Pierre-Joseph Proudhon z rodziną
![]() | |
Autor | |
---|---|
Rodzaj | |
Data powstania | |
Medium | olej na płótnie |
Wymiary | 147 × 198 |
Miejsce przechowywania | |
Miejscowość | |
Lokalizacja |
Pierre-Joseph Proudhon z rodziną (fr. Proudhon et ses enfants) – obraz olejny francuskiego malarza Gustave’a Courbeta eksponowany w Petit Palais w Paryżu.
Historia
Pierre-Joseph Proudhon, francuski polityk i socjolog, przyjaźnił się z Courbetem, a ich relacja rozwinęła się po zamieszkaniu Proudhona w Paryżu w 1847 r. Malarz odwiedzał Proudhona w więzieniu gdzie ten przebywał w latach 1849–1852. Umieścił jego wizerunek na obrazie Pracownia malarza wśród innych znaczących dla siebie postaci. Proudhon i Courbet inspirowali się nawzajem głoszonymi przez siebie ideami dotyczącymi sztuki i społeczeństwa[1].
Na wieść o przedwczesnej śmierci Proudhona w styczniu 1865 r. Courbet wpadł w przygnębienie. Następnie w lutym zaczął malować portret przyjaciela na podstawie fotografii, maski pośmiertnej i innego jeszcze portretu. Obraz został ukończony w ciągu 36 dni i wysłany do Paryżu w marcu do prezentacji na Salonie[2][3].
Opis
Pierwotnie obraz przedstawiał Proudhona wraz z dwiema córkami – Catherine i Marcelle, a na drugim planie w fotelu siedziała jego ciężarna żona. Prawdopodobnie chłodne przyjęcie przez krytyków skłoniło Courbeta do przemalowania obrazu – zmienił tło i zamiast ceglanej ściany umieścił ogrodową zieleń oraz zamalował żonę Proudhona i na fotelu gdzie siedziała ukazał kosz. Krążyły niepotwierdzone pogłoski, że ta ostatnia zmiana była spowodowana niezadowoleniem kobiety ze swego portretu. W trakcie kolejnych przeróbek malarz podwyższył też czoło Proudhona, być może dla podkreślenia wielkości jego intelektu[1][2][4][5].
Obecnie obraz ukazuje Pierre-Josepha Proudhona siedzącego na ogrodowych schodkach swego domu przy ulicy d’Enfer w Paryżu. Został on ukazany w ubraniu prostego człowieka: ma na sobie roboczą bluzę z podwiniętymi rękawami, spod których wystaje sfałdowany sweter. Obok niego leżą książki i dokumenty oraz kapelusz. Na drugim planie jego córki oddają się zabawie, jedna odczytuje abecadło, a druga, młodsza, udaje, że nalewa napój do filiżanki. Na najwyższym ze schodków malarz umieścił inskrypcję „PJP 1853”, są to inicjały Proudhona i data wskazująca na etap życia filozofa, który Courbet chciał utrwalić. Proudhon został zwolniony z więzienia w poprzednim roku, był ograniczany przez cenzurę i jego sytuacja materialna była bardzo trudna; możliwe, że malarz chciał zaznaczyć, że rozpoczęła się wtedy ostatnia, schyłkowa faza działalności swego przyjaciela[4][6].
Obraz jest wykonany zgodnie z założeniami realizmu. Jest osadzony w konkretnym miejscu i dokładnie określonym czasie. Przez swoją wierność szczegółom sugeruje rzemieślnicze pochodzenie Proudhona, jego dążenia do rozpowszechnienia umiejętności czytania i pisania oraz jego podkreślanie znaczenia rodziny[6].
W lewym dolnym rogu obrazu znajduje się sygnatura malarza „Gustave Courbet 1865”[4].
Przypisy
- ↑ a b Gustave Courbet. New York: Metropolitan Museum of Art, s. 302-303.
- ↑ a b Linda Nochlin: Realizm. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 224-229.
- ↑ Gustave Courbet. New York: Metropolitan Museum of Art, s. 436.
- ↑ a b c Opis obrazu na stronie muzeum. [dostęp 2022-09-10]. (fr.).
- ↑ Bruno Mottin: A complex genesis: Courbet in the laboratory. W: Gustave Courbet. New York: Metropolitan Museum of Art, s. 70.
- ↑ a b Linda Nochlin: Realizm. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 345.