Podział administracyjny Indii

Podział administracyjny Indii obowiązujący od czerwca 2020 roku
Indie
Godło Indii
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Indii

Wikiprojekt Polityka

Indie są parlamentarną republiką związkową dzielącą się na 28 stanów i 8 terytoriów (7 terytoriów związkowych i jedno narodowe terytorium stołeczne). Stany i terytoria dzielą się następnie na dystrykty, których w 2011 roku było 640[1].

Stany posiadają własne organy ustawodawcze i wykonawcze. Na czele władz stanowych stoi gubernator, który jest mianowany przez prezydenta Indii na pięcioletnią kadencję. Gubernator mianuje stanowy rząd z premierem na czele, spośród partii, która wygrała wybory. Stany posiadają 1- lub 2-izbowe parlamenty. Izba niższa stanowego parlamentu zwana jest vidhan sabha i, według indyjskiego prawa, może składać się od 60 do 500 posłów. Wybierana jest ona w wyborach powszechnych na 5 lat. Izba wyższa parlamentu zwana jest vidhan parishad i wybierana jest na sześcioletnie kadencje, z tym, że co 2 lata wymieniana jest trzecia część składu izby. Parlamentom stanowym podlegają wszelkie sprawy z wyjątkiem polityki zagranicznej, obrony, handlu zagranicznego i obywatelstwa (zastrzeżone dla parlamentu związkowego Indii)[2][3].

Terytoriami związkowymi oraz narodowym terytorium stołecznym zarządzają przedstawiciele rządu Indii – komisarze lub administratorzy. Niektóre z terytoriów posiadają własne parlamenty i rządy, lecz mają one znacznie ograniczone uprawnienia, mniejsze terytoria nie posiadają tych organów władzy. W terytoriach obowiązują prawa związkowe.

W poszczególnych stanach i terytoriach poza ogólnoindyjskimi językami oficjalnymi, czyli hindi i angielskim, mogą obowiązywać dodatkowe języki oficjalne.

Stany i terytoria

Stany Indii (ang. state, hindi प्रांतprant[4]) są znacznie zróżnicowane. Największe z nich pod względem liczby ludności są największymi jednostkami administracyjnymi świata – wśród dziesięciu najludniejszych jednostek administracyjnych świata pięć to właśnie stany Indii. (Uttar Pradesh z ludnością liczącą niemal 200 mln jest na pierwszym miejscu w tym rankingu, Maharashtra zajmuje miejsce trzecie, Bihar szóste, Bengal Zachodni siódme, a Andhra Pradesh ósme)[5].

Pod względem powierzchni największe z indyjskich stanów dorównują krajom europejskim (np. największy ze stanów, Radżastan jest większy od Polski). Najmniejsze stany nie przekraczają zaś kilku tysięcy km² powierzchni.

Terytoria (ang. territory, hindi केन्द्रीय सरकारkendrija sarkar) są mniej zróżnicowane od stanów – pod względem powierzchni nie przekraczają kilku tysięcy km², a pod względem ludności nie przekraczają 1,25 mln osób (wyjątkiem jest Delhi liczące ponad 16 mln mieszkańców).

W poniższym zestawieniu nazwy jednostek administracyjnych podano w wersji polskiej (jeżeli istnieje polski egzonim), wersji angielskiej (ang.), wersji hindi (w zapisie oryginalnym, w polskiej transkrypcji – trb. i w transliteracji – trl.) oraz w językach stanowych. W podobny sposób podano nazwy stolic.

