Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie

Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. A/1989/489[1] z 1959-02-20 20 lutego 1959(dts)
Ilustracja
Zabudowania klasztorne
Państwo Polska
MiejscowośćKrzeszów
Kościółrzymskokatolicki
Rodzaj klasztoruopactwo
Obiekty sakralne
BazylikaWniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
Kościółśw. Józefa
Zabudowania klasztorneDom Opata, Klasztor Benedyktynek, Wielka Kalwaria Krzeszowska, Betlejem (Krzeszów), Kaplica św. Anny na Górze Świętej Anny
FundatorAnna Przemyślidka
StylBarok
Data budowy1242
Położenie na mapie gminy wiejskiej Kamienna Góra
Mapa konturowa gminy wiejskiej Kamienna Góra, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie”
Położenie na mapie powiatu kamiennogórskiego
Mapa konturowa powiatu kamiennogórskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie”
Ziemia50°44′04″N 16°04′20″E/50,734444 16,072222
Strona internetowa klasztoru

Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie – kompleks najwyższej światowej klasy zabytków, których początki sięgają XIII wieku. Opactwo nazywane „europejską perłą baroku” przynależy do diecezji legnickiej, wcześniej zamieszkane przez benedyktynów i cystersów. Znajduje się w Krzeszowie, w województwie dolnośląskim. W 2004 uznane za pomnik historii[2]. Część obiektów udostępniona jest dla zwiedzających. Na miejscu funkcjonuje Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny oraz Opactwo Sióstr Benedyktynek zamieszkujące część klasztorną.

Historia

W roku 1242 Anna Przemyślidka, wdowa po Henryku II Pobożnym założyła w Krzeszowie parafię benedyktyńską i sprowadziła benedyktynów z Opatovic we wschodnich Czechach[3]. Z niewiadomych przyczyn benedyktyni opuścili Krzeszów w roku 1289. Bolko I Surowy ustanowił w 1292 nową fundację dla cystersów, nadając mu 14 wsi i miasto Lubawka. Sprowadził mnichów z Henrykowa.

Podczas wojen husyckich 1414–1426 klasztor został spustoszony. Gdy Śląsk został w 1741 roku zdobyty przez Prusy, nastąpiła jego stopniowa sekularyzacja, natomiast kościół klasztorny został przemianowany na parafialny. Ze względu na zły stan gotyckiej części claustrum podjęto decyzję o jego częściowej rozbiórce, a pozostałe skrzydło przeznaczono na szkołę i mieszkania. Dom gościnny stał się siedzibą nadleśnictwa. W wyniku pożaru w 1913 r. spłonął hełm północnej wieży, jego odbudowę rozpoczęto dopiero 3 sierpnia 1930 r., rekonstrukcję ukończono 12 lipca 1931 r.[4] W roku 1919 opustoszały klasztor został przejęty przez wysiedlonych z Pragi benedyktynów z klasztoru Emaus. Papież Pius XI podniósł konwent w 1924 roku do rangi opactwa, dzięki czemu zyskał na znaczeniu jako punkt odnowy duchowej.

3 września 1940 klasztor przejęły władze III Rzeszy, w związku z czym benedyktyni zostali zmuszeni do opuszczenia klasztoru. Część z nich powołano do wojska, czternastu zginęło na wojnie. W klasztorze umieszczono m.in. Niemców karpackich, od 5 października 1941 Żydów śląskich przed ich wywiezieniem do obozu Theresienstadt, natomiast zimą 1944–1945 niemieckich przesiedleńców z Węgier jako „gości Führera”. Pod koniec wojny w klasztorze ukryto zbiory Biblioteki Pruskiej z Berlina. Ocalałe zbiory zostały przejęte przez władze polskie i zdeponowane w Bibliotece Jagiellońskiej. W 1946 klasztor objęły ss. benedyktynki ze Lwowa, jednak techniczny stan klasztoru był już wtedy fatalny, co spowodowało ciągnące się latami remonty. Kompleksowy remont całego zespołu przeprowadzono po 1997 roku[5].

