Podział administracyjny Indii

Podział administracyjny Indii obowiązujący od czerwca 2020 roku
Indie
Godło Indii
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Indii

Wikiprojekt Polityka

Indie są parlamentarną republiką związkową dzielącą się na 28 stanów i 8 terytoriów (7 terytoriów związkowych i jedno narodowe terytorium stołeczne). Stany i terytoria dzielą się następnie na dystrykty, których w 2011 roku było 640[1].

Stany posiadają własne organy ustawodawcze i wykonawcze. Na czele władz stanowych stoi gubernator, który jest mianowany przez prezydenta Indii na pięcioletnią kadencję. Gubernator mianuje stanowy rząd z premierem na czele, spośród partii, która wygrała wybory. Stany posiadają 1- lub 2-izbowe parlamenty. Izba niższa stanowego parlamentu zwana jest vidhan sabha i, według indyjskiego prawa, może składać się od 60 do 500 posłów. Wybierana jest ona w wyborach powszechnych na 5 lat. Izba wyższa parlamentu zwana jest vidhan parishad i wybierana jest na sześcioletnie kadencje, z tym, że co 2 lata wymieniana jest trzecia część składu izby. Parlamentom stanowym podlegają wszelkie sprawy z wyjątkiem polityki zagranicznej, obrony, handlu zagranicznego i obywatelstwa (zastrzeżone dla parlamentu związkowego Indii)[2][3].

Terytoriami związkowymi oraz narodowym terytorium stołecznym zarządzają przedstawiciele rządu Indii – komisarze lub administratorzy. Niektóre z terytoriów posiadają własne parlamenty i rządy, lecz mają one znacznie ograniczone uprawnienia, mniejsze terytoria nie posiadają tych organów władzy. W terytoriach obowiązują prawa związkowe.

W poszczególnych stanach i terytoriach poza ogólnoindyjskimi językami oficjalnymi, czyli hindi i angielskim, mogą obowiązywać dodatkowe języki oficjalne.

Stany i terytoria

Stany Indii (ang. state, hindi प्रांतprant[4]) są znacznie zróżnicowane. Największe z nich pod względem liczby ludności są największymi jednostkami administracyjnymi świata – wśród dziesięciu najludniejszych jednostek administracyjnych świata pięć to właśnie stany Indii. (Uttar Pradesh z ludnością liczącą niemal 200 mln jest na pierwszym miejscu w tym rankingu, Maharashtra zajmuje miejsce trzecie, Bihar szóste, Bengal Zachodni siódme, a Andhra Pradesh ósme)[5].

Pod względem powierzchni największe z indyjskich stanów dorównują krajom europejskim (np. największy ze stanów, Radżastan jest większy od Polski). Najmniejsze stany nie przekraczają zaś kilku tysięcy km² powierzchni.

Terytoria (ang. territory, hindi केन्द्रीय सरकारkendrija sarkar) są mniej zróżnicowane od stanów – pod względem powierzchni nie przekraczają kilku tysięcy km², a pod względem ludności nie przekraczają 1,25 mln osób (wyjątkiem jest Delhi liczące ponad 16 mln mieszkańców).

W poniższym zestawieniu nazwy jednostek administracyjnych podano w wersji polskiej (jeżeli istnieje polski egzonim), wersji angielskiej (ang.), wersji hindi (w zapisie oryginalnym, w polskiej transkrypcji – trb. i w transliteracji – trl.) oraz w językach stanowych. W podobny sposób podano nazwy stolic.

Lp.Stannazwa polskanazwa angielskanazwa hindinazwa w dodatkowych językachstolicaliczba dystryktówludnośćobszarlokalizacja
Stany
1Andhra Pradeshbrak[6]Andhra Pradeshआंध्र प्रदेश[7] (trb.: Andhra Pradeś, trl.: Āṁdhra Pradeś)[4]nazwa telugu: ఆంధ్ర ప్రదేశ్[7]


nazwa urdu: آندھرا پردیش[7]