Stany

  1. Andhra Pradesh
    Andhra Pradesh in India.svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Andhra Pradesh
    • nazwa hindi: आंध्र प्रदेश[7] (trb.: Andhra Pradeś, trl.: Āṁdhra Pradeś)[4]
    • nazwa telugu: ఆంధ్ర ప్రదేశ్[7]
    • nazwa urdu: آندھرا پردیش[7]
    • stolica: tymczasowo (przez 10 lat od czerwca 2014) Hajdarabad (pol.)[6], Hyderabad (ang.), हैदराबाद (hindi – trb.: Hajdarabad, trl.: Haidarābād), హైదరాబాదు (telugu), حیدر آباد (urdu)[7]
    • liczba dystryktów: 13[1]
    • ludność: 49 378 776 (2011) (po odjęciu liczby mieszkańców stanu Telangana)[8]
    • obszar: 161 974 km² (po odjęciu powierzchni stanu Telangana)
  2. Arunachal Pradesh
    Arunachal Pradesh in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Arunachal Pradesh
    • nazwa hindi: अरुणाचल प्रदेश[7] (trb.: Arunaćal Pradeś, trl.: Aruṇācal Pradeś)[4]
    • stolica: Itanagar (ang.), ईटानगर (hindi – trb.: Itanagar, trl.: Īṭānagar)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 16[1]
    • ludność: 1 382 611 (2011)[8]
    • obszar: 83 578 km²
  3. Asam
    Assam in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Asam[6]
    • nazwa angielska: Assam
    • nazwa hindi: असम[7] (trb.: Asam, trl.: Asam)[6]
    • nazwa assamska: অসম[7] (trb.: Asam, trl.: Osam)[6]
    • stolica: Dispur (ang.), दिसपुर (hindi – trb.: Dispur, trl.: Dispur), দিসপুর (assamski)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 27[1]
    • ludność: 31 169 272 (2011)[8]
    • obszar: 78 523 km²
  4. Bengal Zachodni
    West Bengal in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Bengal Zachodni[6]
    • nazwa angielska: West Bengal
    • nazwa hindi: पश्चिम बंगाल[7] (trb.: Paśćim Bangal, trl.: Paścim Baṁgāl)[6]
    • nazwa bengalska: পশ্চিম বঙ্গ[7] (trb.: Paśćim Bongo, trl.: Paścim Baṅga)[6]
    • stolica: Kolkata (Kalkuta) (pol.)[6], Kolkata (ang.), कोलकाता (hindi – trb.: Kolkata, trl.: Kolkātā), কলকাতা (bengalski)[7]
    • liczba dystryktów: 19[1]
    • ludność: 91 347 736 (2011)[8]
    • obszar: 87 853 km²
  5. Bihar
    Bihar in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Bihar[6]
    • nazwa angielska: Bihar
    • nazwa hindi: बिहार[7] (trb.: Bihar, trl.: Bihār)[6]
    • stolica: Patna (ang.), पटना (hindi – trb.: Patna, trl.: Paṭnā)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 38[1]
    • ludność: 103 804 637 (2011)[8]
    • obszar: 99 199 km²
  6. Chhattisgarh
    Chhattisgarh in India.svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Chhattisgarh
    • nazwa hindi: छत्तीसगढ़[7] (trb.: Ćhattisgarh, trl.: Chattīsgaṛh)[4]
    • stolica: Raipur (ang.), रायपुर (hindi – trb.: Rajpur, trl.: Rāypur)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 18[1]
    • ludność: 25 540 196 (2011)[8]
    • obszar: 146 361 km²
  7. Goa
    Goa in India (special marker) (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Goa[6]
    • nazwa angielska: Goa
    • nazwa hindi: गोवा[7] (trb.: Gowa, trl.: Govā)[6]
    • nazwa konkani: गोंय[7] (trb.: Gonja, trl.: Goṁya)[6]
    • stolica: Panaji (ang.), पणजी (hindi – trb.: Panadźi, trl.: Paṇajī), पणजी (konkani)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 2[1]
    • ludność: 1 457 723 (2011)[8]
    • obszar: 3702 km²
  8. Gudźarat
    Gujarat in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Gudźarat[6]
    • nazwa angielska: Gujarat
    • nazwa hindi: गुजरात[7] (trb.: Gudźarat, trl.: Gujarāt)[6]
    • nazwa gudźarati: ગુજરાત[7] (trb.: Gudźarat, trl.: Gujarāt)[6]
    • stolica: Gandhinagar (ang.), गांधीनगर (hindi – trb.: Gandhinagar, trl.: Gāṃdhīnagar), ગાંધીનગર (gudźarati)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 26[1]
    • ludność: 60 383 628 (2011)[8]
    • obszar: 195 984 km²
  9. Haryana
    Haryana in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Haryana
    • nazwa hindi: हरियाणा[7] (trb.: Harijana, trl.: Hariyāṇā)[4]
    • stolica: Czandigarh (pol.)[6]; Chandigarh (ang.), चंडीगढ़ (hindi – trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh)[7]
    • liczba dystryktów: 21[1]
    • ludność: 25 353 081 (2011)[8]