Cały kompleks składa się z: kościoła klasztornego, klasztoru, ogrodu, kościoła bractwa św. Józefa, domu gościnnego opata oraz budynków pomocniczych. Pierwszy powstał romański kościół, który został wzniesiony w końcu XIII wieku i poświęcony w roku 1292, gdy przybyli do niego pierwsi zakonnicy. Obecny barokowy kościół projektowali architekci z kręgu Kiliana Ignaca Dientzenhofera w latach 1728–1735. Fasadę o dwu wieżach projektował Ferdynand Maksymilian Brokoff.

Galeria

Przypisy

Bibliografia

  • Baldwin Ziętara,Obraz Matki Bożej Łaskawej w Krzeszowie, [w:] H. Dziurla i K. Bobowski, Krzeszów uświęcony łaską, Wyd. Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1997 r., s. 9–12 ISBN 83-229-1275-7
  • Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2017-12-07].
  • Strona fundacji EUROPEJSKA PERŁA BAROKU oraz Parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Krzeszowie - www.opactwo.eu
  • Łużyniecka E., Średniowieczny klasztor cysterski w Krzeszowie na podstawie ostatnich badań architektonicznych, „Czasopismo Techniczne. Architektura” 2011, R. 108, z. 23, 7-A, s. 441–460
  • Kapałczyński W., Prace remontowo-konserwatorskie w okresie powojennym. Stan obecny zabytków zespołu w Krzeszowie, [w:] H. Dziurla, K. Bobowski (red.), Krzeszów uświęcony łaską, Wydawnictwo UWr, Wrocław 1997, s. 360–375.
  • Provinzial-Konservator der Kunstdenkmäler Niederschlesien zu Breslau, Archiwum Państwowe we Wrocławiu, nr 252, nr 250 – Kościół klasztorny w Krzeszowie

Media użyte na tej stronie

Lower Silesian Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of [[:en:Lower Silesian Voivodeship]Lower Silesian Voivodeship]], Poland. Geographic limits of the map:
  • N: 51.9134 N
  • S: 49.9809 N
  • W: 14.7603 E
  • E: 17.9091 E
Distinctive emblem for cultural property.svg
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Legenda klasztor.svg
Symbol klasztoru do legendy mapy
Pomnik Historii logo.svg
Logo Pomników Historii Polski
Coat of Arms of the Order of Saint Benedict (ancient).svg
Autor: Tom-L, Licencja: CC0
Old coat of arms of the Order of Saint Benedict.
Krzeszów, zabudowania klasztorne(1).jpg
Autor: Aw58, Licencja: CC BY-SA 4.0
Krzeszów, zabudowania klasztorne
Krzeszów Abbey Poland.jpg
Krzeszów Abbey in Lower Silesia, Poland
Krzeszów, kościół pw. św. Józefa (Aw58).JPG
Autor: Aw58, Licencja: CC BY-SA 4.0
Krzeszów, kościół pw. św. Józefa
Miniatura bazyliki krzeszowskiej w parku miniatur w Kowarach DSCF3668.jpg
Autor: Aw58, Licencja: CC BY-SA 4.0
Miniatura bazyliki krzeszowskiej w parku miniatur w Kowarach
Kamienna Góra (gmina wiejska) location map.svg
Autor: Finono, Licencja: CC BY-SA 4.0
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Kamienna Góra
Ordre cistercien.svg
Autor: Mangouste35, Licencja: CC BY-SA 3.0
Cistercians' coat of arms
Krzeszów 15.JPG
Autor: Beemwej, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Krzeszów, kościół, ob. par. p.w. Wniebowzięcia NMP, 1728-1735
Krzeszów, cmentarz klasztorny (Aw58).JPG
Autor: Aw58, Licencja: CC BY-SA 4.0
Krzeszów, cmentarz klasztorny
2016 Dom opata i kościół św. Józefa w Krzeszowie.jpg
Autor: Jacek Halicki, Licencja: CC BY 3.0
Krzeszów, kościół pom. p.w. św. Józefa, 1692-1696, 1720 (w zepole klasztornym cystersów, ob. benedyktynek)