tymczasowo (przez 10 lat od czerwca 2014) Hajdarabad (pol.)[6], Hyderabad (ang.), हैदराबाद (hindi – trb.: Hajdarabad, trl.: Haidarābād), హైదరాబాదు (telugu), حیدر آباد (urdu)[7]13[1]49 378 776 (2011) (po odjęciu liczby mieszkańców stanu Telangana)[8]161 974 km² (po odjęciu powierzchni stanu Telangana)
Andhra Pradesh in India.svg
2Arunachal Pradeshbrak[6]Arunachal Pradeshअरुणाचल प्रदेश[7] (trb.: Arunaćal Pradeś, trl.: Aruṇācal Pradeś)[4]Itanagar (ang.), ईटानगर (hindi – trb.: Itanagar, trl.: Īṭānagar)[7] – brak nazwy polskiej[6]16[1]1 382 611 (2011)[8]83 578 km²
Arunachal Pradesh in India (claimed and disputed hatched).svg
3AsamAsam[6]Assamअसम[7] (trb.: Asam, trl.: Asam)[6]nazwa assamska: অসম[7] (trb.: Asam, trl.: Osam)[6]Dispur (ang.), दिसपुर (hindi – trb.: Dispur, trl.: Dispur), দিসপুর (assamski)[7] – brak nazwy polskiej[6]27[1]31 169 272 (2011)[8]78 523 km²
Assam in India (claimed and disputed hatched).svg
4Bengal ZachodniBengal Zachodni[6]West Bengalपश्चिम बंगाल[7] (trb.: Paśćim Bangal, trl.: Paścim Baṁgāl)[6]nazwa bengalska: পশ্চিম বঙ্গ[7] (trb.: Paśćim Bongo, trl.: Paścim Baṅga)[6]Kolkata (Kalkuta) (pol.)[6], Kolkata (ang.), कोलकाता (hindi – trb.: Kolkata, trl.: Kolkātā), কলকাতা (bengalski)[7]19[1]91 347 736 (2011)[8]87 853 km²
West Bengal in India (claimed and disputed hatched).svg
5BiharBihar[6]Biharबिहार[7] (trb.: Bihar, trl.: Bihār)[6]Patna (ang.), पटना (hindi – trb.: Patna, trl.: Paṭnā)[7] – brak nazwy polskiej[6]38[1]103 804 637 (2011)[8]99 199 km²
Bihar in India (claimed and disputed hatched).svg
6Chhattisgarhbrak[6]Chhattisgarhछत्तीसगढ़[7] (trb.: Ćhattisgarh, trl.: Chattīsgaṛh)[4]Raipur (ang.), रायपुर (hindi – trb.: Rajpur, trl.: Rāypur)[7] – brak nazwy polskiej[6]18[1]25 540 196 (2011)[8]146 361 km²
Chhattisgarh in India.svg
7GoaGoa[6]Goaगोवा[7] (trb.: Gowa, trl.: Govā)[6]nazwa konkani: गोंय[7] (trb.: Gonja, trl.: Goṁya)[6]Panaji (ang.), पणजी (hindi – trb.: Panadźi, trl.: Paṇajī), पणजी (konkani)[7] – brak nazwy polskiej[6]2[1]1 457 723 (2011)[8]3702 km²
Goa in India (special marker) (claimed and disputed hatched).svg
8GudźaratGudźarat[6]Gujaratगुजरात[7] (trb.: Gudźarat, trl.: Gujarāt)[6]nazwa gudźarati: ગુજરાત[7] (trb.: Gudźarat, trl.: Gujarāt)[6]Gandhinagar (ang.), गांधीनगर (hindi – trb.: Gandhinagar, trl.: Gāṃdhīnagar), ગાંધીનગર (gudźarati)[7] – brak nazwy polskiej[6]26[1]60 383 628 (2011)[8]195 984 km²
Gujarat in India (claimed and disputed hatched).svg
9Haryanabrak[6]Haryanaहरियाणा[7] (trb.: Harijana, trl.: Hariyāṇā)[4]Czandigarh (pol.)[6]; Chandigarh (ang.), चंडीगढ़ (hindi – trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh)[7]21[1]25 353 081 (2011)[8]44 222 km²
Haryana in India (claimed and disputed hatched).svg
10Himachal Pradeshbrak[6]Himachal Pradeshहिमाचल प्रदेश[7] (trb.: Himaćal Pradeś, trl.: Himācal Pradeś)[4]Shimla (ang.), शिमला (hindi – trb.: Śimla, trl.: Śimlā)[7] – brak nazwy polskiej[6]12[1]6 856 509 (2011)[8]55 673 km²
Himachal Pradesh in India (claimed and disputed hatched).svg
11Jharkhandbrak[6]Jharkhandझारखंड[7] (trb.: Dźharkhand, trl.: Jhāṛkhaṁḍ)[4]Ranchi (ang.), रांची (hindi – trb.: Rańći, trl.: Rāṁcī)[7] – brak nazwy polskiej[6]24[1]31 169 272 (2011)[8]74 677 km²
Jharkhand in India (claimed and disputed hatched).svg
12KarnatakaKarnataka[6]Karnatakaकर्नाटक[7] (trb.: Karnataka, trl.: Karṇāṭaka)[6]nazwa kannada: ಕರ್ನಾಟಕ[7] (trb.: Karnataka, trl.: Karṇāṭaka)[6]Bangalore (ang.), बंगलूर (hindi – trb.: Bangalur, trl.: Baṁgalūr), ಬೆಂಗಳೂರು (kannada)[7] – brak nazwy polskiej[6]30[1]61 130 704 (2011)[8]191 773 km²
Karnataka in India (claimed and disputed hatched).svg
