Podłoże hodowlane
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/Agarplate_redbloodcells_edit.jpg/220px-Agarplate_redbloodcells_edit.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/UTI_agar.jpg/220px-UTI_agar.jpg)
Podłoże hodowlane, pożywka hodowlana – mieszanina związków chemicznych umożliwiających hodowlę bakterii lub grzybów. Po raz pierwszy bulionu odżywczego użył w 1877 roku Ludwik Pasteur, a Robert Koch używał pożywek zestalanych żelatyną, które udoskonalił za radą żony swego współpracownika, pani Hesse, używając agaru.
Pożywki mikrobiologiczne są również wykorzystywane w procesach biotechnologicznych do otrzymywania biomasy oraz określonych produktów metabolizmu mikroorganizmów. Tak też hodowle na pożywkach stanowią podstawę nieomal każdego zabiegu w bakteriologii i mykologii oraz dziedzinach na nich opartych.
Właściwości
W skład pożywek wchodzi woda destylowana (nie może zawierać domieszek metali) oraz sole w stężeniu zapewniającym izotoniczność środowiska. pH musi być odpowiednie dla wzrostu, ponieważ bakterie są wrażliwe na jego wahania. Najczęściej stosowaną dziś pożywką jest bulion odżywczy, który składa się z peptonu, wodnego wyciągu mięsnego oraz soli kuchennej, umożliwiającej zachowanie izotoniczności podłoża w stosunku do wnętrza komórek bakteryjnych. Niektórym autotroficznym bakteriom obecność związków organicznych może zaszkodzić. Z tego powodu podłoża przeznaczone do ich hodowli zestala się krzemionką, tworząc dość twardy i elastyczny żel. Po przygotowaniu pożywkę wyjaławia się w wysokiej temperaturze.
Podział
Podłoża mogą być dzielone na wiele sposobów. Dzieli się je ze względu na stan na stałe (zestalone agarem nazywa się agarem odżywczym, a za pomocą żelatyny żelatyną odżywczą), półpłynne i płynne (zwykły bulion odżywczy). Oprócz tego ze względu na pochodzenie wyróżniamy podłoża naturalne, półsyntetyczne i sztuczne. Naturalne wykonywane są z surowców pochodzenia naturalnego, które mogą zostać poddane jedynie niewielkiej ingerencji. Aktualnie używa się ich bardzo rzadko, wyłącznie w specjalnych celach badawczych. Można je uzyskać z jabłek, mleka, jajek, otrębów (dla grzybów) i innych roślin. Podłoża sztuczne stanowią mieszaninę wybranych związków chemicznych. Oprócz tego istnieją także pożywki półsyntetyczne. Najczęściej jednak podział dotyczy jakości składników.
Pożywki minimalne
Zawierają one wyłącznie te składniki, które są niezbędne do podtrzymania funkcji życiowych danego mikroba lub badanej funkcji mikroorganizmu.
Pożywki proste
Na tych pożywkach mogą wzrastać jedynie najmniej wymagające drobnoustroje. Są to bulion i pepton, a w przypadku podłoża stałego agar i żelatyna.
Przykłady: pożywka LB, pożywka YPD.
Pożywki wzbogacone
Większość chorobotwórczych bakterii wzrasta właśnie na tych pożywkach. Poza standardowymi składnikami, znajduje się tu jeszcze dodatkowy czynnik - krew barania, glukoza, witaminy etc.
Przykłady: agar z krwią, agar Brauna.
Pożywki wybiórczo-namnażające (selekcyjne)
Są to pożywki, na których rośnie ograniczona ilość bakterii, a wzrost innych jest hamowany. Wykorzystywane są w nich cechy charakterystyczne szukanego szczepu: jeśli na przykład gatunek X rośnie przy wysokim stężeniu jakiejś substancji, których dla innych gatunków jest śmiertelny, można zastosować pożywkę z daną substancją. W większości wypadków nie da się ograniczyć wzrostu tylko do jednego szczepu, można jednak znacznie zawęzić zakres.
Przykłady: bulion z żółcią, pożywka SF, pożywka Müllera i Kauffmanna.
Pożywki wybiórczo-różnicujące (izolacyjne)
Są to podłoża, na których różnicuje się bakterie ze względu na ich metabolizm. Jeżeli jeden z gatunków wytwarza enzym, którego nie wytwarza inny szczep rosnący na danym podłożu, można je zróżnicować ze względu na obecność (lub brak) katalizowania reakcji przez ten enzym. Jeśli wyników reakcji nie widać gołym okiem, stosowany jest dodatkowo wskaźnik informujący o zajściu przemiany chemicznej. Bardzo często dane podłoże jest równocześnie pożywką wybiórczo-namnażającą.
Przykłady: pożywka Levine’a, agar SS, pożywka Chapmana, pożywka MacConkeya, pożywka Wilsona-Blaira, pożywka Endo, pożywka Krumwielda, podłoże Kliglera.
Pożywki specjalne
Stosowane do hodowli szczególnie wymagających szczepów bakterii.
Przykłady: pożywka Löfflera, pożywka Tarroziego-Wrzoska, agar czekoladowy, pożywka Clauberga, pożywka z tioglikolanem sodu, pożywka Levinthala, podłoże Löwensteina-Jensena.
Bibliografia
- red. Leon Jabłoński: Podstawy Mikrobiologii Lekarskiej. Warszawa: PZWL, 1979, s. 489-500 oraz 38-40. ISBN 83-200-0181-1.Sprawdź autora:1.
- Co to są drobnoustroje i jak się je bada. W: Władysław J.H. Kunicki-Goldfinger: Życie bakterii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 52-54. ISBN 978-83-01-14378-7.
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.
Media użyte na tej stronie
The Star of Life, medical symbol used on some ambulances.
Star of Life was designed/created by a National Highway Traffic Safety Administration (US Gov) employee and is thus in the public domain.Autor: Stefan Walkowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
UTI Agar is a chromogenic medium for identification and differentiation of main microorganisms that cause urinary tract infections (UTIs).
On the agar plate you can see the following colonies:
- Pink - E. coli;
- Blue-green/turquoise - Enterococcus spp.;
- Dark blue - Klebsiella spp.;
- Light brown with a red dot - Proteus mirabilis;
- Light brown - Proteus spp.
An agar plate with microorganisms isolated from a deep-water sponge.
Sheep blood is added to growth media to enhance the nutrients available for bacterial growth. Laboratory scientists grow various bacteria on this medium as well as numerous other media, in order to help assess infections in humans and animals. The image on the right shows growth of a beta-hemolytic streptococcus. The bacterium has produced a hemolytic compound that has lysed the red blood cells surrounding each colony. The plate was properly streaked to attain isolated colonies. The plate on the left is growing a Staphylococcus species. The plate was streaked too heavily, so isolated colonies were not attained.