    • obszar: 44 222 km²
  10. Himachal Pradesh
    Himachal Pradesh in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Himachal Pradesh
    • nazwa hindi: हिमाचल प्रदेश[7] (trb.: Himaćal Pradeś, trl.: Himācal Pradeś)[4]
    • stolica: Shimla (ang.), शिमला (hindi – trb.: Śimla, trl.: Śimlā)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 12[1]
    • ludność: 6 856 509 (2011)[8]
    • obszar: 55 673 km²
  11. Jharkhand
    Jharkhand in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Jharkhand
    • nazwa hindi: झारखंड[7] (trb.: Dźharkhand, trl.: Jhāṛkhaṁḍ)[4]
    • stolica: Ranchi (ang.), रांची (hindi – trb.: Rańći, trl.: Rāṁcī)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 24[1]
    • ludność: 31 169 272 (2011)[8]
    • obszar: 74 677 km²
  12. Karnataka
    Karnataka in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Karnataka[6]
    • nazwa angielska: Karnataka
    • nazwa hindi: कर्नाटक[7] (trb.: Karnataka, trl.: Karṇāṭaka)[6]
    • nazwa kannada: ಕರ್ನಾಟಕ[7] (trb.: Karnataka, trl.: Karṇāṭaka)[6]
    • stolica: Bangalore (ang.), बंगलूर (hindi – trb.: Bangalur, trl.: Baṁgalūr), ಬೆಂಗಳೂರು (kannada)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 30[1]
    • ludność: 61 130 704 (2011)[8]
    • obszar: 191 773 km²
  13. Kerala
    Kerala in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Kerala[6]
    • nazwa angielska: Kerala
    • nazwa hindi: केरल[7] (trb.: Kerala, trl.: Kerala)[6]
    • nazwa malajalam: കേരളം[7] (trb.: Keralam, trl.: Kēraḷaṁ)[6]
    • stolica: Thiruvananthapuram (ang.), तिरुवनंतपुरम (hindi – trb.: Tiruwanantapuram, trl.: Tiruvanaṁtapuram), തിരുവനന്തപുരം (malajalam)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 14[1]
    • ludność: 33 387 677 (2011)[8]
    • obszar: 38 864 km²
  14. Madhya Pradesh
    Madhya Pradesh in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Madhya Pradesh
    • nazwa hindi: मध्य प्रदेश[7] (trb.: Madhja Pradeś, trl.: Madhya Pradeś)[4]
    • stolica: Bhopal (ang.), भोपाल (hindi – trb.: Bhopal, trl.: Bhopāl)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 50[1]
    • ludność: 72 597 565 (2011)[8]
    • obszar: 296 480 km²
  15. Maharasztra
    Maharashtra in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Maharasztra[6]
    • nazwa angielska: Maharashtra
    • nazwa hindi: महाराष्ट्र[7] (trb.: Maharasztra, trl.: Mahārāṣṭra)[6]
    • nazwa marathi: महाराष्ट्र[7] (trb.: Maharasztra, trl.: Mahārāṣṭra)[6]
    • stolica: Mumbaj (Bombaj) (pol.)[6], Mumbai (ang.), मुंबई (hindi – trb.: Mumbaj, trl.: Muṁbaī), मुंबई (marathi)[7]
    • liczba dystryktów: 35[1]
    • ludność: 112 372 972 (2011)[8]
    • obszar: 307 762 km²
  16. Manipur
    Manipur in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Manipur[6]
    • nazwa angielska: Manipur
    • nazwa hindi: मणिपुर[7] (trb.: Manipur, trl.: Maṇipur)[6]
    • nazwa manipuri: মনিপুর[7] (trb.: Manipur, trl.: Manipur)[6]
    • stolica: Imphal (ang.), इम्फाल (hindi – trb.: Imphal, trl.: Iṁphāl), ঈম্ফাল্ (manipuri)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 9[1]
    • ludność: 2 721 756 (2011)[8]
    • obszar: 22 356 km²
  17. Meghalaya
    Meghalaya in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Meghalaya
    • nazwa hindi: मेघालय[7] (trb.: Meghalaja, trl.: Meghālaya)[4]
    • stolica: Shillong (ang.), शिलांग (hindi – trb.: Śilang, trl.: Śilāṁg)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 7[1]
    • ludność: 2 964 007 (2011)[8]
    • obszar: 22 489 km²
  18. Mizoram
    Mizoram in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Mizoram
    • nazwa hindi: मिज़ोरम[7] (trb.: Mizoram, trl.: Mizorām)[4]
    • stolica: Aizawl (ang.), आइज़ोल (hindi – trb.: Aizol, trl.: Āizol)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 8[1]
    • ludność: 1 091 014 (2011)[8]
    • obszar: 21 087 km²
  19. Nagaland
    Nagaland in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Nagaland[6]
    • nazwa angielska: Nagaland
    • nazwa hindi: नागालैंड[7] (trb.: Nagalaind, trl.: Nāgālaiṁḍ)[6]