13KeralaKerala[6]Keralaकेरल[7] (trb.: Kerala, trl.: Kerala)[6]nazwa malajalam: കേരളം[7] (trb.: Keralam, trl.: Kēraḷaṁ)[6]Thiruvananthapuram (ang.), तिरुवनंतपुरम (hindi – trb.: Tiruwanantapuram, trl.: Tiruvanaṁtapuram), തിരുവനന്തപുരം (malajalam)[7] – brak nazwy polskiej[6]14[1]33 387 677 (2011)[8]38 864 km²
Kerala in India (claimed and disputed hatched).svg
14Madhya Pradeshbrak[6]Madhya Pradeshमध्य प्रदेश[7] (trb.: Madhja Pradeś, trl.: Madhya Pradeś)[4]Bhopal (ang.), भोपाल (hindi – trb.: Bhopal, trl.: Bhopāl)[7] – brak nazwy polskiej[6]50[1]72 597 565 (2011)[8]296 480 km²
Madhya Pradesh in India (claimed and disputed hatched).svg
15MaharasztraMaharasztra[6]Maharashtraमहाराष्ट्र[7] (trb.: Maharasztra, trl.: Mahārāṣṭra)[6]nazwa marathi: महाराष्ट्र[7] (trb.: Maharasztra, trl.: Mahārāṣṭra)[6]Mumbaj (Bombaj) (pol.)[6], Mumbai (ang.), मुंबई (hindi – trb.: Mumbaj, trl.: Muṁbaī), मुंबई (marathi)[7]35[1]112 372 972 (2011)[8]307 762 km²
Maharashtra in India (claimed and disputed hatched).svg
16ManipurManipur[6]Manipurमणिपुर[7] (trb.: Manipur, trl.: Maṇipur)[6]nazwa manipuri: মনিপুর[7] (trb.: Manipur, trl.: Manipur)[6]Imphal (ang.), इम्फाल (hindi – trb.: Imphal, trl.: Iṁphāl), ঈম্ফাল্ (manipuri)[7] – brak nazwy polskiej[6]9[1]2 721 756 (2011)[8]22 356 km²
Manipur in India (claimed and disputed hatched).svg
17Meghalayabrak[6]Meghalayaमेघालय[7] (trb.: Meghalaja, trl.: Meghālaya)[4]Shillong (ang.), शिलांग (hindi – trb.: Śilang, trl.: Śilāṁg)[7] – brak nazwy polskiej[6]7[1]2 964 007 (2011)[8]22 489 km²
Meghalaya in India (claimed and disputed hatched).svg
18Mizorambrak[6]Mizoramमिज़ोरम[7] (trb.: Mizoram, trl.: Mizorām)[4]Aizawl (ang.), आइज़ोल (hindi – trb.: Aizol, trl.: Āizol)[7] – brak nazwy polskiej[6]8[1]1 091 014 (2011)[8]21 087 km²
Mizoram in India (claimed and disputed hatched).svg
19NagalandNagaland[6]Nagalandनागालैंड[7] (trb.: Nagalaind, trl.: Nāgālaiṁḍ)[6]Kohima (ang.), कोहिमा (hindi – trb.: Kohima, trl.: Kohīmā)[7] – brak nazwy polskiej[6]11[1]1 980 602 (2011)[8]16 527 km²
Nagaland in India (claimed and disputed hatched).svg
20OrisaOrisa[6]Odisha (do 2011 Orissa)ओड़िशा[9] (trb.: Oriśa, trl.: Oṛīśā)[6]nazwa orija: ଓଡ଼ିଶା[7] (trb.: Oriśa, trl.: Oṛīśā)[6]Bhubaneswar (ang.), भुवनेश्वर (hindi – trb.: Bhubaneśwar, trl.: Bhuvaneśvar), ଭୁବନେଶ୍ବର (orija)[7] – brak nazwy polskiej[6]30[1]41 947 358 (2011)[8]155 782 km²
Orissa in India (claimed and disputed hatched).svg
21PendżabPendżab[6]Punjabपंजाब[7] (trb.: Pańdźab, trl.: Paṁjāb)[6]nazwa pendżabska: ਪੰਜਾਬ[7] (trb.: Pańdźab, trl.: Paṁjāb)[6]Czandigarh (pol.)[6]; Chandigarh (ang.), चंडीगढ़ (hindi – trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (pendżabski)[7]20[1]27 704 236 (2011)[8]50 362 km²
Punjab in India (claimed and disputed hatched).svg
22RadżastanRadżastan[6]Rajasthanराजस्थान[7] (trb.: Radźasthan, trl.: Rājasthān)[6]Jaipur (ang.), जयपुर (hindi – trb.: Dźajpur, trl.: Jaypur)[7] – brak nazwy polskiej[6]33[1]68 621 012 (2011)[8]342 214 km²
Rajasthan in India (claimed and disputed hatched).svg
23Sikkimbrak[6]Sikkimसिक्किम[7] (trb.: Sikkim, trl.: Sikkim)nazwa nepalska: सिक्किम[7] (trb.: Sikkim, trl.: Sikkim)Gangtok (ang.), गंगटोक (hindi – trb.: Gangtok, trl.: Gāṁgtok), गान्तोक (nepalski)[7] – brak nazwy polskiej[6]4[1]607 688 (2011)[8]7299 km²
Sikkim in India (claimed and disputed hatched).svg
24TamilnaduTamilnadu[6]Tamil Naduतमिलनाड[7] (trb.: Tamilnad, trl.: Tamilnād)[4]nazwa tamilska: தமிழ் நாடு[7]Ćennaj (Madras) (pol.)[6], Chennai (ang.), चेन्नई (hindi – trb.: Ćennaj, trl.: Cennai), சென்னை (tamilski)[7]32[1]72 138 958 (2011)[8]130 069 km²
Tamil Nadu in India (claimed and disputed hatched).svg
25Telanganabrak[6]Telangananazwa telugu: తెలంగాణ[7]


