczana jest od strony spalin). Powierzchnia ogrzewalna od strony wody: 150 m², w tym płomieniówki 136,7 m² i palenisko 13,3 m² (J. Bek, Z. Bek s. 144).

Przypisy

  1. a b J. Bek, Z. Bek, Parní..., s. 144–145.
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q J. Piwowoński, Parowozy..., s. 190, 198.
  3. a b c d e J. Pospichal, kkStB/BBÖ 206 w serwisie Lokstatistik [dostęp 2012-06-02].
  4. a b c J. Pospichal, Südbahn 206 w serwisie Lokstatistik [dostęp 2012-06-02].
  5. a b c d J. Bek, Z. Bek, Parní..., s. 44–45.
  6. Paweł Terczyński, Atlas parowozów, wyd. Wyd. 1, Poznań: Poznań Klub Modelarzy Kolejowych, 2003, s. 40, ISBN 83-901902-8-1, OCLC 917950022.

Bibliografia

  • Jan Piwowoński: Parowozy Kolei Polskich, WKiŁ, Warszawa 1978.
  • Ingo Hütter, Reimar Holzinger: Die Lokomotiven der PKP 1918–1939, DGEG, Hövelhof 2007, ISBN 978-3-937189-27-7.
  • Josef Pospichal, Parowozy Pd14 w służbie PKP (zdjęcie).
  • Parowozy PKP zdobyte przez ZSRR w 1939.. scado.narod.ru. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-16)].
  • Jindřich Bek, Zdenek Bek, Parní lokomotivy ČSD [1], Praga, 1999, ISBN 80-86116-13-1 (cz.)
  • Jan Piwowoński, Parowozy kolei polskich, Warszawa: WKiŁ, 1978
  • Josef Pospichal, serwis Lokstatistik

Media użyte na tej stronie

KkStB 206 40.jpg
Austrian kkStB 206.40 locomotive.