    • stolica: Kohima (ang.), कोहिमा (hindi – trb.: Kohima, trl.: Kohīmā)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 11[1]
    • ludność: 1 980 602 (2011)[8]
    • obszar: 16 527 km²
  20. Orisa
    Orissa in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Orisa[6]
    • nazwa angielska: Odisha (do 2011 Orissa)
    • nazwa hindi: ओड़िशा[9] (trb.: Oriśa, trl.: Oṛīśā)[6]
    • nazwa orija: ଓଡ଼ିଶା[7] (trb.: Oriśa, trl.: Oṛīśā)[6]
    • stolica: Bhubaneswar (ang.), भुवनेश्वर (hindi – trb.: Bhubaneśwar, trl.: Bhuvaneśvar), ଭୁବନେଶ୍ବର (orija)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 30[1]
    • ludność: 41 947 358 (2011)[8]
    • obszar: 155 782 km²
  21. Pendżab
    Punjab in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Pendżab[6]
    • nazwa angielska: Punjab
    • nazwa hindi: पंजाब[7] (trb.: Pańdźab, trl.: Paṁjāb)[6]
    • nazwa pendżabska: ਪੰਜਾਬ[7] (trb.: Pańdźab, trl.: Paṁjāb)[6]
    • stolica: Czandigarh (pol.)[6]; Chandigarh (ang.), चंडीगढ़ (hindi – trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (pendżabski)[7]
    • liczba dystryktów: 20[1]
    • ludność: 27 704 236 (2011)[8]
    • obszar: 50 362 km²
  22. Radżastan
    Rajasthan in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Radżastan[6]
    • nazwa angielska: Rajasthan
    • nazwa hindi: राजस्थान[7] (trb.: Radźasthan, trl.: Rājasthān)[6]
    • stolica: Jaipur (ang.), जयपुर (hindi – trb.: Dźajpur, trl.: Jaypur)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 33[1]
    • ludność: 68 621 012 (2011)[8]
    • obszar: 342 214 km²
  23. Sikkim
    Sikkim in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Sikkim
    • nazwa hindi: सिक्किम[7] (trb.: Sikkim, trl.: Sikkim)
    • nazwa nepalska: सिक्किम[7] (trb.: Sikkim, trl.: Sikkim)
    • stolica: Gangtok (ang.), गंगटोक (hindi – trb.: Gangtok, trl.: Gāṁgtok), गान्तोक (nepalski)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 4[1]
    • ludność: 607 688 (2011)[8]
    • obszar: 7299 km²
  24. Tamilnadu
    Tamil Nadu in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Tamilnadu[6]
    • nazwa angielska: Tamil Nadu
    • nazwa hindi: तमिलनाड[7] (trb.: Tamilnad, trl.: Tamilnād)[4]
    • nazwa tamilska: தமிழ் நாடு[7]
    • stolica: Ćennaj (Madras) (pol.)[6], Chennai (ang.), चेन्नई (hindi – trb.: Ćennaj, trl.: Cennai), சென்னை (tamilski)[7]
    • liczba dystryktów: 32[1]
    • ludność: 72 138 958 (2011)[8]
    • obszar: 130 069 km²
  25. Telangana
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Telangana
    • nazwa telugu: తెలంగాణ[7]
    • nazwa urdu: تلنگانہ[7]
    • stolica: Hajdarabad (pol.)[6], Hyderabad (ang.), हैदराबाद (hindi – trb.: Hajdarabad, trl.: Haidarābād), హైదరాబాదు (telugu), حیدر آباد (urdu)[7]
    • liczba dystryktów: 10[1]
    • ludność: 35 286 757 (2011)[8]
    • obszar: 114 840 km²
  26. Tripura
    Tripura in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Tripura[6]
    • nazwa angielska: Tripura
    • nazwa hindi: त्रिपुरा[7] (trb.: Tripura, trl.: Tripurā)[6]
    • nazwa bengalska: ত্রিপুরা[7] (trb.: Tripura, trl.: Tripurā)[6]
    • stolica: Agartala (ang.), अगरतला (hindi – trb.: Agartala, trl.: Agartalā), আগরতলা (bengalski)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 4[1]
    • ludność: 3 671 032 (2011)[8]
    • obszar: 10 477 km²
  27. Uttarakhand
    Uttarakhand in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Uttarakhand (do 2007 Uttaranchal)
    • nazwa hindi: उत्तराखंड[7] (trb.: Uttarakhand, trl.: Uttarākhaṁḍ)
    • stolica: Dehradun (ang.), देहरादून (hindi – trb.: Dehradun, trl.: Dehrādūn)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 13[1]
    • ludność: 10 116 752 (2011)[8]
    • obszar: 51 125 km²
  28. Uttar Pradesh
    Uttar Pradesh in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Uttar Pradesh
    • nazwa hindi: उत्तर प्रदेश[7] (trb.: Uttar Pradeś, trl.: Uttar Pradeś)[4]
    • stolica: Lucknow (ang.), लखनऊ (hindi – trb.: Lakhnau, trl.: Lakhnaū)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 71[1]
    • ludność: 199 581 477 (2011)[8]
    • obszar: 243 288 km²