nazwa urdu: تلنگانہ[7]

Hajdarabad (pol.)[6], Hyderabad (ang.), हैदराबाद (hindi – trb.: Hajdarabad, trl.: Haidarābād), హైదరాబాదు (telugu), حیدر آباد (urdu)[7]10[1]35 286 757 (2011)[8]114 840 km²
26TripuraTripura[6]Tripuraत्रिपुरा[7] (trb.: Tripura, trl.: Tripurā)[6]nazwa bengalska: ত্রিপুরা[7] (trb.: Tripura, trl.: Tripurā)[6]Agartala (ang.), अगरतला (hindi – trb.: Agartala, trl.: Agartalā), আগরতলা (bengalski)[7] – brak nazwy polskiej[6]4[1]3 671 032 (2011)[8]10 477 km²
Tripura in India (claimed and disputed hatched).svg
27Uttarakhandbrak[6]Uttarakhand (do 2007 Uttaranchal)उत्तराखंड[7] (trb.: Uttarakhand, trl.: Uttarākhaṁḍ)Dehradun (ang.), देहरादून (hindi – trb.: Dehradun, trl.: Dehrādūn)[7] – brak nazwy polskiej[6]13[1]10 116 752 (2011)[8]51 125 km²
Uttarakhand in India (claimed and disputed hatched).svg
28Uttar Pradeshbrak[6]Uttar Pradeshउत्तर प्रदेश[7] (trb.: Uttar Pradeś, trl.: Uttar Pradeś)[4]Lucknow (ang.), लखनऊ (hindi – trb.: Lakhnau, trl.: Lakhnaū)[7] – brak nazwy polskiej[6]71[1]199 581 477 (2011)[8]243 288 km²
Uttar Pradesh in India (claimed and disputed hatched).svg
Terytoria związkowe
1Andamany i NikobaryAndamany i Nikobary[6]Andaman and Nicobar Islandsअंडमान और निकोबार द्वीपसमूह[7] (trb.: Andaman aur Nikobar Dwip-samuh, trl.: Aṁḍamān aur Nikobār Dvīp-samūh)[6]Port Blair (pol.)[6], Port Blair (ang.), पोर्ट ब्लेयर (hindi – trb.: Port Blejar, trl.: Porṭ Bleyar)[7]3[1]379 944 (2011)[8]8293 km²
Andaman and Nicobar Islands in India (claimed and disputed hatched).svg
2CzandigarhCzandigarh[6]Chandigarhचंडीगढ़[7] (trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh)[6]nazwa pendżabska: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ[7] (trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh)[6]Czandigarh (pol.)[6]; Chandigarh (ang.), चंडीगढ़ (hindi – trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (pendżabski)[7]1[1]1 054 686 (2011)[8]114 km²
Chandigarh in India.png
3Dadra i Nagarhaweli oraz Daman i Diu (Dadra, Nagarhaweli, Daman i Diu)Dadra, Nagarhaweli, Daman i Diu[6]Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diuदादरा एवं नगर हवेली एवं दमन एवं दीव[7] (trb.: Dadra aur Nagar Haweli Daman aur Diw, trl.: Dādrā aur Nagar Havelī Damaṇ aur Dīv)[6]nazwa gudźarati: દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ[7] (trb.: Dadra ane Nagar Haweli Daman ane Diw, trl.: Dādrā ane Nagar Havelī Damaṇ ane Dīv)[6]Daman (ang.), दमन (hindi – trb.: Daman, trl.: Daman), દમણ (gudźarati)[6]3[1]585 764 (2011)[8]603 km²
4Dżammu i KaszmirDżammu i Kaszmir[6]Jammu and Kashmirजम्मू और कश्मीर[7] (trb.: Dźammu aur Kaśmir, trl.: Jammū aur Kaśmīr)[6]nazwa kaszmirska: جۄم تٕ کٔشېر[7]


