Pięćmorgi
Artykuł | 53°33′39″N 18°31′54″E |
---|---|
- błąd | 38 m |
WD | 53°35'N, 18°32'E |
- błąd | 2277 m |
Odległość | 2646 m |
wieś | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (III 2011) | 111[1] |
Strefa numeracyjna | 52 |
Kod pocztowy | 86-131[2] |
Tablice rejestracyjne | CSW |
SIMC | 0087461 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego (c) SANtosito, CC BY-SA 4.0 | |
![]() |
Pięćmorgi (niem. Fünfmorgen) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Jeżewo.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 111 mieszkańców[1]. Jest szesnastą co do wielkości miejscowością gminy Jeżewo.
Historia
Pięćmorgi to kociewska wieś. Pierwsza historyczna nazwa pochodzi z lat czterdziestych XIX wieku i została zapisana jako Fünfmorgen (język niemiecki)[3]. Następne to: Fünfmorgen, Pięćmorg (1886 r.), Pięćmorgów (1920 r.), Pięćmorgi (1928 r.)[4]. Nazwa wsi jest złożeniem kulturowym z liczebnikiem "pięć" w pierwszym członie i rzeczownikiem "morg" - mórg (miara powierzchni). Nazwa jest traktowana jako kalka nazwy niemieckiej[4].
Początki wsi wiążą się z reformą agrarną, którą władze pruskie na terenie dzisiejszej gminy Jeżewo prowadziły przez kilkadziesiąt lat od 1820 r. Rejon Pięćmorgów (lasy) do czasu reform należał do dóbr lipieńskich Sasa-Jaworskiego. W 1823 r. część dóbr została rozparcelowana. Wtedy powstała wieś Johannisberg (Janowa Góra) - dziś to część Pięćmorgów położona wzdłuż szosy na Rulewo, po jej lewej i prawej stronie oraz nad jeziorami: Krokwiki Małe i Krokwiki Wielkie[3]. W latach trzydziestych XIX stulecia zaczęła się rozwijać osada Fünfmorgen - dziś teren po lewej stronie szosy do Rulewa, sięgający do strug: Krępa i Sinowa. W połowie XIX wieku wsie Janowa Góra i Pięćmorgi były wsiami o charakterze rolniczym. Zagrody wiejskie (5 morgowe tj. ok. 1,25 ha) były rozrzucone wzdłuż jezior i cieków wodnych. W wyniku dynamicznego rozwoju osady Pięćmorgi władze niemieckie w 1891 r. nadały wsi status gminy. Tak więc na przełomie XIX/XX wieku dla określenia obu osad - Janowa Góra i Pięćmorgi zaczęto oficjalnie stosować nazwę Pięćmorgi[3].
Pierwsze informacje o obszarze wsi pochodzą z 1921 r. i podają, iż wieś liczyła 192 ha[5]. Pierwsze dane liczbowe o mieszkańcach wsi pochodzą z 1848 r.i podają, że w Janowej Górze żyło 325 mieszkańców, a w Pięćmorgach 15 ludzi. W 1904 r. gminę Pięćmorgi zamieszkiwało 599 osób[3], w 1921 r. - 445 osób[5]. Wieś Pięćmorgi w rejonie Jeżewa wyróżniała się polskim i katolickim charakterem - w 1885 r. w Janowej Górze i Pięćmorgach do katolicyzmu, a więc zapewne do polskości przyznawało się 559 osób, ewangelikami było 8 osób, wyznawcami judaizmu - 3 osoby[3]. W 1840 r. we wsi otwarto jednoklasową szkołę, do której w 1859 r. uczęszczały dzieci z Janowej Góry, Pięćmorgów, Długoleszcza, Wymysłowa i Brzozowego Mostu. W 1905 r. w Pięćmorgach postawiono nowy, murowany budynek szkolny, który przetrwał do dziś (obecnie pełni funkcje mieszkaniowe)[3].
Przypisy
- ↑ a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 939 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ a b c d e f Dąbrowski Z., 2005, "Pod zaborem pruskim", w: "Gmina Jeżewo", praca zbiorowa, Jeżewo
- ↑ a b Brózdowska E., 2005, "Pochodzenie nazw miejscowości gminy Jeżewo", w: "Gmina Jeżewo", praca zbiorowa, Jeżewo
- ↑ a b Dąbrowski Z., 2005, "W okresie II Rzeczypospolitej 1920-1939", w: "Gmina Jeżewo", praca zbiorowa, Jeżewo
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
(c) SANtosito, CC BY-SA 4.0
Location map of Kuyavian-Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 53.83 N
- S: 52.28 N
- W: 17.16 E
- E: 19.88 E
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Świecie County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
- N: 53.74 N
- S: 53.23 N
- W: 18.02 E
- E: 18.80 E
Autor:
Mapa gminy Jeżewo, Polska