Terytoria związkowe

  1. Andamany i Nikobary
    Andaman and Nicobar Islands in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Andamany i Nikobary[6]
    • nazwa angielska: Andaman and Nicobar Islands
    • nazwa hindi: अंडमान और निकोबार द्वीपसमूह[7] (trb.: Andaman aur Nikobar Dwip-samuh, trl.: Aṁḍamān aur Nikobār Dvīp-samūh)[6]
    • stolica: Port Blair (pol.)[6], Port Blair (ang.), पोर्ट ब्लेयर (hindi – trb.: Port Blejar, trl.: Porṭ Bleyar)[7]
    • liczba dystryktów: 3[1]
    • ludność: 379 944 (2011)[8]
    • obszar: 8293 km²
  2. Czandigarh
    Chandigarh in India.png
    • nazwa polska: Czandigarh[6]
    • nazwa angielska: Chandigarh
    • nazwa hindi: चंडीगढ़[7] (trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh)[6]
    • nazwa pendżabska: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ[7] (trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh)[6]
    • stolica: Czandigarh (pol.)[6]; Chandigarh (ang.), चंडीगढ़ (hindi – trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (pendżabski)[7]
    • liczba dystryktów: 1[1]
    • ludność: 1 054 686 (2011)[8]
    • obszar: 114 km²
  3. Dadra i Nagarhaweli oraz Daman i Diu (Dadra, Nagarhaweli, Daman i Diu)
    • nazwa polska: Dadra, Nagarhaweli, Daman i Diu[6]
    • nazwa angielska: Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu
    • nazwa hindi: दादरा एवं नगर हवेली एवं दमन एवं दीव[7] (trb.: Dadra aur Nagar Haweli Daman aur Diw, trl.: Dādrā aur Nagar Havelī Damaṇ aur Dīv)[6]
    • nazwa gudźarati: દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ[7] (trb.: Dadra ane Nagar Haweli Daman ane Diw, trl.: Dādrā ane Nagar Havelī Damaṇ ane Dīv)[6]
    • stolica: Daman (ang.), दमन (hindi – trb.: Daman, trl.: Daman), દમણ (gudźarati)[6]
    • liczba dystryktów: 3[1]
    • ludność: 585,764 (2011)[8]
    • obszar: 603 km²
  4. Dżammu i Kaszmir
    • nazwa polska: Dżammu i Kaszmir[6]
    • nazwa angielska: Jammu and Kashmir
    • nazwa hindi: जम्मू और कश्मीर[7] (trb.: Dźammu aur Kaśmir, trl.: Jammū aur Kaśmīr)[6]
    • nazwa kaszmirska: جۄم تٕ کٔشېر[7]
    • nazwa urdu: جموں و کشمیر[7] (trb.: Dźammun wa Kaśmir, trl.:Jammūn va Kaśmīr)[6]
    • stolica: Śrinagar (pol.)[6], Srinagar (ang.), श्रीनगर (hindi – trb.: Śrinagar, trl.: Śrīnagar), سِرېنَگَر (kaszmirski), سرینگر (urdu)[7]; Dżammu (pol.)[6], Jammu (ang.), जम्मू (hindi – trb.: Dźammu, trl.: Jammū), جۄم (kaszmirski), جموں (urdu)[7] – stan posiada dwie stolice
    • liczba dystryktów: 20
    • ludność: 12 548 433 (2011)[8]
    • obszar: 42 241 km²
  5. Ladakh
    • nazwa polska: Ladakh
    • nazwa angielska: Ladakh
    • nazwa hindi: लद्दाख़
    • nazwa ladakhi: ལ་དྭགས་ (Wylie: la-dwags)
    • stolica: Leh (ang.), लेह (hindi – trb.: Leh)– Leh
    • liczba dystryktów: 2
    • ludność: 274 289 (2011)
    • obszar: 59 146 km² (ok. 38 000 zajmuje Aksai Chin)
  6. Lakszadiwy
    Lakshadweep in India.svg
    • nazwa polska: Lakszadiwy[6]
    • nazwa angielska: Lakshadweep
    • nazwa hindi: लक्षद्वीप[7] (trb.: Lakszadwip, trl.: Lakṣadvīp)[6]
    • nazwa malajalam: ലക്ഷദ്വീപ്[7]
    • stolica: Kavaratti (ang.), कवरत्ती (hindi – trb.: Kawaratti, trl.: Kavāratti), കവരത്തി (malajalam)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 1[1]
    • ludność: 64 429 (2011)[8]
    • obszar: 32 km²
  7. Puducherry
    Puducherry in India (special marker) (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Puducherry (do 2006 Pondicherry)
    • nazwa hindi: पुडुचेरी[7] (trb.: Puduććeri, trl.: Puducceri)[4]
    • nazwa tamilska: புதுச்சேரி[7]
    • nazwa francuska: Pondichéry
    • stolica: Puducherry (ang.), पुडुचेरी (hindi – trb.: Puduććeri, trl.: Puducceri), புதுச்சேரி (tamilski), Pondichéry (francuski)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 4[1]
    • ludność: 1 244 464 (2011)[8]
    • obszar: 492 km²