nazwa urdu: جموں و کشمیر[7] (trb.: Dźammun wa Kaśmir, trl.:Jammūn va Kaśmīr)[6]

Śrinagar (pol.)[6], Srinagar (ang.), श्रीनगर (hindi – trb.: Śrinagar, trl.: Śrīnagar), سِرېنَگَر (kaszmirski), سرینگر (urdu)[7]; Dżammu (pol.)[6], Jammu (ang.), जम्मू (hindi – trb.: Dźammu, trl.: Jammū), جۄم (kaszmirski), جموں (urdu)[7] – stan posiada dwie stolice2012 548 433 (2011)[8]42 241 km²
5LadakhLadakhLadakhलद्दाख़nazwa ladakhi: ལ་དྭགས་ (Wylie: la-dwags)Leh (ang.), लेह (hindi – trb.: Leh)– Leh2274 289 (2011)59 146 km² (ok. 38 000 zajmuje Aksai Chin)
6LakszadiwyLakszadiwy[6]Lakshadweepलक्षद्वीप[7] (trb.: Lakszadwip, trl.: Lakṣadvīp)[6]nazwa malajalam: ലക്ഷദ്വീപ്[7]Kavaratti (ang.), कवरत्ती (hindi – trb.: Kawaratti, trl.: Kavāratti), കവരത്തി (malajalam)[7] – brak nazwy polskiej[6]1[1]64 429 (2011)[8]32 km²
Lakshadweep in India.svg
7Puducherrybrak[6]Puducherry (do 2006 Pondicherry)पुडुचेरी[7] (trb.: Puduććeri, trl.: Puducceri)[4]nazwa tamilska: புதுச்சேரி[7]


nazwa francuska: Pondichéry

Puducherry (ang.), पुडुचेरी (hindi – trb.: Puduććeri, trl.: Puducceri), புதுச்சேரி (tamilski), Pondichéry (francuski)[7] – brak nazwy polskiej[6]4[1]1 244 464 (2011)[8]492 km²
Puducherry in India (special marker) (claimed and disputed hatched).svg
Terytoria związkowe
1DelhiDelhi, Terytorium Stołeczne Delhi[6]Delhi, National Capital Territory of Delhiदिल्ली[7], राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र दिल्ली (trb.: Dilli, trl.: Dillī; trb. Rasztrij Radźdhani Kszetr Dilli, trl. Rāṣṭrīy Rājadhānī Kṣetr Dillī)[6]nazwa pendżabska: ਦਿੱਲੀ[7] (trb.: Dilli, trl.: Dillī)[6]


nazwa urdu: دہلی[7] (trb.: Dilli, trl.: Dillī)[6]

Delhi (pol.)[6]; Delhi (ang.), दिल्ली (hindi – trb.: Dilli, trl.: Dillī), ਦਿੱਲੀ (pendżabski – trb.: Dilli, trl.: Dillī), دہلی (urdu – trb.: Dilli, trl.: Dillī)[7]9[1]16 753 235 (2011)[8]1485 km²
National Capital Territory of Delhi in India (claimed and disputed hatched).svg
Zobacz też: Narodowy Region Stołeczny Delhi

Dystrykty

Dystrykty są jednostkami administracyjnymi drugiego rzędu. Każdy stan i terytorium Indii składa się z dystryktów, których liczba jest zróżnicowana. Z tylko jednego dystryktu składają się terytoria Czandigarh, Dadra i Nagarhaweli i Lakszadiwy. Najwięcej dystryktów (71) wchodzi w skład stanu Uttar Pradesh.