Narodowe terytorium stołeczne

  1. Delhi
    National Capital Territory of Delhi in India (claimed and disputed hatched).svg
    • nazwa polska: Delhi, Terytorium Stołeczne Delhi[6]
    • nazwa angielska: Delhi, National Capital Territory of Delhi
    • nazwa hindi: दिल्ली[7], राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र दिल्ली (trb.: Dilli, trl.: Dillī; trb. Rasztrij Radźdhani Kszetr Dilli, trl. Rāṣṭrīy Rājadhānī Kṣetr Dillī)[6]
    • nazwa pendżabska: ਦਿੱਲੀ[7] (trb.: Dilli, trl.: Dillī)[6]
    • nazwa urdu: دہلی[7] (trb.: Dilli, trl.: Dillī)[6]
    • stolica: Delhi (pol.)[6]; Delhi (ang.), दिल्ली (hindi – trb.: Dilli, trl.: Dillī), ਦਿੱਲੀ (pendżabski – trb.: Dilli, trl.: Dillī), دہلی (urdu – trb.: Dilli, trl.: Dillī)[7]
    • liczba dystryktów: 9[1]
    • ludność: 16 753 235 (2011)[8]
    • obszar: 1485 km²


(Zobacz też: Narodowy Region Stołeczny Delhi)

Dystrykty

Dystrykty są jednostkami administracyjnymi drugiego rzędu. Każdy stan i terytorium Indii składa się z dystryktów, których liczba jest zróżnicowana. Z tylko jednego dystryktu składają się terytoria Czandigarh, Dadra i Nagarhaweli i Lakszadiwy. Najwięcej dystryktów (71) wchodzi w skład stanu Uttar Pradesh.

Dystrykty są silnie zróżnicowane pod względem powierzchni i liczby ludności. Najwięcej osób zamieszkuje dystrykt Delhi (w 2001 roku 13 782 976 osób), a najmniej dystrykt Yanam leżący w terytorium Puducherry (w 2001 roku 31 362). Największy obszar zajmuje natomiast dystrykt Leh znajdujący się w stanie Dżammu i Kaszmir (82 665 km²), a najmniejszy dystrykt Mahé leżący w terytorium Puducherry (9 km²). Dystrykt Leh jest również najrzadziej zamieszkanym dystryktem (1,4 os./km²), największa gęstość zaludnienia występuje natomiast w dystrykcie Mumbaj w stanie Maharashtra (48 215 os./km²).

Historia

Okres przed uzyskaniem niepodległości

Podział administracyjny Indii w 1909 roku
Podział administracyjny Indii w 1956 roku
Podział administracyjny Indii w 1957 roku
Podział administracyjny Indii w 1960 roku
Podział administracyjny Indii w 1961 roku
Podział administracyjny Indii w 1966 roku
Podział administracyjny Indii w 1972 roku
Podział administracyjny Indii w 1975 roku
Podział administracyjny Indii w 1987 roku
Podział administracyjny Indii w 2000 roku

Indie Brytyjskie w okresie kolonialnym obejmowały obszary dzisiejszych Indii, Pakistanu, Bangladeszu, Bhutanu i Birmy (Birma została administracyjnie odłączona od Indii w 1937). Poza obszarem Indii Brytyjskich znajdowały się obszary Indii Francuskich (5 niewielkich enklaw: Puducherry, Chandernagore, Yanam, Karikal i Mahé) oraz Indii Portugalskich (obszar Goa oraz 4 enklaw: Diu, Daman, Dadra, Nagarhaweli)[1].

Indie w owym czasie podzielone były na prowincje administrowane bezpośrednio przez władze brytyjskie i księstwa rządzone przez lokalnych władców, pozostające pod brytyjskim protektoratem. Prowincji było sześć, lecz przed samym uzyskaniem niepodległości liczba ta została zwiększona do 17. Księstw (stanów, państw) było ponad 500 – największym był Hyderabad zamieszkany przez ponad 10 mln osób, a najmniejsze księstwa obejmowały obszar zaledwie kilkudziesięciu km²[1].

Indie niepodległe

Podział w latach 1947-1956

Po uzyskaniu niepodległości w 1947 roku Indie już w dzisiejszych granicach, podzielone zostały na stany (reforma zakończyła się w 1950 roku). Utworzonych zostało wtedy 29 stanów pogrupowanych w stany typu A, B, C i D. Poszczególny typ stanów posiadał różny typ władzy. Stany typu A (Asam, Bengal Zachodni, Bihar, Bombaj, Madhya Pradesh, Madras, Orisa, Pendżab i United Provinces (Uttar Pradesh)) miały własne wybieralne parlamenty i rządzone były przez rządy powoływane przez te parlamenty. Stany typu B (Dżammu i Kaszmir, Hyderabad, Madhya Bharat, Mysore, Patiala and East Punjab States Union (PEPSU), Radżastan, Saurashtra, Travancore-Cochin oraz Vindhya Pradesh) rządzone były przez radżpramuków (rodzaj tytularnego księcia). Stany typu C (Ajmer, Bhopal, Bilaspur, Cooch-Behar, Coorg, Delhi, Himachal Pradesh, Kutch, Manipur i Tripura) zarządzane były przez komisarza powoływanego przez władze centralne kraju. Stanem typu D były tylko Andamany i Nikobary, będące specjalnym terytorium[10].