Dystrykty są silnie zróżnicowane pod względem powierzchni i liczby ludności. Najwięcej osób zamieszkuje dystrykt Delhi (w 2001 roku 13 782 976 osób), a najmniej dystrykt Yanam leżący w terytorium Puducherry (w 2001 roku 31 362). Największy obszar zajmuje natomiast dystrykt Leh znajdujący się w stanie Dżammu i Kaszmir (82 665 km²), a najmniejszy dystrykt Mahé leżący w terytorium Puducherry (9 km²). Dystrykt Leh jest również najrzadziej zamieszkanym dystryktem (1,4 os./km²), największa gęstość zaludnienia występuje natomiast w dystrykcie Mumbaj w stanie Maharashtra (48 215 os./km²).

Historia

Okres przed uzyskaniem niepodległości

Podział administracyjny Indii w 1909 roku
Podział administracyjny Indii w 1956 roku
Podział administracyjny Indii w 1957 roku
Podział administracyjny Indii w 1960 roku
Podział administracyjny Indii w 1961 roku
Podział administracyjny Indii w 1966 roku
Podział administracyjny Indii w 1972 roku
Podział administracyjny Indii w 1975 roku
Podział administracyjny Indii w 1987 roku
Podział administracyjny Indii w 2000 roku

Indie Brytyjskie w okresie kolonialnym obejmowały obszary dzisiejszych Indii, Pakistanu, Bangladeszu, Bhutanu i Birmy (Birma została administracyjnie odłączona od Indii w 1937). Poza obszarem Indii Brytyjskich znajdowały się obszary Indii Francuskich (5 niewielkich enklaw: Puducherry, Chandernagore, Yanam, Karikal i Mahé) oraz Indii Portugalskich (obszar Goa oraz 4 enklaw: Diu, Daman, Dadra, Nagarhaweli)[1].

Indie w owym czasie podzielone były na prowincje administrowane bezpośrednio przez władze brytyjskie i księstwa rządzone przez lokalnych władców, pozostające pod brytyjskim protektoratem. Prowincji było sześć, lecz przed samym uzyskaniem niepodległości liczba ta została zwiększona do 17. Księstw (stanów, państw) było ponad 500 – największym był Hyderabad zamieszkany przez ponad 10 mln osób, a najmniejsze księstwa obejmowały obszar zaledwie kilkudziesięciu km²[1].

Indie niepodległe

Podział w latach 1947-1956

Po uzyskaniu niepodległości w 1947 roku Indie już w dzisiejszych granicach, podzielone zostały na stany (reforma zakończyła się w 1950 roku). Utworzonych zostało wtedy 29 stanów pogrupowanych w stany typu A, B, C i D. Poszczególny typ stanów posiadał różny typ władzy. Stany typu A (Asam, Bengal Zachodni, Bihar, Bombaj, Madhya Pradesh, Madras, Orisa, Pendżab i United Provinces (Uttar Pradesh)) miały własne wybieralne parlamenty i rządzone były przez rządy powoływane przez te parlamenty. Stany typu B (Dżammu i Kaszmir, Hyderabad, Madhya Bharat, Mysore, Patiala and East Punjab States Union (PEPSU), Radżastan, Saurashtra, Travancore-Cochin oraz Vindhya Pradesh) rządzone były przez radżpramuków (rodzaj tytularnego księcia). Stany typu C (Ajmer, Bhopal, Bilaspur, Cooch-Behar, Coorg, Delhi, Himachal Pradesh, Kutch, Manipur i Tripura) zarządzane były przez komisarza powoływanego przez władze centralne kraju. Stanem typu D były tylko Andamany i Nikobary, będące specjalnym terytorium[10].

W 1953 roku został utworzony stan typu A Andhra (wydzielony z Madrasu), w 1954 stan Bilaspur włączony został do Himachal Pradeshu, a w 1956 roku do Indii włączone zostały Indie Francuskie jako osobne terytorium pod nazwą Pondicherry (jedna z pięciu części Indii Francuskich, Chandernagore, przyłączona została do Indii już w roku 1950, a w roku 1954 wcielona została do stanu Bengal Zachodni)[11].