W 1953 roku został utworzony stan typu A Andhra (wydzielony z Madrasu), w 1954 stan Bilaspur włączony został do Himachal Pradeshu, a w 1956 roku do Indii włączone zostały Indie Francuskie jako osobne terytorium pod nazwą Pondicherry (jedna z pięciu części Indii Francuskich, Chandernagore, przyłączona została do Indii już w roku 1950, a w roku 1954 wcielona została do stanu Bengal Zachodni)[11].

Reforma z 1956 roku

1 listopada 1956 roku weszła w życie reforma administracyjna. Zlikwidowane zostały stany typu A, B, C i D, a w zamian kraj podzielono na stany i terytoria związkowe. Obszary stanów zostały zmienione tak, aby pokrywały się z granicami etniczno-językowymi. Powstało 12 stanów (Asam, Bengal Zachodni, Bihar, Bombaj, Kerala, Madhya Pradesh, Madras, Mysore, Orisa, Pendżab, Radżastan i Uttar Pradesh) i 6 terytoriów związkowych (Delhi, Himachal Pradesh, Manipur, Tripura, Andamany i Nikobary oraz Lakkadiwy, Minicoy i Amindiwy)[12].

Zmiany po 1956 roku

Po reformie z 1956 roku liczba stanów i terytoriów nadal ulegała zmianom[11]:

Przyszłe zmiany

W Indiach żywe są ruchy separatystyczne dążące do utworzenia nowych stanów. Regiony dążące do utworzenia nowych stanów[11]:

  • Bodloand ze stanu Asam (obecnie istnieje region autonomiczny o nazwie Bodoland Territorial Areas District)
  • Bundelkhand ze stanów Uttar Pradesh i Madhya Pradesh
  • Dimaradźi ze stanu Asam
  • Delhi – nowy stan miałby powstać z podziału obecnego narodowego terytorium stołecznego na stan Delhi i narodowe terytorium stołeczne Nowe Delhi liczące ok. 43 km²
  • Gorkhaland ze stanu Bengal Zachodni
  • Harit Pradesh ze stanu Uttar Pradesh
  • Kaććh ze stanu Gudźarat
  • Tulu Nadu ze stanów Karnataka i Kerala
  • Vidarbha ze stanu Maharashtra
  • Vindhyanchal ze stanu Madhya Pradesh
  • Rozbicie Uttar Pradeshn na kilka nowych stanów
Obecne autonomiczne obszary w Indiach (bez de facto autonomicznej wyspy Sentinel Północny)