Reforma z 1956 roku

1 listopada 1956 roku weszła w życie reforma administracyjna. Zlikwidowane zostały stany typu A, B, C i D, a w zamian kraj podzielono na stany i terytoria związkowe. Obszary stanów zostały zmienione tak, aby pokrywały się z granicami etniczno-językowymi. Powstało 12 stanów (Asam, Bengal Zachodni, Bihar, Bombaj, Kerala, Madhya Pradesh, Madras, Mysore, Orisa, Pendżab, Radżastan i Uttar Pradesh) i 6 terytoriów związkowych (Delhi, Himachal Pradesh, Manipur, Tripura, Andamany i Nikobary oraz Lakkadiwy, Minicoy i Amindiwy)[12].

Zmiany po 1956 roku

Po reformie z 1956 roku liczba stanów i terytoriów nadal ulegała zmianom[11]:

Przyszłe zmiany

W Indiach żywe są ruchy separatystyczne dążące do utworzenia nowych stanów. Regiony dążące do utworzenia nowych stanów[11]:

  • Bodloand ze stanu Asam (obecnie istnieje region autonomiczny o nazwie Bodoland Territorial Areas District)
  • Bundelkhand ze stanów Uttar Pradesh i Madhya Pradesh
  • Dimaradźi ze stanu Asam
  • Delhi – nowy stan miałby powstać z podziału obecnego narodowego terytorium stołecznego na stan Delhi i narodowe terytorium stołeczne Nowe Delhi liczące ok. 43 km²
  • Gorkhaland ze stanu Bengal Zachodni
  • Harit Pradesh ze stanu Uttar Pradesh
  • Kaććh ze stanu Gudźarat
  • Tulu Nadu ze stanów Karnataka i Kerala
  • Vidarbha ze stanu Maharashtra
  • Vindhyanchal ze stanu Madhya Pradesh
  • Rozbicie Uttar Pradeshn na kilka nowych stanów
Obecne autonomiczne obszary w Indiach (bez de facto autonomicznej wyspy Sentinel Północny)

Znaczenie nazw stanów i terytoriów

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak Census of India 2011. Administrative Atlas of India. Nowe Delhi: Office of the Registrar General & Census Commissioner, India; Ministry of Home Affairs, Government of India, 2011. [dostęp 2012-11-13].
  2. Katarzyna Mill: System polityczny Indii (pol.). Portal Spraw Zagranicznych psz.pl, 2007-10-18. [dostęp 2012-11-19].
  3. The Constitution of India (ang.). Official Portal of the Indian Government, 2011. [dostęp 2012-11-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-03-14)].
  4. a b c d e f g h i j k l m Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 4. Azja Południowa. Warszawa: Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, 2005. ISBN 83-239-9018-2.
  5. Statoid Factoids (ang.). Statoids. [dostęp 2012-11-14].
  6. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd ce cf cg ch ci cj ck cl cm cn co cp cq cr cs ct cu cv cw cx cy cz da db dc Robocza wersja wykazu polskich nazw geograficznych świata. Azja. Warszawa: Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wrzesień 2012, s. 23-25. [dostęp 2012-11-13].
  7. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd ce cf cg ch ci cj ck cl cm cn co Subdivisions of India in local languages Hindi, English, Assamese, Bengali, Bhojpuri, French, Gujarati, Kannada, Kashmiri, Konkani, Malayalam, Manipuri/Meitei, Marathi, Nepali, Oriya, Punjabi, Tamil, Telugu, and Urdu (ang.). Geonames. [dostęp 2012-11-13].
  8. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai 2011 Census of India, provisional population totals (ang.). Office of the Registrar General & Census Commissioner, 2012. [dostęp 2012-11-13].
  9. उड़ीसा (नाम परिवर्तन) विधेयक, 2010 [The Orissa (Alteration of Name) Bill, 2010] (hindi). Parliament of India, 2010-11-09. [dostęp 2012-11-14].
  10. The Constitution Of India First Edition (1950). Delhi: Metropolitan Book Company, 1950.
  11. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad States of India (ang.). Statoids, 2012-02-01. [dostęp 2012-11-13].
  12. States Reorganisation Act, 1956 (Act No. 37 of 1956). Parliament of India, 1956.
  13. Jan Grzenia: Słownik nazw geograficznych z odmianą i wyrazami pochodnymi. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 268. ISBN 978-83-01-15609-1.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Flag of India.svg
The Flag of India. The colours are saffron, white and green. The navy blue wheel in the center of the flag has a diameter approximately the width of the white band and is called Ashoka's Dharma Chakra, with 24 spokes (after Ashoka, the Great). Each spoke depicts one hour of the day, portraying the prevalence of righteousness all 24 hours of it.
Andhra Pradesh in India.svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location of state XY (see filename) in India
India administrative map 1956 PL.png
(c) Aotearoa z polskiej Wikipedii, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1956 roku. Autor Aotearoa
India administrative map 1966 PL.png
(c) Aotearoa at pl.wikipedia, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1966 roku. Autor Aotearoa
IN-LA.svg
Autor: RaviC, Licencja: CC BY-SA 4.0
Map showing the union territory of Ladakh shown in red. Opaque red colour shows the region of Ladakh administrated by India and Demqog; pink colour shows Aksai Chin. Demqog and Aksai Chin are administrated by China and claimed by India. Uses File:India grey.svg.
Indie 2006.png
(c) Aotearoa, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 2000 roku. Podano polskie nazwy jednostek administracyjnych i ich stolic w formie zalecanej przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych (http://ksng.gugik.gov.pl/pliki/wpngs_azja.pdf), w przypadku braku takich nazw, podano nazwy angielskie
Emblem of India.svg
The National w:Emblem of India is derived from the time of the Emperor Ashoka. The emblem is a replica of the Lion of Sarnath, near Varanasi in Uttar Pradesh. The Lion Capital was erected in the third century BC by Emperor Ashoka to mark the spot where Buddha first proclaimed his gospel of peace and emancipation to the four quarters of the universe. The national emblem is thus symbolic of contemporary India’s reaffirmation of its ancient commitment to world peace and goodwill. The four lions(one hidden from view ) – symbolising power, courage and confidence- rest on a circular abacus. The abacus is girded by four smaller animals—Guardians of the four directions: The Lion of the North, The Horse of the West, The Bull of the South and The Elephant of the East. The abacus rests on a lotus in full bloom, exemplifying the fountainhead of life and creative inspiration. The motto 'Satyameva Jayate' inscribed below the emblem in Devanagari script means 'truth alone triumphs'.
India administrative map 1961 PL.png
(c) Aotearoa z polskiej Wikipedii, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1961 roku. Autor Aotearoa
India administrative map 1972 PL.png
(c) Aotearoa at pl.wikipedia, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1972 roku. Autor Aotearoa
British Indian Empire 1909 Imperial Gazetteer of India.jpg
Map of the British Indian Empire from Imperial Gazetteer of India
India administrative map 1960 PL.png
(c) Aotearoa at pl.wikipedia, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1960 roku. Autor Aotearoa
India administrative map 1975 PL.png
(c) Aotearoa at pl.wikipedia, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1975 roku. Autor Aotearoa
Chhattisgarh in India.svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location of Chhattisgarh in India
India administrative map 1957 PL.png
(c) Aotearoa z polskiej Wikipedii, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1957 roku. Autor Aotearoa
Goa in India (special marker) (claimed and disputed hatched).svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location of state XY (see filename) in India
Chandigarh in India.png
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Lakshadweep in India.svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location of state XY (see filename) in India
Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu in India (claimed and disputed hatched).svg
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location of the Union territory Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu in India
IN-JK (2019).svg
Autor: RaviC, Licencja: CC BY-SA 4.0
Map showing the bifurcated of the union territory of Jammu and Kashmir in 2019 shown in red. Claimed, but not administered portions shaded. Uses File:India grey.svg.
NE Autonomous divisions of India.svg
Autor: RaviC, Licencja: CC BY-SA 4.0
Map of North East India's autonomous divisions.

Self made, with use of the following existing images:

Missing information on the following divisions due to lack of information about boundaries:

Assam:

  • Deori Autonomous Council
  • Mising
  • Rabha Hasong
  • Sonowal Kachari Autonomous Council
  • Thengal Kachari Autonomous Council
  • Tiwa Autonomous Council

Manipur:

  • Churachandpur
  • Chandel
  • Senapati
  • Tamenglong
  • Ukhrul
LocationAsia.png
World map depicting Asia
Telangana in India.svg
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location of state XY (see filename) in India
India administrative map 1999 PL.png
(c) Aotearoa at pl.wikipedia, CC-BY-SA-3.0
Podział administracyjny Indii w 1999 roku. Autor Aotearoa