Znaczenie nazw stanów i terytoriów

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak Census of India 2011. Administrative Atlas of India. Nowe Delhi: Office of the Registrar General & Census Commissioner, India; Ministry of Home Affairs, Government of India, 2011. [dostęp 2012-11-13].
  2. Katarzyna Mill: System polityczny Indii (pol.). Portal Spraw Zagranicznych psz.pl, 2007-10-18. [dostęp 2012-11-19].
  3. The Constitution of India (ang.). Official Portal of the Indian Government, 2011. [dostęp 2012-11-19].
  4. a b c d e f g h i j k l m Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 4. Azja Południowa. Warszawa: Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, 2005. ISBN 83-239-9018-2.
  5. Statoid Factoids (ang.). Statoids. [dostęp 2012-11-14].
  6. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd ce cf cg ch ci cj ck cl cm cn co cp cq cr cs ct cu cv cw cx cy cz da db dc Robocza wersja wykazu polskich nazw geograficznych świata. Azja. Warszawa: Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wrzesień 2012, s. 23-25. [dostęp 2012-11-13].
  7. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd ce cf cg ch ci cj ck cl cm cn co Subdivisions of India in local languages Hindi, English, Assamese, Bengali, Bhojpuri, French, Gujarati, Kannada, Kashmiri, Konkani, Malayalam, Manipuri/Meitei, Marathi, Nepali, Oriya, Punjabi, Tamil, Telugu, and Urdu (ang.). Geonames. [dostęp 2012-11-13].
  8. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai 2011 Census of India, provisional population totals (ang.). Office of the Registrar General & Census Commissioner, 2012. [dostęp 2012-11-13].
  9. उड़ीसा (नाम परिवर्तन) विधेयक, 2010 [The Orissa (Alteration of Name) Bill, 2010] (hindi). Parliament of India, 2010-11-09. [dostęp 2012-11-14].
  10. The Constitution Of India First Edition (1950). Delhi: Metropolitan Book Company, 1950.
  11. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad States of India (ang.). Statoids, 2012-02-01. [dostęp 2012-11-13].
  12. States Reorganisation Act, 1956 (Act No. 37 of 1956). Parliament of India, 1956.
  13. Jan Grzenia: Słownik nazw geograficznych z odmianą i wyrazami pochodnymi. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 268. ISBN 978-83-01-15609-1.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Propozycja DA.svg
Autor: M.Komorniczak, Licencja: CC BY 3.0
Propozycja dla Dobry Artykuł dla PL.WIKI
Flag of India.svg
The Flag of India. The colours are saffron, white and green. The navy blue wheel in the center of the flag has a diameter approximately the width of the white band and is called Ashoka's Dharma Chakra, with 24 spokes (after Ashoka, the Great). Each spoke depicts one hour of the day, portraying the prevalence of righteousness all 24 hours of it.
LocationAsia.png
World map depicting Asia
Andhra Pradesh in India.svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location of state XY (see filename) in India
India administrative map 1956 PL.png
(c) Aotearoa z polskiej Wikipedii, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1956 roku. Autor Aotearoa
India administrative map 1966 PL.png
(c) Aotearoa at pl.wikipedia, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1966 roku. Autor Aotearoa
IN-LA.svg
Autor: RaviC, Licencja: CC BY-SA 4.0
Map showing the union territory of Ladakh shown in red. Opaque red colour shows the region of Ladakh administrated by India and Demqog; pink colour shows Aksai Chin. Demqog and Aksai Chin are administrated by China and claimed by India. Uses File:India grey.svg.
Indie 2006.png
(c) Aotearoa, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 2000 roku. Podano polskie nazwy jednostek administracyjnych i ich stolic w formie zalecanej przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych (http://ksng.gugik.gov.pl/pliki/wpngs_azja.pdf), w przypadku braku takich nazw, podano nazwy angielskie
Emblem of India.svg
The National w:Emblem of India is derived from the time of the Emperor Ashoka. The emblem is a replica of the Lion of Sarnath, near Varanasi in Uttar Pradesh. The Lion Capital was erected in the third century BC by Emperor Ashoka to mark the spot where Buddha first proclaimed his gospel of peace and emancipation to the four quarters of the universe. The national emblem is thus symbolic of contemporary India’s reaffirmation of its ancient commitment to world peace and goodwill. The four lions(one hidden from view ) – symbolising power, courage and confidence- rest on a circular abacus. The abacus is girded by four smaller animals—Guardians of the four directions: The Lion of the North, The Horse of the West, The Bull of the South and The Elephant of the East. The abacus rests on a lotus in full bloom, exemplifying the fountainhead of life and creative inspiration. The motto 'Satyameva Jayate' inscribed below the emblem in Devanagari script means 'truth alone triumphs'.
India administrative map 1961 PL.png
(c) Aotearoa z polskiej Wikipedii, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1961 roku. Autor Aotearoa
India administrative map 1972 PL.png
(c) Aotearoa at pl.wikipedia, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1972 roku. Autor Aotearoa
British Indian Empire 1909 Imperial Gazetteer of India.jpg
Map of the British Indian Empire from Imperial Gazetteer of India
India administrative map 1960 PL.png
(c) Aotearoa at pl.wikipedia, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1960 roku. Autor Aotearoa
India administrative map 1975 PL.png
(c) Aotearoa at pl.wikipedia, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1975 roku. Autor Aotearoa
Chhattisgarh in India.svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location of Chhattisgarh in India
India administrative map 1957 PL.png
(c) Aotearoa z polskiej Wikipedii, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1957 roku. Autor Aotearoa
Goa in India (special marker) (claimed and disputed hatched).svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location of state XY (see filename) in India
Chandigarh in India.png
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Lakshadweep in India.svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location of state XY (see filename) in India
Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu in India (claimed and disputed hatched).svg
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location of the Union territory Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu in India
IN-JK (2019).svg
Autor: RaviC, Licencja: CC BY-SA 4.0
Map showing the bifurcated of the union territory of Jammu and Kashmir in 2019 shown in red. Claimed, but not administered portions shaded. Uses File:India grey.svg.
NE Autonomous divisions of India.svg
Autor: RaviC, Licencja: CC BY-SA 4.0
Map of North East India's autonomous divisions.

Self made, with use of the following existing images:

Missing information on the following divisions due to lack of information about boundaries:

Assam:

  • Deori Autonomous Council
  • Mising
  • Rabha Hasong
  • Sonowal Kachari Autonomous Council
  • Thengal Kachari Autonomous Council
  • Tiwa Autonomous Council

Manipur:

  • Churachandpur
  • Chandel
  • Senapati
  • Tamenglong
  • Ukhrul
Telangana in India.svg
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location of state XY (see filename) in India
India administrative map 1999 PL.png
(c) Aotearoa at pl.wikipedia, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1999 roku. Autor Aotearoa